Theo báo La Tribune của Pháp, chỉ trong một động thái, cả thị trường chứng khoán và lợi suất trái phiếu dài hạn đều giảm mạnh sau thông báo của Tổng thống Mỹ Donald Trump về các mức thuế quan mới, cao hơn nhiều so với dự kiến. Những tuyên bố này càng củng cố xu hướng giảm của thị trường Mỹ đã kéo dài suốt 2 tháng qua.
“Hôm nay, chúng ta có rất nhiều tin tốt,” Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngày 2/4 tại Vườn Hồng của Nhà Trắng khi công bố các mức thuế nhập khẩu mới của Mỹ. Tuy nhiên, với thị trường tài chính, theo nhiều nhà phân tích ở cả hai bờ Đại Tây Dương, đây lại là một ngày toàn tin xấu – “kịch bản tồi tệ nhất”. Một ngày mà ai cũng là kẻ thua cuộc.
Chứng khoán Mỹ lao dốc trong ngày 3/4. Chỉ số S&P 500 giảm 3,3% xuống còn 5.482 điểm vào lúc 15:30 (giờ Paris), trong khi Nasdaq 100 sụt giảm tới 4,47% xuống còn 18.874 điểm. Trước đó, các thị trường châu Á mở cửa trong sắc đỏ, và châu Âu cũng không thoát khỏi đà bán tháo, với CAC 40 dẫn đầu mức giảm vào buổi sáng.
Một chuyên gia quản lý tài sản cảnh báo: “Các dòng vốn tháo chạy khỏi Mỹ đang ở mức khổng lồ”. Tuy nhiên, còn nhiều dư địa để điều chỉnh, vì các quỹ đầu tư tại khu vực đồng euro đã tích lũy tài sản Mỹ suốt nhiều năm: 44% tài sản vào cuối năm 2024 so với chỉ 15% năm 2009, theo nghiên cứu của ngân hàng Goldman Sachs.
“Chứng khoán giảm, lợi suất trái phiếu dài hạn giảm, và mức chênh lệch rủi ro tín dụng tăng cao... Chúng ta đang chứng kiến một cuộc tháo chạy vào tài sản an toàn,” một nhà quản lý quỹ trái phiếu nhận định.
Thị trường Mỹ chịu áp lực
Không thể phủ nhận rằng ông Donald Trump đã hành động mạnh hơn nhiều so với dự đoán, thậm chí ông còn đưa ra những con số khó tin để biện minh cho chính sách thuế quan của mình. Mức thuế nhập khẩu trung bình có trọng số hiện nay lên đến 19%, cộng thêm các đợt tăng trước đó đối với Trung Quốc và một số mặt hàng như thép, nhôm. Tổng cộng, theo các nhà kinh tế, thuế suất trung bình có thể tăng lên 26% trên toàn bộ hàng nhập khẩu (so với 2,3% vào năm 2024), mức cao nhất trong 130 năm qua.
Nếu châu Âu chịu áp lực, thì thị trường Mỹ càng bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm xuống gần 4%, mất 50 điểm cơ bản chỉ trong 3 tháng. Sự sụt giảm này phản ánh kỳ vọng về sự chững lại của nền kinh tế Mỹ, dù các dữ liệu mới công bố hôm qua về việc làm và đơn đặt hàng hàng hóa lâu bền vẫn cho thấy tăng trưởng chưa bị ảnh hưởng ngay lập tức.
Mức giảm của lợi suất trái phiếu dài hạn cũng là nguyên nhân chính khiến mức bù rủi ro (risk premium) của chứng khoán Mỹ tăng lên.
Sự sụt giảm kỳ lạ của đồng USD
Điều bất ngờ nhất chính là sự sụt giảm của đồng USD: vào giữa trưa ngày 3/4, đồng bạc xanh mất hơn 2,6% so với đồng euro. Về lý thuyết, thuế nhập khẩu thường khiến đồng USD mạnh lên so với các đồng tiền của các nước bị áp thuế, như đồng euro. Điều này sẽ giúp giảm bớt tác động của thuế nhập khẩu.
Ngay cả Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bensent – người ban đầu cố gắng trấn an thị trường nhưng sau đó lại trở thành người ủng hộ mạnh mẽ chính sách thuế quan – cũng từng nói rằng một đồng USD mạnh hơn sẽ giúp bù đắp một phần tác động lạm phát từ thuế quan. Cuối năm ngoái, hầu hết các chuyên gia tài chính dự báo đồng USD sẽ tăng giá trong năm 2025.
Nhưng thực tế lại diễn ra ngược lại: chỉ số ICE Dollar Index, đo lường sức mạnh đồng USD so với một rổ tiền tệ, đã giảm hơn 6% kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Hôm nay, chỉ số này tiếp tục lao dốc gần 2%.
Nguyên nhân chính khiến đồng USD giảm giá là do nỗi lo ngày càng lớn về triển vọng tăng trưởng của kinh tế Mỹ. Các mức thuế nhập khẩu mới có thể làm giảm đầu tư doanh nghiệp và đặc biệt là chi tiêu tiêu dùng của hộ gia đình.
Tình hình còn nghiêm trọng hơn nữa, một đồng USD yếu có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, vốn đã bị đẩy cao bởi các chính sách thuế quan. Điều này có thể buộc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) phải trì hoãn kế hoạch giảm lãi suất, càng làm thị trường lo ngại hơn.
