Việc giao tranh giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, cùng với nguy cơ gián đoạn kéo dài hoạt động vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz, đang khiến thị trường năng lượng thế giới đối mặt với những biến động mới.
Giá dầu tăng mạnh trong khi các kho dự trữ chiến lược của nhiều nước tiêu thụ lớn giảm xuống mức thấp, làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng toàn cầu nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài.
Theo các chuyên gia thị trường của nhật báo El Watan (Algeria), việc Iran nhiều lần đóng cửa Eo biển Hormuz sau khi thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ đã làm suy giảm đáng kể lưu lượng tàu chở dầu qua tuyến hàng hải được xem là huyết mạch của thương mại năng lượng thế giới.
Cùng với việc Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân tại khu vực, nguồn cung dầu từ vùng Vịnh tiếp tục chịu sức ép.
Diễn biến này ngay lập tức phản ánh trên thị trường dầu mỏ quốc tế. Trong vòng một tuần, giá dầu Brent tăng hơn 10%, lên khoảng 88 USD/thùng, trong khi dầu ngọt nhẹ WTI của Mỹ tăng lên khoảng 82 USD/thùng.
Các nhà phân tích nhận định giá dầu tăng kéo theo chi phí nhiên liệu như xăng và dầu diesel đồng loạt leo thang, tạo thêm áp lực đối với hoạt động vận tải, sản xuất cũng như sức mua của người tiêu dùng trên phạm vi toàn cầu.
Theo Công ty phân tích dữ liệu năng lượng Enverus, lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ trong kho dự trữ thương mại và dự trữ công tại nhiều nước đang tiếp tục giảm và xu hướng này có thể kéo dài sang quý IV năm nay, khiến giá dầu khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.
Để kiềm chế đà tăng giá nhiên liệu kể từ khi xung đột bùng phát, nhiều quốc gia tiêu thụ dầu lớn đã liên tục sử dụng nguồn dự trữ chiến lược. Các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã thống nhất xuất kho khoảng 400 triệu thùng dầu, trong đó gần ba phần tư đã được đưa ra thị trường.
Tại Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã cho phép sử dụng khoảng 172 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) nhằm bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung.
Tuy nhiên, động thái này khiến lượng dầu trong kho dự trữ chiến lược của Mỹ giảm xuống còn khoảng 317 triệu thùng - mức thấp nhất kể từ năm 1983.
Giới chuyên gia cảnh báo việc khai thác dự trữ với cường độ cao trong thời gian dài không chỉ làm suy giảm khả năng ứng phó với các cú sốc năng lượng trong tương lai mà còn có thể ảnh hưởng đến an toàn của hệ thống kho chứa ngầm trong những hang muối - nơi bảo quản phần lớn lượng dầu dự trữ chiến lược của Mỹ.
Trong khi đó, Trung Quốc - nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới - được đánh giá có thể trở thành nhân tố làm gia tăng áp lực đối với thị trường năng lượng toàn cầu trong thời gian tới.
Trong hơn một năm qua, Bắc Kinh chủ yếu sử dụng nguồn dự trữ trong nước và giảm công suất lọc dầu, khiến lượng dầu thô nhập khẩu giảm hơn 40% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, việc Trung Quốc vừa nới lỏng hạn chế xuất khẩu nhiên liệu và phát đi tín hiệu khôi phục hoạt động của các nhà máy lọc dầu được xem là dấu hiệu cho thấy nhu cầu nhập khẩu dầu có thể sớm tăng trở lại.
Các chuyên gia nhận định nếu nhu cầu từ Trung Quốc phục hồi mạnh trong khi nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh vẫn bị gián đoạn và các nước phương Tây không còn nhiều khả năng tiếp tục xuất kho dự trữ, thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ đối mặt với nguy cơ mất cân đối cung-cầu nghiêm trọng hơn.
Khi đó, giá dầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài, kéo theo áp lực lạm phát và chi phí năng lượng đối với kinh tế thế giới.
