Tại Nghị quyết số 66 về chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 41 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới, Chính phủ đã đặt ra mục tiêu năm 2030 Việt Nam sẽ có ít nhất 70 doanh nghiệp có vốn hóa thị trường đạt trên 1 tỷ USD, 120 doanh nghiệp có doanh thu thuần đạt trên 1 tỷ USD và 100 doanh nghiệp đạt lợi nhuận trước thuế trên 100 triệu USD. Đặc biệt, đến năm 2030 Việt Nam sẽ có ít nhất 10 doanh nhân lọt vào danh sách tỷ phú USD thế giới, 5 doanh nhân quyền lực nhất châu Á do các tổ chức uy tín thế giới bình chọn.
Mục tiêu này thể hiện kỳ vọng lớn của Chính phủ vào những doanh nhân nước nhà, trên cơ sở nền kinh tế Việt Nam đang có tốc độ tăng trưởng cao hàng đầu khu vực và số lượng doanh nghiệp lớn ngày càng tăng, số lượng người giàu ngày một nhiều. Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân gần đây đã đưa ra nhiều cải cách đột phá với mục tiêu đưa kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng.
Số lượng tỷ phú còn khiêm tốn
Theo danh sách tỷ phú thế giới do Forbes công bố hồi tháng 4/2025, số lượng tỷ phú thế giới năm 2025 đã lần đầu tiên vượt qua mốc 3.000, đạt con số kỷ lục 3.028 người, với tổng giá trị tài sản lên đến 16.100 tỷ USD, tăng hơn 2.000 tỷ USD so với một năm trước. Trong đó, 3 quốc gia có nhiều tỷ phú nhất thế giới là Mỹ với 902 người, Trung Quốc (bao gồm cả Hồng Kông) với 516 người và Ấn Độ với 205 người.
Trong số hơn 3.000 tỷ phú thế giới tại thời điểm đầu tháng 4, Việt Nam có 5 đại diện là Chủ tịch HĐQT Vingroup Phạm Nhật Vượng (6,5 tỷ USD, xếp thứ 535), Chủ tịch HĐQT hãng hàng không VietJet Air Nguyễn Thị Phương Thảo (2,8 tỷ USD, xếp thứ 1.305), Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hòa Phát Trần Đình Long (2,4 tỷ USD, đứng vị trí 1.513), Chủ tịch HĐQT Techcombank Hồ Hùng Anh (2 tỷ USD, vị trí thứ 1.763) và Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Masan Nguyễn Đăng Quang (1 tỷ USD, vị trí thứ 2.933).
Từ đó cho đến nay, tài sản của các tỷ phú USD Việt Nam đã có những biến động đáng kể. Tại ngày 24/6, Việt Nam chỉ còn 4 tỷ phú góp mặt trong danh sách của Forbes, bao gồm: Chủ tịch Vingroup Phạm Nhật Vượng với tài sản tăng thêm 3,7 tỷ USD, lên 10,2 tỷ USD, đưa ông tiến thêm 257 bậc lên vị trí giàu thứ 278 trong danh sách tỷ phú thế giới; các tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo (2,5 tỷ USD), Trần Đình Long (2,3 tỷ USD), Hồ Hùng Anh (2,2 tỷ USD) duy trì tài sản ở mức trên 2 tỷ USD và lần lượt xếp vị trí 1.491, 1.649 và 1.687 trong danh sách. Trong khi đó, với tài sản xuống dưới mốc 1 tỷ USD, Chủ tịch Masan Nguyễn Đăng Quang đã rời khỏi danh sách.
Trong những năm gần đây, Việt Nam chưa xuất hiện tỷ phú nào mới, thậm chí số lượng còn giảm đi. Năm 2021, khi VN-Index thăng hoa, Việt Nam có tới 7 tỷ phú USD nhưng đến nay chỉ còn 4 tỷ phú. Hiện tại, nếu so với một số nước trong khu vực Đông Nam Á như Indonesia, Singapore, Thái Lan, Malaysia hay Philippines thì số lượng cũng như tổng tài sản của các tỷ phú Việt Nam còn khá khiêm tốn.
Dù vậy, vẫn có cơ sở để kỳ vọng số lượng tỷ phú Việt Nam sẽ gia tăng trong những năm tới. Theo báo cáo Thịnh vượng toàn cầu do hãng tư vấn bất động sản Knight Frank (Anh) phát hành vào tháng 4/2025, Việt Nam tiếp tục có những bước tiến trong bức tranh thịnh vượng, khi có tới 5.459 cá nhân sở hữu tài sản ròng trên 10 triệu USD, chiếm 0,2% tổng số cá nhân thượng lưu trên toàn cầu (năm 2024). Điều này đưa Việt Nam lên vị trí thứ 6 trong khu vực Đông Nam Á về số lượng cá nhân có giá trị tài sản ròng cao.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng liên tục ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh về lượng cá nhân có giá trị tài sản ròng cao, dao động từ 5-18% trước đại dịch COVID-19 và tăng trưởng luôn ổn định trong khoảng 2,4-5% sau đại dịch.
Tất nhiên, để đạt được mục tiêu có nhiều doanh nhân là tỷ phú USD, Việt Nam cần đẩy mạnh hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế, nhất là khuyến khích các doanh nghiệp lớn, tập đoàn tư nhân hàng đầu phát huy vai trò trụ cột, tiên phong trong các ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước. Đồng thời, phải có những cải cách, hoàn thiện chính sách, luật pháp và nhận thức của bộ máy công quyền để tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, minh bạch cho doanh nghiệp tư nhân phát triển. Từ đó, sẽ có thêm những doanh nhân lọt vào danh sách tỷ phú USD thế giới, đặc biệt là tỷ phú trong các lĩnh vực là thế mạnh như nông nghiệp hay lĩnh vực mới như công nghệ.
Kỳ vọng thế hệ tỷ phú mới
Thực tế, nhìn vào top 10 tỷ phú giàu nhất thế giới hiện tại, có tới 8 tỷ phú là “ông trùm” công nghệ. Cả 8 người đều thuộc "bộ bảy vĩ đại" - Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, Nvidia, Tesla và Meta. Cổ phiếu của những doanh nghiệp này là động lực chính thúc đẩy thị trường tăng trưởng mạnh trong bối cảnh dịch COVID-19 bùng phát và đang tiếp tục dẫn dắt thị trường khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) càn quét giới công nghệ.
Elon Musk với ngôi vị người giàu nhất thế giới đang gặt hái những thành quả từ Tesla, SpaceX và xAI - đơn vị phát triển Grok - chatbot được Elon Musk mô tả là "thông minh nhất Trái Đất". Mark Zuckerberg đang đặt cược lớn vào công nghệ AI và metaverse.
Các ông trùm công nghệ khác cũng khai thác làn sóng AI bao gồm Jensen Huang, Giám đốc điều hành và đồng sáng lập của công ty chip Nvidia; Steve Ballmer, cựu CEO của Microsoft, nhà đầu tư lớn nhất vào OpenAI; Jeff Bezos, ông chủ Amazon; Larry Page và Sergey Brin, hai người đồng sáng lập Alphabet (công ty mẹ của Google); Larry Ellison, đồng sáng lập, giám đốc công nghệ và là cổ đông lớn nhất của gã khổng lồ phần mềm Oracle…
Việt Nam nằm trong xu hướng chung của cả thế giới và đang nỗ lực nắm bắt những cơ hội để vươn lên trở thành một trong những nước có ngành công nghiệp bán dẫn và AI phát triển trong tương lai. Quyết định 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng ban hành ngày 12/6/2025 (phê duyệt danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia) cũng đã xác lập: AI và bán dẫn là hai công nghệ quan trọng và Việt Nam có lợi thế để phát triển ngành công nghiệp này, đặc biệt là có nguồn nhân lực mạnh, khát vọng vươn lên. Đây là cơ sở đặt kỳ vọng những năm tới Việt Nam sẽ xuất hiện thêm các tỷ phú USD trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, công nghệ mới.
Trong số những doanh nhân công nghệ, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần FPT được xem là ứng cử viên sáng giá có thể vươn lên hàng ngũ tỷ phú USD. Chỉ tính riêng số cổ phiếu nắm giữ (hơn 102 triệu cổ phiếu FPT cùng gần 3,3 triệu cổ phiếu TPB), lượng tài sản của ông Trương Gia Bình đã có giá trị trên 12.000 tỷ đồng, thuộc top 10 người giàu nhất trên sàn chứng khoán. Với việc FPT đang đẩy mạnh đầu tư và phát triển vào mảng bán dẫn và AI, tài sản của ông Bình được dự đoán có thể tăng trưởng mạnh trong tương lai nếu bắt kịp xu hướng như các tỷ phú thế giới.
Sàn chứng khoán hiện cũng là thước đo quan trọng góp phần xác định giá trị tài sản của các doanh nhân lớn. Trong đó, cả 4 tỷ phú USD Việt Nam là ông Phạm Nhật Vượng, bà Nguyễn Thị Phương Thảo, ông Trần Đình Long và ông Hồ Hùng Anh đều nắm giữ lượng lớn cổ phần của những doanh nghiệp hàng đầu.
Bên cạnh đó, một doanh nhân xuất thân từ ngành bất động sản là ông Đỗ Anh Tuấn, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn Sunshine cũng đang sở hữu khối lượng lớn cổ phiếu KSF, SSH, SCG với tổng giá trị thị trường trên 32.600 tỷ đồng và hiện xếp vị trí giàu thứ ba trên sàn chứng khoán, vượt cả bà Nguyễn Thị Phương Thảo và ông Hồ Hùng Anh. Dù vậy, ông Tuấn chưa bao giờ xuất hiện trong bảng thống kê người giàu của Forbes.
Cùng trong ngành bất động sản và từng lọt danh sách tỷ phú USD của Forbes, ông Bùi Thành Nhơn, Chủ tịch HĐQT Novaland đang nắm tài sản lớn thông qua cổ phiếu niêm yết và các khoản đầu tư gián tiếp. Thời gian qua, do biến động giá cổ phiếu, tài sản của ông Nhơn đã sụt giảm mạnh và rớt khỏi danh sách tỷ phú thế giới. Tuy nhiên, giới đầu tư kỳ vọng khi thị trường bất động sản trở lại chu kỳ tăng trưởng và giá cổ phiếu tăng thì tài sản các doanh nhân bất động sản như ông Bùi Thành Nhơn, ông Nguyễn Văn Đạt, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Bất động sản Phát Đạt (PDR)… sẽ có những bứt phá trở lại.
Ngoài ra, phương pháp định giá tài sản của Forbes hay các tổ chức nước ngoài không chỉ bao gồm giá trị cổ phần mà các tỷ phú nắm giữ. Theo đó, Forbes đã kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để định giá được giá trị cổ phần trong các công ty tư nhân, nhà nước, bất động sản, tiền mặt hay các khoản đầu tư giá trị khác. Trường hợp của ông Trần Bá Dương là ví dụ điển hình - dù tài sản khiêm tốn trên sàn chứng khoán nhưng vẫn từng được xếp vào danh sách tỷ phú USD. Do đó, nhiều doanh nhân siêu giàu nhưng kín tiếng khác như ông Johnathan Hạnh Nguyễn (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Liên Thái Bình Dương - Imex Pan Pacific), bà Nguyễn Thị Nga (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn BRG) hay ông Đỗ Quang Hiển (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn T&T)… cũng có tiềm năng gia nhập hàng ngũ tỷ phú USD.
