Mới đây, TP. Hồ Chí Minh đề xuất cho phép triển khai dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành một dự án riêng, độc lập trước khi phê duyệt dự án đầu tư. Chính sách này được kỳ vọng có thể giúp tiến độ dự án rút ngắn 5 - 7 tháng.
Cơ chế này dự kiến áp dụng đối với các dự án đầu tư công, dự án đối tác công - tư (PPP) và một số dự án cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ và Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh.
Hiện thành phố đang thực hiện lấy ý kiến góp ý về dự thảo Nghị quyết quy định tiêu chí, hồ sơ, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư; Quy định cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo quy định hiện hành, trường hợp Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án phải có dự án đầu tư được duyệt. Thời gian lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư trên thực tế khoảng 5 - 6 tháng, trong khi công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng mất khoảng 5 - 7 tháng.
Trong khi đó, nếu cho phép triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngay sau khi chủ trương đầu tư được thông qua và thực hiện song song với quá trình lập dự án đầu tư, thời gian chuẩn bị mặt bằng có thể rút ngắn khoảng 5 - 7 tháng so với hiện nay.
Đây được xem là công cụ pháp lý quan trọng để TP. Hồ Chí Minh đẩy nhanh tiến độ với các dự án phức tạp, có khối lượng bồi thường giải phóng mặt bằng lớn hiện nay. Điều này thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công và có mặt bằng trống để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng trọng điểm trong bối cảnh pháp luật đất đai có nhiều thay đổi.
Cũng theo quy định tại dự thảo Nghị quyết, đối với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo quy định tại điểm a, điểm c, điểm d khoản 1 điều 37 luật Phát triển đô thị thì áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định của pháp luật đất đai, quy định của UBND TP. Hồ Chí Minh và các chính sách tại Nghị quyết này.
Đối với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo quy định tại điểm b khoản 1 điều 37 luật Phát triển đô thị thì mức bồi thường (bằng tiền) về đất và mức thưởng bàn giao mặt bằng trước thời hạn cộng thêm 10% so với mức quy định.
Trường hợp sau khi Nhà nước thu hồi, diện tích đất còn lại không đủ điều kiện tiếp tục sử dụng như không có đường giao thông kết nối hoặc không đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng nhà ở, nếu người bị thu hồi đất có yêu cầu Nhà nước thu hồi phần diện tích đất còn lại thì UBND cấp xã thực hiện việc thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ phần diện tích này theo quy định hiện hành. Chi phí bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích này được tính trong kinh phí bồi thường của dự án.
Sau khi hoàn tất công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất của dự án, UBND cấp xã chịu trách nhiệm tổng hợp, báo cáo toàn bộ quỹ đất dôi dư này cho Trung tâm Phát triển Quỹ đất thành phố để tiếp quản, đề xuất hướng xử lý theo quy định.
Dự thảo Nghị quyết cũng quy định hỗ trợ đối với nhà ở, công trình xây dựng không phải là nhà ở thuộc quyền sở hữu của các hộ gia đình, cá nhân không có giấy tờ hợp pháp, hợp lệ. Ngoài ra, dự thảo quy định chính sách tái định cư bằng tiền để tự lo chỗ ở mới. Đối với trường hợp trên địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi chưa có quỹ nhà, đất tái định cư để bố trí thì được hỗ trợ bằng giá đất ở theo bảng giá đất nhân với diện tích tối thiểu tách thửa theo quy định của UBND TP. Hồ Chí Minh tại nơi có đất thu hồi.
