Phía sau Bái Đính, Tam Chúc
Tháng 5/2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình công bố kết quả lựa chọn nhà thầu gói xây dựng thuộc tuyến đường kết nối liên vùng giữa Nam Đồng bằng sông Hồng với vùng núi Tây Bắc và duyên hải Bắc Trung Bộ giai đoạn 1. Doanh nghiệp tư nhân Xây dựng Xuân Trường trúng thầu với giá hơn 4.616 tỷ đồng, thời gian thực hiện 690 ngày.
Trước đó khoảng một năm, doanh nghiệp này cũng trúng Gói thầu số 16, gói thầu xây lắp có quy mô lớn nhất dự án đầu tư xây dựng tuyến đường bộ cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, đoạn qua tỉnh Ninh Bình, với giá trị 4.150 tỷ đồng.
Hai gói xây lắp giao thông này đã có tổng giá trị khoảng 8.766 tỷ đồng.
Doanh nghiệp tư nhân Xây dựng Xuân Trường được biết đến ở Việt Nam với vai trò là chủ đầu tư nhiều công trình du lịch tâm linh quy mô lớn, như Khu du lịch Tràng An - Bái Đính rộng 12.000 ha, Khu du lịch Tam Chúc rộng 5.200 ha.
Nhưng không phải ai cũng biết rằng tước khi Bái Đính, Tràng An hay Tam Chúc biến ông Nguyễn Văn Trường thành một trong những doanh nhân gắn với các quần thể du lịch – tâm linh nổi tiếng nhất Việt Nam thì xây dựng đã là nghề gốc của doanh nghiệp này, gắn liền với hàng loạt các con đường Quốc lộ, cao tốc ở Việt Nam.
Xuân Trường đã tham gia thi công Quốc lộ 1, Quốc lộ 10 qua Ninh Bình; tuyến cao tốc nối TP Hạ Long với cầu Bạch Đằng tại Quảng Ninh; cao tốc Cao Bồ – Mai Sơn; Mai Sơn – Quốc lộ 45; tuyến nối cao tốc Hà Nội – Hải Phòng với cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình qua Hà Nam và Hưng Yên.
Một trong những công trình cho thấy lịch sử làm đường của Xuân Trường kéo dài khá sâu về quá khứ là tuyến nối TP Hạ Long với cầu Bạch Đằng.
Từ năm 2015, tại dự án này, Xuân Trường đã đảm nhiệm một gói xây lắp có giá trị gần 1.500 tỷ đồng, chiều dài hơn 9 km và gồm nhiều cầu trên tuyến. Đây khi đó là gói xây lắp lớn nhất trong dự án đường nối Hạ Long – cầu Bạch Đằng.
Vài năm sau, cái tên Xuân Trường bắt đầu xuất hiện rõ hơn trên trục cao tốc Bắc – Nam.
Năm 2019, doanh nghiệp trúng gói xây lắp cao tốc Cao Bồ – Mai Sơn, dài hơn 15 km. Điều đặc biệt là trước khi tuyến đường được nâng cấp thành cao tốc, Xuân Trường đã thi công trên chính hướng tuyến nối cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình với Quốc lộ 1. Khi dự án được điều chỉnh từ đường cấp III đồng bằng lên tiêu chuẩn cao tốc 4 làn xe, doanh nghiệp tiếp tục trúng thầu phần xây dựng.
Cao Bồ – Mai Sơn sau đó trở thành dự án đầu tiên hoàn thành trong 11 dự án thành phần thuộc cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017–2020.
Năm 2020, Xuân Trường tiếp tục liên danh với Tập đoàn Sơn Hải trúng Gói thầu 10-XL thuộc cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45, giá trị hơn 1.628 tỷ đồng, thi công đoạn dài hơn 15 km.
Đến cuối năm 2021, chỉ trong hơn một tháng, doanh nghiệp tiếp tục trúng hai gói thuộc tuyến kết nối cao tốc Hà Nội – Hải Phòng với cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình qua Hưng Yên và Hà Nam, tổng giá trị hơn 978 tỷ đồng.
Danh sách chưa dừng ở đó.
Cuối năm 2022, Xuân Trường cùng Công ty CP 471 và Công ty TNHH Xây dựng Tự Lập được lựa chọn thi công gói 11-XL cao tốc Hàm Nghi – Vũng Áng, gói thầu trị giá 4.456 tỷ đồng.
Quá trình thi công ban đầu từng có thời điểm chậm hơn kế hoạch. Tuy nhiên về cuối dự án, các nhà thầu đã tăng tốc mạnh. Gói 11-XL được rút ngắn 158 ngày so với hợp đồng, trong đó Xuân Trường được thưởng hơn 94 tỷ đồng; tại gói 12-XL, doanh nghiệp được thưởng thêm hơn 115 tỷ đồng nhờ rút ngắn tiến độ. Đến ngày 15/7/2026, cao tốc Hàm Nghi – Vũng Áng đã được đưa vào khai thác thu phí.
Không chỉ là nhà thầu giao thông
Từ năm 2018, doanh nghiệp đã thử sức ở một vai trò khác: nhà đầu tư hạ tầng giao thông.
Ngày 15/6/2018, tỉnh Thái Nguyên phê duyệt kết quả lựa chọn Xuân Trường làm nhà đầu tư dự án đường Bắc Sơn kéo dài theo hình thức PPP – hợp đồng BT. Tuyến đường dài 9,5 km, tổng mức đầu tư hơn 2.100 tỷ đồng, trong đó khoảng 1.420 tỷ đồng là vốn của nhà đầu tư và vốn huy động, phần còn lại là ngân sách phục vụ giải phóng mặt bằng.
Tuy nhiên, theo thông tin cập nhật đầu tháng 8/2026, công trình còn vướng giải phóng mặt bằng và dự kiến phải được một đơn vị độc lập kiểm định chất lượng trước khi nghiệm thu.
Nhưng nếu Bắc Sơn kéo dài mới là dự án 9,5 km với vốn hơn 2.100 tỷ đồng, tham vọng mà Xuân Trường đưa ra những năm gần đây đã bước sang một thang đo hoàn toàn khác.
Ông Nguyễn Văn Trường. Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Tháng 7/2025, Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường gửi đề xuất tới Chính phủ về việc tham gia đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông từ Mai Sơn đến Cam Lộ theo phương thức PPP (phương thức đối tác công tư, tức Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân cùng tham gia đầu tư). Tổng chiều dài được doanh nghiệp đề xuất lên tới 415 km, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 59.632 tỷ đồng.
Đó là cả một chuỗi cao tốc chạy qua nhiều tỉnh miền Trung, nằm trên trục giao thông quan trọng nhất đất nước. Các đoạn tuyến gồm Mai Sơn – Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 – Nghi Sơn, Nghi Sơn – Diễn Châu, Bãi Vọt – Hàm Nghi, Hàm Nghi – Vũng Áng, Vũng Áng – Bùng, Bùng – Vạn Ninh và Vạn Ninh – Cam Lộ. Các tuyến hiện chủ yếu có quy mô 4 làn xe và được đề xuất mở rộng lên 6 làn.
Thời điểm doanh nghiệp gửi kiến nghị, nhiều nhà đầu tư khác như Đèo Cả, Sơn Hải, Phương Thành, VEC, VIDIFI hay Rạng Đông cũng quan tâm đến kế hoạch mở rộng cao tốc Bắc – Nam.
Trước đó không lâu, Xuân Trường còn kiến nghị nghiên cứu xây dựng một sân bay quốc tế phục vụ khu vực Ninh Bình mới, cùng các trục đường lớn và cầu kết nối. Bộ Xây dựng sau đó đã báo cáo Chính phủ về đề xuất sân bay này; phương án doanh nghiệp đưa ra dự kiến sử dụng ngân sách địa phương và vốn xã hội hóa, không dùng ngân sách Trung ương.
Trong lúc Xuân Trường mở ra tham vọng mới trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, mảng du lịch tâm linh của doanh nghiệp cũng có diễn biến mới. Ngày 2/7, Sở Tài chính Thái Nguyên ban hành quyết định chấm dứt hoạt động dự án Khu tâm linh Hồ Núi Cốc của Xuân Trường. Dự án từng được lên kế hoạch với tổng mức đầu tư khoảng 15.000 tỷ đồng và được triển khai từ năm 2016.
Tại Phú Thọ, dự án Khu du lịch Xuân Sơn – Đền Hùng với tổng kinh phí khoảng 3.700 tỷ đồng cũng được địa phương yêu cầu rà soát toàn diện sau hơn một thập kỷ.
Ngoài các dự án này, Xuân Trường từng đưa ra những ý tưởng quy mô hàng nghìn ha tại Hưng Yên, Hải Dương (nay là Hải Phòng) và Hải Phòng (cũ).
Năm 2022, Xuân Trường đề xuất dự án “Xây dựng và phục dựng Phố Hiến xưa” với tổng vốn khoảng 25.000 tỷ đồng, trên diện tích nghiên cứu gần 1.875 ha. Đến năm 2025, phương án được doanh nghiệp đề xuất đã lớn hơn đáng kể. Theo hồ sơ được công bố, phạm vi dự án khoảng 1.709 ha, tổng mức đầu tư lên tới 47.241 tỷ đồng.
Một đại dự án khác Xuân Trường từng theo đuổi nằm tại hồ Thanh Long, TP Chí Linh, tỉnh Hải Dương cũ, nay thuộc địa bàn TP Hải Phòng sau sắp xếp đơn vị hành chính. Xuân Trường từng ký biên bản ghi nhớ với TP Chí Linh để nghiên cứu đầu tư và cam kết bỏ gần 10.000 tỷ đồng trong khoảng 10 năm.
Đến năm 2024, khu vực nghiên cứu quy hoạch của Khu du lịch sinh thái hồ Thanh Long có diện tích khoảng 1.502 ha, được định hướng trở thành khu du lịch tổng hợp về lịch sử, văn hóa, tâm linh và sinh thái, kết nối với quần thể Côn Sơn – Kiếp Bạc.
Xa hơn về phía biển là Khu du lịch văn hóa tâm linh đảo Cái Tráp tại Hải Phòng, một trong những tham vọng lớn nhưng cuối cùng không đi tới triển khai của Xuân Trường.
Cuối năm 2015, Hải Phòng cho phép doanh nghiệp khảo sát khoảng 500 ha trên đảo Cái Tráp, huyện Cát Hải để nghiên cứu lập quy hoạch. Phương án của Xuân Trường sau đó xác định quy mô dự án khoảng 450 ha, tổng vốn dự kiến 9.800 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2015–2025.
Sau khoảng bốn năm kể từ khi Hải Phòng cho phép khảo sát, Xuân Trường vẫn chưa đưa ra được phương án triển khai. Năm 2019, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết UBND TP Hải Phòng làm thủ tục hủy thông báo cho phép doanh nghiệp khảo sát và lập quy hoạch dự án.
