Số liệu do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC, ngân hàng trung ương) công bố ngày 14/8 cho thấy dư nợ cho vay bằng đồng nội tệ đối với khu vực kinh tế thực đã giảm ròng 590 tỷ NDT (tương đương 87,5 tỷ USD) trong tháng 7/2026.
Đây là mức sụt giảm mạnh nhất kể từ khi chuỗi số liệu này bắt đầu được thống kê vào năm 2002.
Nếu tính cả phần tín dụng luân chuyển giữa các tổ chức tài chính, tổng dư nợ cho vay đã giảm tới 340 tỷ NDT trong kỳ báo cáo. Con số này cao gấp hơn ba lần mức giảm mà giới phân tích dự báo.
Tuy nhiên, tổng lượng tài trợ xã hội – một thước đo tín dụng trên phạm vi rộng - tăng 1.400 tỷ NDT trong tháng trước, vượt dự báo của các nhà kinh tế.
Song gần như toàn bộ mức tăng này (khoảng 1.300 tỷ NDT) đến từ hoạt động phát hành trái phiếu chính phủ, thay vì hoạt động cho vay thực tế của hệ thống ngân hàng.
Các nhà quan sát chỉ ra rằng hiện tượng tín dụng suy giảm vốn rất hiếm gặp tại Trung Quốc, song đang xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn.
Nguyên nhân chính là do người dân và doanh nghiệp Trung Quốc đang nỗ lực giảm bớt gánh nặng nợ nần trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng chậm lại, tiền lương trì trệ và tỷ suất lợi nhuận đầu tư ở mức thấp.
Trước lần công bố này, thước đo dư nợ cho vay trên phạm vi rộng mới chỉ sụt giảm hai lần trong hai thập kỷ qua.
Đi sâu vào số liệu, cả các khoản vay dài hạn của doanh nghiệp và hộ gia đình đều sụt giảm, phản ánh tâm lý dè dặt trong đầu tư và nhu cầu mua bất động sản ở mức thấp.
Mặc dù tháng 7 thường là khoảng thời gian hoạt động tín dụng suy yếu rõ rệt do các ngân hàng đẩy mạnh giải ngân vào cuối quý 2, song dữ liệu mới nhất vẫn cho thấy nhu cầu thực chất vẫn yếu kém ngay cả khi đã loại trừ các yếu tố mùa vụ.
Diễn biến này này khiến một số chuyên gia kêu gọi chính phủ tăng cường vay nợ và chi tiêu để bù đắp khoảng trống mà khu vực tư nhân để lại.
Các chuyên gia tại công ty nghiên cứu Capital Economics cho rằng nếu không có bước mở rộng đáng kể về hỗ trợ tài khóa, tăng trưởng tín dụng ngân hàng sẽ tiếp tục chậm lại.
Họ cũng nhấn mạnh chỉ hạ lãi suất cho vay là chưa đủ để vực dậy nhu cầu tín dụng của các hộ gia đình.
Về phía cơ quan quản lý, PBoC lý giải một phần nguyên nhân đến từ quá trình chuyển dịch mô hình tăng trưởng. Từ chỗ dựa vào các lĩnh vực thâm dụng vốn vay ngân hàng truyền thống như bất động sản và cơ sở hạ tầng, kinh tế Trung Quốc đang dần chuyển hướng sang các ngành công nghệ cao và kinh tế mới, vốn phụ thuộc nhiều hơn vào tài trợ qua trái phiếu và vốn cổ phần.
Thực tế, tài trợ qua kênh trái phiếu mới đây đã lần đầu tiên vượt qua các khoản vay ngân hàng trong cơ cấu tín dụng mới, chủ yếu nhờ lượng phát hành trái phiếu chính phủ tăng vọt.
Hiện tại, PBoC vẫn thận trọng với việc hạ lãi suất do lo ngại bào mòn lợi nhuận của hệ thống ngân hàng. Cơ quan này đã giữ nguyên lãi suất chính sách từ tháng 5/2025 và giới phân tích dự báo mặt bằng lãi suất chuẩn sẽ không thay đổi trong cả năm nay.
Thay vì hạ lãi suất, PBoC đang tập trung cải thiện hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ. Gần đây nhất, ngân hàng trung ương này đã khuyến khích các ngân hàng thử nghiệm cơ chế định giá khoản vay mới dựa trên lãi suất liên ngân hàng, hướng tới một cơ chế định giá mới có thể phản ánh sát hơn cung – cầu vốn trên thị trường.
