Thị trường chứng khoán Mỹ tăng mạnh trong phiên giao dịch ngày 8/4 sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố tạm ngừng các cuộc tấn công vào Iran trong thời hạn 2 tuần, mở ra một giai đoạn đình chiến sau 5 tuần xung đột căng thẳng đã làm gián đoạn tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng toàn cầu và gây chấn động thị trường tài chính.
Theo phóng viên TTXVN tại Mỹ, chỉ số Dow Jones tăng vọt 1.384 điểm, tương đương 2,9%, S&P 500 tăng 2,6%, trong khi Nasdaq Composite tăng mạnh 3,3%.
Động lực tăng trưởng đến từ kỳ vọng rằng tình hình Trung Đông có thể hạ nhiệt, giảm áp lực lên nguồn cung năng lượng và chi phí toàn cầu.
Giá dầu thô giảm sâu ngay sau tuyên bố của Tổng thống Trump. Dầu WTI giảm hơn 17% xuống còn 93,42 USD/thùng, trong khi dầu Brent giảm hơn 16% xuống 91,65 USD/thùng.
Diễn biến này phản ánh sự đảo chiều nhanh chóng của thị trường năng lượng sau khi eo biển Hormuz, tuyến hàng hải then chốt, có dấu hiệu được mở lại.
Trong thông điệp đăng tải, Tổng thống Trump cho biết ông đồng ý tạm ngừng không kích Iran trong 2 tuần, đồng thời xác nhận đã nhận được đề nghị 10 điểm từ phía Iran và đánh giá đây là nền tảng khả thi cho đàm phán. Tuy nhiên, điều kiện then chốt là Iran phải đồng ý mở lại eo biển Hormuz.
Phía Iran xác nhận thông qua Hội đồng An ninh Quốc gia rằng họ đồng ý mở tuyến đường này trong 2 tuần, với điều kiện tất cả các cuộc tấn công phải chấm dứt và việc lưu thông phải phối hợp với lực lượng vũ trang Iran.
Israel cũng được cho là đã chấp thuận tham gia vào thỏa thuận ngừng bắn này.
Giới phân tích thị trường nhận định rằng việc tạm ngừng xung đột không hoàn toàn bất ngờ, khi các nhà đầu tư ngày càng quen thuộc với chiến lược gây áp lực rồi thương lượng của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, yếu tố then chốt hiện nay là liệu khung thời gian 2 tuần có dẫn đến một giải pháp lâu dài hay không.
Thị trường còn được thúc đẩy thêm khi Tổng thống Trump tiếp tục công bố rằng Mỹ sẽ phối hợp với Iran để loại bỏ vật liệu hạt nhân khỏi lãnh thổ nước này, đồng thời hai bên đang thảo luận về việc giảm thuế và cấm vận.
Các cổ phiếu công nghệ lớn dẫn đầu đà tăng, với Nvidia tăng hơn 3%, Amazon tăng hơn 4% và Tesla tăng trên 4%. Các cổ phiếu tài chính và công nghiệp như JPMorgan và Boeing cũng tăng mạnh từ 2% đến 3%.
Ngược lại, nhóm cổ phiếu năng lượng suy yếu sau khi giá dầu giảm sâu. Exxon Mobil giảm hơn 6% và Chevron giảm hơn 4%, phản ánh sự điều chỉnh của thị trường đối với triển vọng giá dầu.
Trước đó, thị trường đã có dấu hiệu phục hồi nhẹ khi nhà đầu tư đặt cược vào khả năng đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Việc Pakistan kêu gọi gia hạn thời hạn và đề nghị Iran mở lại eo biển Hormuz như một cử chỉ thiện chí đã góp phần tạo động lực cho thị trường.
Tổng thống Trump trước đó đã đặt hạn chót để Iran đạt thỏa thuận, kèm theo cảnh báo sẽ tấn công cơ sở hạ tầng quan trọng nếu không đạt được kết quả. Cách tiếp cận này đã tạo áp lực đáng kể và buộc các bên phải quay lại bàn đàm phán.
Tính đến phiên đóng cửa gần nhất, S&P 500 vẫn thấp hơn 5,5% so với mức cao nhất trong năm, sau khi từng tiến gần mức điều chỉnh 10% vào tháng 3 trước khi phục hồi nhờ kỳ vọng vào giải pháp ngoại giao.
Giá dầu đã tăng hơn 70% từ đầu năm do việc đóng cửa eo biển Hormuz, kéo giá xăng trung bình tại Mỹ vượt mức 4 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít) lần đầu tiên kể từ năm 2022. Việc hạ nhiệt xung đột, nếu được duy trì, có thể giúp giảm áp lực lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Trong một diễn biến mới nhất, chỉ vài giờ sau khi đồng ý mở lại eo biển Hormuz theo thỏa thuận ngừng bắn, Iran đã bất ngờ tuyên bố tiếp tục chặn tàu thuyền qua lại, viện dẫn các cuộc không kích của Israel tại Liban như nguyên nhân trực tiếp.
Chính phủ Israel khẳng định rõ rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran không bao gồm Liban và quân đội Israel sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự có mục tiêu nhằm vào lực lượng Hezbollah.
Việc Iran nhanh chóng đảo ngược cam kết mở lại eo biển Hormuz cho thấy tính chất mong manh của thỏa thuận ngừng bắn hiện tại, đồng thời phản ánh sự phức tạp của một cuộc xung đột đa tầng, nơi các chiến trường và lực lượng ủy nhiệm đan xen chặt chẽ.
