Trong báo cáo mới đây, Chứng khoán VNDIRECT nhận định với căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran, việc gián đoạn hoặc đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới có thể gây xáo trộn kinh tế toàn cầu do nguồn cung năng lượng bị thắt chặt và giá dầu leo thang.
Nhóm phân tích cho rằng xung đột Mỹ - Iran và Fed chậm hạ lãi suất khiến dư địa chính sách tiền tệ của NHNN ngày càng hạn chế trong bối cảnh rủi ro lạm phát, lãi suất, tỷ giá cùng gia tăng. Việc duy trì ổn định bộ ba này sẽ là thách thức lớn trong trường hợp eo biển Hormuz bị gián đoạn nhiều tháng, dù chúng tôi cho rằng xác suất này là tương đối thấp trước áp lực can thiệp từ Mỹ.
Trong bối cảnh đó, chính sách tài khóa nên được đẩy nhanh, tăng tiền gửi kho bạc ra hệ thống ngân hàng để hỗ trợ thanh khoản, ổn định lãi suất. Đồng thời, Chính phủ nên có kịch bản chính sách nếu xung đột kéo dài và giá dầu tăng cao quá mức.
Đánh giá riêng về thị trường chứng khoán, lịch sử cho thấy các đợt bán tháo trên thị trường chứng khoán xuất phát từ căng thẳng địa chính trị thường mang tính chất ngắn hạn, nhiều hơn là khởi đầu của một chu kỳ thị trường giá xuống kéo dài.
Trong giai đoạn đầu khi rủi ro địa chính trị xuất hiện, dòng tiền thường có xu hướng tạm thời rút khỏi các kênh tài sản rủi ro như cổ phiếu để đánh giá mức độ ảnh hưởng của sự kiện đối với nền kinh tế và hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, các chỉ số chứng khoán có thể chịu áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn. Tuy nhiên, thị trường thường sớm ổn định trở lại nếu căng thẳng không leo thang thành một cuộc xung đột quy mô khu vực.
Trong bối cảnh này, dòng tiền có xu hướng phân hóa mạnh giữa các nhóm ngành. Một số lĩnh vực có thể hưởng lợi từ biến động địa chính trị và giá hàng hóa như dầu khí, phân bón, vận tải biển hay cao su. Ngược lại, các ngành nhạy cảm với chi phí nhiên liệu hoặc phụ thuộc lớn vào hoạt động nhập khẩu như hàng không hay doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa có thể chịu tác động tiêu cực hơn.
Ở kịch bản có xác suất cao, VNDIRECT cho rằng nếu căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran không leo thang thành một cuộc chiến khu vực và dần hạ nhiệt sau vài tuần, tác động tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu cũng như nền kinh tế thế giới nhiều khả năng sẽ được kiểm soát.
Khi đó, tâm lý thị trường có thể dần phục hồi và nhà đầu tư sẽ quay trở lại tập trung vào các yếu tố cơ bản của thị trường trong nước như mùa đại hội cổ đông, kế hoạch kinh doanh năm 2026 của doanh nghiệp, kết quả xem xét nâng hạng thị trường của FTSE Russell vào tháng 3/2026, cũng như các số liệu vĩ mô quý I/2026 của Việt Nam. Trong kịch bản này, VN-Index có thể tiếp tục hướng tới thử thách vùng kháng cự 1.900 điểm vào cuối quý I hoặc đầu quý II/2026.
Ở kịch bản ít khả năng xảy ra hơn, nếu xung đột Mỹ – Iran leo thang thành một cuộc chiến khu vực, giá dầu có thể tăng vọt lên trên 100 USD/thùng. Điều này sẽ gây sức ép lớn lên nền kinh tế toàn cầu khi vừa kéo giảm tăng trưởng vừa khiến lạm phát gia tăng trở lại.
Khi đó, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương trên thế giới có thể bị thu hẹp, kéo theo nguy cơ thị trường cổ phiếu phải tái định giá lại trước những rủi ro mới phát sinh. Trong trường hợp này, VN-Index có thể điều chỉnh sâu hơn và tích lũy trở lại quanh vùng 1.700 điểm.
