Theo Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Đào Minh Tú, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả trong năm 2025, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và tăng cường an ninh tài chính quốc gia.
"Nhu cầu vốn của doanh nghiệp tăng lại"
Thưa Phó Thống đốc, ông có thể chia sẻ những thuận lợi và thách thức chính trong công tác điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng năm 2024?
Phó Thống đốc Đào Minh Tú: Năm 2024 được đánh giá là một năm với nhiều thuận lợi. Những quyết sách, chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, Quốc hội, Chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng, đã giúp tháo gỡ không ít khó khăn, tạo đà cho nền kinh tế tăng trưởng và phát triển. Các doanh nghiệp được hỗ trợ trong việc tiếp cận vốn, mở rộng kinh doanh, nhờ đó hoạt động khởi sắc hơn.
Ngành ngân hàng trong năm 2024 cũng được nhận định có điều kiện thuận lợi hơn so với năm 2023. Các yếu tố tác động từ môi trường quốc tế giảm bớt, trong khi chính sách kinh tế, tài chính tiền tệ ở nhiều nước dần nới lỏng. Cụ thể, các biện pháp như giảm thuế và hạ lãi suất từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cùng nhiều ngân hàng trung ương khác đã tạo ra ảnh hưởng tích cực, giúp giảm áp lực cho hệ thống tài chính Việt Nam.
Về vấn đề nhập khẩu, các chính sách thông thoáng hơn góp phần ổn định tỷ giá và dòng vốn ngoại. Cùng với đó, các dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục đổ vào Việt Nam, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và ổn định thị trường ngoại hối. Thị trường vàng tuy vẫn biến động nhưng ít tác động hơn so với những năm trước, trong khi nhu cầu vốn của các doanh nghiệp đã tăng trở lại, phản ánh sự phục hồi dần dần của nền kinh tế.
Trong điều hành, Chính phủ, Thủ tướng đã rất hỗ trợ cho Ngân hàng Nhà nước để đạt được mục tiêu đề ra. Các ngân hàng thương mại rất trách nhiệm phối hợp với điều hành của NHNN để thực hiện mục tiêu về tăng trưởng tín dụng, đảm bảo an toàn hệ thống.
Dù vậy, trong năm qua vẫn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn khi một số doanh nghiệp tiếp tục gặp khó khăn, nhu cầu vốn chưa cao hoặc khả năng tiếp cận vốn của nhiều doanh nghiệp còn hạn chế, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Thị trường chứng khoán tuy có sự phục hồi nhưng chưa đủ bứt phá, còn thị trường trái phiếu vẫn trầm lắng và chưa quay lại được mức kỳ vọng để hỗ trợ vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp.
Thị trường bất động sản có dấu hiệu ấm lên, một số dự án bắt đầu triển khai, nhưng nhiều dự án khác vẫn đang bị đình trệ do vướng mắc về thủ tục pháp lý, quy trình, giấy phép.
Một khó khăn nữa là nợ xấu trong hệ thống ngân hàng có xu hướng tăng dù NHNN đã có các chính sách hỗ trợ như giãn hoãn thời gian trả nợ, giảm lãi suất. Trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp sau khi được tái cơ cấu nợ vẫn chưa có khả năng trả nợ cho ngân hàng.
Liên quan đến hàng loạt chính sách trong điều hành các lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là giải ngân đầu tư công, mặc dù Chính phủ chỉ đạo rất quyết liệt những vẫn chưa giải ngân được như kỳ vọng. Nhiều địa phương, nhiều dự án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, kỳ vọng đặt ra.
Đầu tư tín dụng phải kết hợp với đầu tư xã hội cao thì mới tạo ra được tăng trưởng tốt, tuy nhiên, hiện trách nhiệm từ đầu tư tín dụng vẫn là chủ yếu. Đó cũng là một khó khăn trong năm 2024.
"Không phải tỷ giá bất biến là tốt"
Về điều hành tín dụng, đâu là những điểm nổi bật trong điều hành tín dụng của NHNN trong năm qua? NHNN đã có những chính sách tín dụng như thế nào nhằm hỗ trợ các ngành kinh tế trọng điểm cũng như hỗ trợ cho các khách hàng gặp khó khăn?
Năm nay, NHNN đã đổi mới biện pháp điều hành tăng trưởng tín dụng, thông báo chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng từ đầu năm, công khai. Trong điều kiện lạm phát được kiểm soát tốt dưới mức mục tiêu, NHNN đã thực hiện hai lần điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho các TCTD vào ngày 28/8/2024 và ngày 28/11/2024 để kịp thời đáp ứng vốn cho nền kinh tế, hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh.
Đến 31/12/2024, tín dụng toàn ngành tăng 15,08% so với cuối năm trước, như vậy là đã đạt được mục tiêu đề ra từ đầu năm. Doanh số cho vay trong năm đạt khoảng hơn 23 triệu tỷ, doanh số thu nợ khoảng 21 triệu tỷ, như vậy đã cung ứng thêm cho nền kinh tế khoảng hơn 2 triệu tỷ trong năm qua. Số dư nợ toàn hệ thống đến cuối năm 2024 là hơn 15,6 triệu tỷ đồng.
Cũng trong năm 2024, các chỉ đạo, định hướng, giải pháp về tín dụng ngành, lĩnh vực đã kịp thời, bám sát định hướng của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và phù hợp với tình hình thực tế được nắm bắt thông qua các Hội nghị, làm việc trực tiếp tại các địa phương, triển khai sâu rộng chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp.
Trong đó, NHNN đã chỉ đạo triển khai quyết liệt các chương trình, chính sách tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, trong đó một số chương trình rất hiệu quả và nhiều lần được nâng quy mô, như Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực lâm sản, thủy sản (từ 15.000 tỷ đồng lên 30.000 tỷ đồng, hiện nay là 60.000 tỷ đồng); Chương trình cho vay liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp vùng đồng bằng sông Cửu Long; Chương trình 120 nghìn tỷ đồng cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư (hiện số vốn đăng ký đã trên 145 nghìn tỷ đồng).
Thị trường ngoại hối năm nay chịu áp lực khá lớn, xin Phó Thống đốc chia sẻ về kết quả điều hành tỷ giá năm 2024?
Về thị trường ngoại hối, thì tỷ giá phụ thuộc rất nhiều vào độ mở của nền kinh tế, đặc biệt là trong cán cân thương mại, phụ thuộc xuất nhập khẩu, dòng vốn FDI, tình hình địa chính trị thế giới, chính sách tiền tệ của các nước lớn, đặc biệt là đồng USD… Việt Nam chịu tác động rất nhiều, có lúc đồng VND mất giá tới hơn 7%. Dù vậy, so với nhiều nước trong khu vực và cả châu Á, Việt Nam vẫn là một trong những nước có sự ổn định về tỷ giá.
Cũng cần phải nhấn mạnh rằng, không phải tỷ giá bất biến là tốt, mà tỷ giá phải biến động theo cung cầu thị trường nên sẽ có lúc lên lúc xuống. Tính đến hết năm 2024, tỷ giá trung bình cả năm tăng khoảng 5,03%, chúng tôi cho rằng, đây là mức mất giá hợp lý, hài hòa và cân đối được ngoại tệ trong nền kinh tế cũng như đảm bảo được chính sách tỷ giá có lợi cho cả xuất khẩu và nhập khẩu, các doanh nghiệp và nhà đầu tư không có gì phải lo lắng.
"Mức tăng lãi suất vẫn nằm trong kiểm soát"
Xin Phó Thống đốc chia sẻ về điều hành lãi suất năm 2024 của Ngân hàng Nhà nước, đầu là những khó khăn, thách thức lớn nhất?
Trong năm 2024, chúng tôi đã nghiên cứu nhiều và thấy rằng các bước điều hành hiện nay đang giúp duy trì sự ổn định. Việc không điều chỉnh lãi suất điều hành trong năm 2024 cũng là một thông điệp muốn khẳng định rằng: không điều chỉnh lãi suất để tạo sự ổn định, lãi suất huy động và lãi suất cho vay vẫn đang ở mức phù hợp.
Quyết định không điều chỉnh lãi suất, nhưng NHNN đã chỉ đạo các ngân hàng thương mại cố gắng giảm lãi suất cho vay bằng cách tiết giảm chi phí hoạt động của chính bản thân các ngân hàng. Đây là nội dung đặt ra xuyên suốt trong năm qua.
Theo đó, lãi suất huy động bình quân năm 2024 chỉ tăng khoảng 0,71% so với cuối năm 2023, lãi suất cho vay bình quân giảm 0,59% so với đầu năm, riêng các ngân hàng trong nhóm Big 4 đã giảm khoảng 1% so với cuối năm 2023.
Vừa qua, chúng tôi cũng nhận thấy một số ngân hàng thương mại nhỏ đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động để đảm bảo thanh khoản ở một số thời điểm, tuy nhiên, mức tăng vẫn nằm trong kiểm soát, chưa cần phải có tác động chính sách hay phải có những biện pháp tác động để ngăn chặn câu chuyện đẩy lãi suất huy động lên quá cao.
Nợ xấu và tái cấu trúc hệ thống ngân hàng được xử lý ra sao, thưa Phó Thống đốc?
Về cơ cấu lại hệ thống các TCTD, chúng tôi khẳng định đến nay tất cả hệ thống các TCTD đều đã và đang hoạt động theo hướng tích cực, hầu hết các ngân hàng trong hệ thống đều kinh doanh có lãi, và lãi cao hơn năm ngoái, phù hợp với điều kiện nguồn vốn điều lệ ngân hàng và duy trì được tỷ lệ thực lãi một cách hợp lý trên cơ sở hỗ trợ cho nền kinh tế và doanh nghiệp bằng việc giảm lãi suất cho vay, giảm lợi nhuận một cách phù hợp nhưng vẫn đảm bảo được an ninh tài chính của mỗi ngân hàng và cả hệ thống.
Nợ xấu, nợ bán cho VAMC, nợ có nguy cơ tiềm ẩn có tăng nhưng vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Các ngân hàng cũng đang tích cực thực hiện đề án tái cơ cấu đã được phê duyệt. 2025 là năm các ngân hàng phải hoàn thành tất cả các mục tiêu đề ra trong đề án tái cơ cấu giai đoạn 2021 – 2025 nhưng đến hết năm 2024 rất nhiều thành viên đã hoàn thành các trụ cột Basel III, điều này cho thấy các ngân hàng rất quan tâm đến vấn đề an toàn và các chuẩn mực quốc tế.
Linh hoạt, đồng bộ, an toàn, hiệu quả
Xin Phó Thống đốc chia sẻ về kế hoạch điều hành chính sách tiền tệ năm 2025 của NHNN?
Năm 2025 là năm tăng tốc, bứt phá, về đích, phấn đấu đạt kết quả cao nhất các mục tiêu, chỉ tiêu Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025.
Trong đó, Đảng, Quốc hội, Chính phủ đặt ra mục tiêu cho năm 2025, đó là tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng (đạt khoảng 6,5-7%) trên cơ sở giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát (bình quân khoảng 4,5%), bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Tập trung cao độ cho việc bổ sung, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý; cải cách, tinh gọn bộ máy, thủ tục hành chính; thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số..., đáp ứng tốt nhất cho yêu cầu đổi mới sáng tạo, tạo đột phá phát triển đất nước trong tình hình mới, hướng tới kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn phức tạp, thách thức và thuận lợi đan xen, bám sát mục tiêu, định hướng của Đảng, Chính phủ, toàn ngành Ngân hàng tập trung hoàn thành thực hiện việc rà soát, sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy của NHNN theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW của BCH Trung ương khóa XII.
Bên cạnh đó, NHNN sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, tình hình kinh tế trong và ngoài nước để điều hành linh hoạt, đồng bộ các công cụ và giải pháp chính sách tiền tệ, nhằm kiểm soát lạm phát, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định thị trường tiền tệ và ngoại hối, kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng theo định hướng đề ra.
Cụ thể, điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ, theo dõi sát tình hình thị trường để điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp, phối hợp đồng bộ với các công cụ chính sách tiền tệ, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.
NHNN sẽ thực hiện các giải pháp điều hành tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, đáp ứng nhu cầu vốn tín dụng cho nền kinh tế. Giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2025 ngay từ đầu năm cho các TCTD và thông báo công khai nguyên tắc xác định để TCTD chủ động thực hiện tăng trưởng tín dụng.
Đồng thời, NHNN sẽ chỉ đạo các TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ, kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng.
Triển khai quyết liệt, hiệu quả Đề án “Cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021 -2025:”, góp phần phát triển hệ thống các TCTD hoạt động lành mạnh, chất lượng, hiệu quả, công khai, minh bạch theo quy định của pháp luật và tiệm cận, đáp ứng các chuẩn mực, thông lệ quốc tế.
Đồng thời, đẩy mạnh xử lý nợ xấu, nâng cao chất lượng tín dụng, ngăn ngừa, hạn chế tối đa nợ xấu mới phát sinh.
