Quy mô quỹ hưu trí bổ sung vượt mốc 2.200 tỷ đồng: Nghị định 85 mở ra chương phát triển mới

Trên cơ sở tổng kết tình hình triển khai thí điểm chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện được ban hành tại Nghị định số 88/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ, để cụ thể hóa Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/8/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội và triển khai Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, ngày 25/3/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Sáng ngày 22/5/2026, Bộ Tài chính tổ chức Hội thảo phổ biến một số nội dung chính sách của Nghị định số 85/2026/NĐ-CP.

Sáng ngày 22/5/2026, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội thảo phổ biến các nội dung cốt lõi của Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Đây là bước tiến quan trọng nhằm cụ thể hóa Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và kế thừa hơn 10 năm triển khai thí điểm từ Nghị định 88/2016/NĐ-CP trước đó.

Quy mô thị trường tăng trưởng ấn tượng

Hoạt động theo mô hình tài khoản hưu trí cá nhân với sự đóng góp tự nguyện từ người lao động và người sử dụng lao động, thị trường bảo hiểm hưu trí bổ sung hiện đang ghi nhận những bước tiến hết sức tích cực. Hiện trên thị trường đã có 04 doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện gồm (i) Công ty Quản lý quỹ đầu tư Dragon Capital Việt Nam (DC); (ii) Công ty Quản lý quỹ đầu tư MB (MBC); (iii) Công ty Quản lý quỹ đầu tư Vietcombank (VCBF); (iv) Công ty Quản lý quỹ đầu tư SSI (SSIAM).

Tính đến hết năm 2025, tổng giá trị tài sản ròng của 7 quỹ do 4 doanh nghiệp quản lý đã đạt gần 2.210 tỷ đồng. Con số này ghi nhận mức tăng 53% so với cuối năm 2024 và cao gấp 26 lần so với thời điểm năm 2021, cho thấy nhu cầu tích lũy dài hạn ngày càng lớn của nhóm người lao động có mức thu nhập từ trung bình đến cao.

Cơ chế đóng góp linh hoạt, minh bạch

Theo khuôn khổ của Nghị định 85, việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung sẽ được thực hiện thông qua doanh nghiệp sử dụng lao động, hoàn toàn dựa trên sự thỏa thuận tự nguyện và không làm ảnh hưởng đến các chính sách phúc lợi sẵn có của người lao động. Số tiền chi trả sẽ được tính toán minh bạch dựa trên số dư tài khoản cá nhân theo nguyên tắc thị trường, do đó Nhà nước sẽ không bảo đảm về số tiền chi trả.

Nhằm khuyến khích việc duy trì tài khoản đến tuổi nghỉ hưu, Nghị định mới chỉ cho phép chi trả trước hạn với các trường hợp bất khả kháng tương tự như việc rút bảo hiểm xã hội một lần. Đối với các yêu cầu rút vốn đột xuất nằm ngoài quy định này, quỹ hưu trí sẽ được phép áp dụng mức phí chi trả tối đa bằng 5% trên giá trị nhận chi trả nhằm gia tăng tài sản chung cho những người ở lại quỹ. Đồng thời, người tham gia luôn được đảm bảo quyền tiếp cận thông tin công khai trước khi đưa ra quyết định đóng góp.

Nâng cao tiêu chuẩn đầu tư và năng lực quản trị

Để đảm bảo hài hòa giữa tính chất an sinh bền vững và hiệu quả đầu tư, hoạt động của các quỹ hưu trí được phép phân bổ vào chứng khoán niêm yết nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt các hạn mức rủi ro, cũng như duy trì tỷ trọng tối thiểu đối với kênh an toàn như trái phiếu Chính phủ. Đặc biệt, các quy định này nhấn mạnh sản phẩm quỹ hưu trí là một sản phẩm an sinh xã hội chứ không đơn thuần là quỹ đầu tư chứng khoán thông thường.

Bên cạnh đó, dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung được xếp vào nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện vô cùng khắt khe. Cụ thể, các công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán phải đáp ứng yêu cầu quản lý tổng tài sản tối thiểu 1.000 tỷ đồng, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm và đang quản lý ít nhất 02 quỹ đại chúng, trong đó bắt buộc phải có 01 quỹ trái phiếu. Đội ngũ nhân sự cũng phải quy tụ tối thiểu 05 người có 5 năm kinh nghiệm làm việc trực tiếp trong ngành quản lý quỹ, bao gồm ít nhất 3 cá nhân sở hữu chứng chỉ hành nghề hoặc phân tích tài chính quốc tế. Các tổ chức liên quan như ngân hàng giám sát hay tổ chức lưu ký cũng bắt buộc phải tuân thủ chặt chẽ điều kiện cung cấp dịch vụ và chế độ báo cáo định kỳ.

Giám sát chặt chẽ, hướng tới khơi thông dòng vốn dài hạn

Để bảo vệ quyền lợi người tham gia và hạn chế tối đa rủi ro hệ thống, cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện cơ chế giám sát đa tầng kết hợp giữa tiền kiểm khi cấp phép và hậu kiểm khắt khe. Công tác kiểm tra sẽ được Bộ Tài chính phối hợp thực hiện định kỳ 2 năm một lần hoặc kiểm tra đột xuất. Nếu vi phạm dẫn đến việc bị thu hồi Giấy chứng nhận, doanh nghiệp sẽ không được nộp lại hồ sơ trong vòng 3 năm, hoặc có thể bị đình chỉ thành lập quỹ mới trong 2 năm và buộc phải công bố thông tin công khai.

Chia sẻ tại sự kiện, đại diện từ Ngân hàng Thế giới cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đa dạng hóa các sản phẩm hưu trí tự nguyện, đồng thời áp dụng chính sách ưu đãi thuế để ứng phó với bài toán già hóa dân số. Với những điểm nghẽn pháp lý được tháo gỡ, Bộ Tài chính đặt kỳ vọng hệ thống quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung không chỉ giảm thiểu gánh nặng cho ngân sách nhà nước trong dài hạn mà còn trở thành kênh huy động nguồn vốn dài hạn quan trọng, góp phần phát triển cơ sở nhà đầu tư cho cả thị trường vốn và thị trường trái phiếu Việt Nam.