Xung đột liên quan đến Iran và tình trạng gián đoạn tại Eo biển Hormuz đang làm thay đổi đáng kể bức tranh năng lượng của châu Âu, đẩy lục địa này ngày càng phụ thuộc vào nguồn khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ trong quá trình tìm kiếm an ninh năng lượng hậu khủng hoảng Ukraine.
Sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát năm 2022, Liên minh châu Âu (EU) đã triển khai chiến lược giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga.
Lượng khí đốt Nga nhập khẩu qua đường ống giảm mạnh từ khoảng 137 tỷ m³ năm 2021 xuống còn 18 tỷ m³ vào năm 2025 (giảm 87%), trong khi tỷ trọng khí đốt Nga trong tổng nhập khẩu của EU giảm từ 45% xuống còn 12%.
Cuối năm 2025, Nghị viện châu Âu thông qua quy định cấm hoàn toàn LNG của Nga từ cuối năm 2026 và chấm dứt nhập khẩu khí đốt đường ống từ Nga vào cuối năm 2027, kèm theo khoản phạt 40 triệu euro đối với các trường hợp lách luật.
Để thay thế nguồn cung từ Nga, châu Âu đẩy mạnh nhập khẩu năng lượng từ Na Uy, Algeria, Azerbaijan, Qatar và các nước vùng Vịnh, đồng thời mở rộng sử dụng LNG của Mỹ. Năng lượng tái tạo giúp giảm nhu cầu tiêu thụ và LNG của Mỹ chỉ là một phần trong hệ thống đó.
Mục tiêu là không quốc gia nào có được vị thế chi phối như Nga trước đây. Tuy nhiên, căng thẳng tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã làm đảo lộn kế hoạch đa dạng hóa này.
Việc Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và LNG toàn cầu - bị gián đoạn đã khiến giá khí đốt tại châu Âu tăng khoảng 25% chỉ trong một ngày giao dịch, trong khi giá dầu có thời điểm vượt 126 USD/thùng.
Các kho dự trữ khí đốt của châu Âu sụt giảm chỉ còn ở mức 35% đến 40% công suất và cũng giảm nhanh, làm dấy lên lo ngại về khả năng thiếu hụt năng lượng trong mùa Đông tới.
Trong bối cảnh nguồn cung LNG từ Qatar gặp khó khăn do rủi ro vận chuyển qua Hormuz, LNG của Mỹ ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với thị trường châu Âu.
Mỗi tuần lượng khí đốt dự trữ của châu Âu giảm xuống khiến áp lực ký kết các hợp đồng dài hạn với Mỹ gia tăng. Tỷ trọng LNG Mỹ trong tổng lượng LNG nhập khẩu của EU đã tăng từ 24% trước chiến sự Ukraine lên 56% vào cuối năm 2025 và đạt khoảng 63% trong quý 1/2026.
Các tổ chức nghiên cứu năng lượng dự báo đến năm 2030, châu Âu có thể nhập khẩu khoảng 115 tỷ m³ LNG từ Mỹ mỗi năm, tương đương khoảng 80% tổng lượng LNG nhập khẩu của khu vực và khoảng 40% tổng lượng khí đốt mà châu Âu sử dụng.
Điều này đồng nghĩa với việc Mỹ ngày càng trở thành đối tác năng lượng chủ chốt của châu Âu trong giai đoạn hậu Nga, bất kể diễn biến cuối cùng của các cuộc đàm phán liên quan đến Iran và Eo biển Hormuz.
