Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong tháng 4 và tháng 5, mức nhập siêu lần lượt là 3,28 tỷ USD và 5,21 tỷ USD. Tính chung 5 tháng qua, Việt Nam nhập siêu tới 13,8 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 5,1 tỷ USD.
Đánh giá về con số nhập siêu, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng (Trường ĐH Nguyễn Trãi) cho biết, mặt tích cực là cơ cấu nhập khẩu của Việt Nam hiện nay chủ yếu phục vụ sản xuất, xuất khẩu và đầu tư.
Nếu nguồn nguyên liệu, máy móc và linh kiện nhập khẩu được chuyển hóa thành sản phẩm xuất khẩu có giá trị gia tăng cao trong những tháng tới, mức nhập siêu hiện nay có thể được xem là khoản đầu tư cho tăng trưởng tương lai.
Nhập siêu tăng mạnh và kéo dài cũng đặt ra một số vấn đề cần lưu ý. Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc của nhiều ngành sản xuất vào nguồn nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu còn khá lớn. Đây là điểm nghẽn lâu nay khi tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành công nghiệp chủ lực chưa đạt kỳ vọng.
Ngoài ra, nếu nhập siêu kéo dài trong khi xuất khẩu phục hồi chậm, áp lực đối với tỷ giá, cán cân thanh toán và thị trường ngoại hối có thể gia tăng.
Ông Huy cho rằng, đáng quan tâm nhất không nằm ở nhập khẩu tăng, mà nằm ở khả năng hấp thụ của nền kinh tế và sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu. Nếu nhập khẩu tăng mạnh nhưng đầu ra xuất khẩu không cải thiện tương ứng, hiệu quả sử dụng nguồn lực sẽ bị ảnh hưởng.
Cũng theo ông Huy, việc xuất hiện trạng thái nhập siêu trong 5 tháng đầu năm sau nhiều năm xuất siêu, cùng với việc nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 60.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán, là những tín hiệu cần quan tâm. Những yếu tố này có thể tạo áp lực nhất định lên tỷ giá, dự trữ ngoại hối và công tác điều hành chính sách tiền tệ trong thời gian tới.
Ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng, nguyên nhân dẫn đến nhập siêu gần 14 tỷ USD trước hết là xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung, đẩy giá năng lượng tăng cao, khiến nhập khẩu và nhập siêu nhóm năng lượng gia tăng.
Bên cạnh đó, giá dầu tăng kéo theo giá các nguyên liệu đầu vào như hóa chất, chất dẻo, sắt thép tăng, làm mở rộng mức nhập siêu của các nhóm hàng này.
"Các doanh nghiệp FDI, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử và linh kiện máy tính đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện phục vụ sản xuất và tích trữ hàng tồn kho trước nguy cơ giá tiếp tục tăng. Đồng thời, giải ngân vốn FDI tích cực và nhu cầu đầu tư cho chuyển đổi số, khoa học - công nghệ gia tăng đã thúc đẩy nhập khẩu máy móc, thiết bị và linh kiện công nghệ cao", ông Hải nói.
Lãnh đạo Cục Xuất nhập còn đề cập, các ngành xuất khẩu chủ lực tạo thặng dư thương mại như dệt may, da giày, đồ gỗ, nông sản và thủy sản dù vẫn đang tăng trưởng nhưng gặp khó khăn.
