Sàn giao dịch carbon trong nước được đưa vào vận hành tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, góp phần hoàn thiện các cơ chế thị trường nhằm thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, tạo động lực cho tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
Quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, cùng các chỉ đạo của Bộ Tài chính và các quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP của Chính phủ: Phê duyệt Đề án Thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam.
Phát biểu tại lễ khai trương, Chủ tịch HNX Nguyễn Anh Phong cho biết, việc đưa Sàn giao dịch carbon trong nước vào hoạt động là kết quả triển khai Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam theo Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ:
Theo ông Nguyễn Anh Phong, dưới sự chỉ đạo của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, HNX đã phối hợp chặt chẽ với Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cùng các đơn vị liên quan xây dựng khung pháp lý, quy định quản lý vận hành thị trường và hệ thống đăng ký, giao dịch, thanh toán trên thị trường carbon.
Đến nay, hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa HNX, VSDC, Cục Biến đổi khí hậu và BIDV đã được thử nghiệm, vận hành ổn định, thông suốt; các quy chế, quy trình nghiệp vụ liên quan đã được ban hành đầy đủ.
Thị trường bước đầu có 6 công ty chứng khoán đáp ứng điều kiện trở thành thành viên và hơn 100 cơ sở phát thải thuộc danh mục phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính sẵn sàng tham gia giao dịch.
Theo Chủ tịch HNX, các điều kiện cần thiết để vận hành Sàn giao dịch carbon tại Việt Nam đã được đáp ứng đầy đủ, đồng bộ.
Ông Nguyễn Anh Phong nhấn mạnh, việc khai trương Sàn giao dịch carbon không chỉ là một bước đi về mặt kỹ thuật mà còn gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế của doanh nghiệp, tạo cơ chế để doanh nghiệp chủ động tối ưu chi phí giảm phát thải thông qua giao dịch hạn ngạch và tín chỉ carbon, khuyến khích đổi mới công nghệ, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế.
Theo ông Nguyễn Anh Phong, sau khi thị trường đi vào hoạt động, HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan quản lý, vận hành thị trường an toàn, hiệu quả, công khai, minh bạch; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, khuyến khích các doanh nghiệp phát thải và các tổ chức quan tâm đến tín chỉ carbon tham gia thị trường.
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho rằng việc đưa Sàn giao dịch carbon trong nước vào vận hành là sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, đồng thời đánh dấu bước phát triển mới của thị trường tài chính Việt Nam theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.
Theo bà Vũ Thị Chân Phương, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đặt ra những thách thức lớn, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững đã trở thành xu hướng tất yếu.
Việc hình thành Sàn giao dịch carbon không chỉ tạo lập cơ chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon công khai, minh bạch, công bằng mà còn là công cụ kinh tế giúp doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm phát thải.
Đối với thị trường tài chính, đây là cấu phần mới của hệ sinh thái tài chính xanh, mở ra kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững, từng bước tiếp cận thông lệ quốc tế trong phát triển thị trường vốn và thị trường môi trường.
Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, sau quá trình chuẩn bị tích cực, đồng bộ giữa Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng các cơ quan, đơn vị liên quan, đến nay các điều kiện về khuôn khổ pháp lý, hạ tầng công nghệ, quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp cơ bản đã được hoàn thiện để Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức đi vào vận hành.
Đáng chú ý, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP quy định không thu phí đối với các doanh nghiệp tham gia Sàn giao dịch carbon trong nước.
Theo bà Vũ Thị Chân Phương, chủ trương này thể hiện sự đồng hành của Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, góp phần giảm chi phí tham gia thị trường, khuyến khích doanh nghiệp tích cực thực hiện các giải pháp giảm phát thải, đổi mới công nghệ và phát triển bền vững.
Để thị trường vận hành an toàn, ổn định, minh bạch và hiệu quả, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đề nghị các đơn vị vận hành tập trung bảo đảm hệ thống công nghệ thông tin hoạt động an toàn, thông suốt; tiếp tục hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tạo thuận lợi cho các thành viên và doanh nghiệp tham gia thị trường; tăng cường giám sát, xử lý nghiêm các hành vi thao túng, gian lận, làm lũng đoạn thị trường.
Cùng đó, đẩy mạnh tuyên truyền, cung cấp thông tin chính thống, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp; đồng thời tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, nâng cao năng lực của các định chế trung gian và hoàn thiện cơ chế, chính sách để phát triển thị trường carbon phù hợp yêu cầu hội nhập.
Đại diện các đơn vị vận hành, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam Lương Hải Sinh khẳng định sẽ quán triệt và triển khai đầy đủ các nhiệm vụ được giao; trong đó, ưu tiên bảo đảm Sàn giao dịch carbon vận hành an toàn, ổn định, thông suốt và bảo mật; mọi hoạt động giao dịch được thực hiện công khai, minh bạch theo quy định của pháp luật.
Theo ông Lương Hải Sinh, các đơn vị vận hành sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng các cơ quan liên quan để hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tạo thuận lợi cho các chủ thể tham gia giao dịch; nâng cao năng lực quản trị và giám sát thị trường;
Đồng thời, kịp thời phát hiện, xử lý và báo cáo các hành vi vi phạm; đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo, thường xuyên rà soát những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành để kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, góp phần xây dựng thị trường carbon phát triển an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững.
Ông Lương Hải Sinh cho rằng việc khai trương Sàn giao dịch carbon là dấu mốc quan trọng đối với sự phát triển của thị trường tài chính và thị trường carbon Việt Nam, song đây mới chỉ là bước khởi đầu.
Trong thời gian tới, các đơn vị vận hành sẽ tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp để phát triển thị trường carbon, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
