Sau giai đoạn hưng phấn, VN-Index đã quay đầu điều chỉnh mạnh từ vùng đỉnh lịch sử 1.787 điểm về quanh 1.617 điểm (chốt phiên 3/11) — tức giảm hơn 170 điểm, tương đương gần 10% giá trị. Tâm lý thị trường chuyển nhanh từ hưng phấn sang lo ngại, nhà đầu tư mới liên tục đặt câu hỏi: Liệu đây có phải là nhịp điều chỉnh thông thường hay thị trường đang bước vào chu kỳ giảm sâu?
Để trả lời, hãy cùng nhìn lại một số dấu hiệu cho thấy thị trường có thể đang tạo đáy – giai đoạn mà nỗi sợ đạt đỉnh điểm, nhưng cũng là lúc cơ hội bắt đầu hình thành.
Khi nỗi sợ bao trùm: dòng tiền yếu, thanh khoản cạn kiệt
Một trong những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy thị trường đang “gần đáy” là thanh khoản sụt giảm mạnh. Trong các giai đoạn hoảng loạn, nhà đầu tư thường bán tháo bằng mọi giá, sau đó dòng tiền bắt đầu chững lại. Khi thanh khoản giảm dần nhưng giá không còn giảm sâu, điều đó cho thấy bên bán đã cạn lực và lực cầu thăm dò đang xuất hiện.
Ở những giai đoạn tạo đáy trước đây như 2018, 2020 hay 2022, mẫu hình này luôn lặp lại: thị trường đi ngang trong bi quan trước khi đảo chiều.
Khi nhóm cổ phiếu trụ ngừng rơi và phân hóa rõ nét
Một tín hiệu khác: các cổ phiếu dẫn dắt không còn giảm mạnh cùng thị trường, mà bắt đầu phân hóa. Ở giai đoạn đầu của quá trình tạo đáy, những mã “đầu tàu” như ngân hàng, thép, hay nhóm chứng khoán thường sẽ đi ngang hoặc có phiên tăng mạnh ngắn hạn, dù chỉ số chung vẫn còn đỏ lửa.
Chẳng hạn, một số cổ phiếu ngân hàng lớn có thể xuất hiện nhịp hồi kỹ thuật sau chuỗi giảm sâu; nhóm bán lẻ và tiêu dùng cũng ghi nhận dòng tiền bắt đáy nhẹ. Đây chính là tín hiệu sớm của dòng tiền thông minh, cho thấy nhà đầu tư lớn đang bắt đầu “gom hàng” khi định giá trở nên hấp dẫn hơn.
Khi thị trường tạo đáy, sự phân hóa sẽ ngày càng rõ: cổ phiếu yếu tiếp tục lình xình, cổ phiếu cơ bản bật tăng trước khi chỉ số hồi phục toàn phần.
Khi thông tin xấu ra nhưng thị trường không còn giảm mạnh
Ở vùng đỉnh, tin tốt ra thường không giúp giá tăng thêm; còn ở vùng đáy, tin xấu ra nhưng giá không giảm nổi nữa – đó chính là dấu hiệu chuyển pha tâm lý.
Khi “nỗi sợ” bị bão hòa, các phiên hồi phục kỹ thuật thường xuất hiện với khối lượng tăng nhẹ — một tín hiệu đáng chú ý cho nhà đầu tư có kinh nghiệm theo dõi chu kỳ giá.
Kiên nhẫn – đức tính quan trọng nhất trong vùng tạo đáy
Thị trường hiếm khi tạo đáy chỉ trong một phiên hay một tuần. Quá trình đó thường kéo dài nhiều tuần, thậm chí vài tháng, với những nhịp “rũ hàng” mạnh khiến nhà đầu tư yếu tâm lý sớm rời cuộc chơi.
Với nhà đầu tư mới, giai đoạn này không phải lúc “bắt đáy mù quáng”, mà là thời điểm tích lũy kiến thức, quan sát dòng tiền, chọn lọc doanh nghiệp tốt và kiên nhẫn chờ xác nhận xu hướng.
Nguyên tắc “giữ tiền cũng là một chiến lược đầu tư” càng đúng hơn bao giờ hết khi thị trường biến động mạnh.
