Gần 90% SME chưa có nợ vay
Báo cáo Doanh nghiệp SME Việt Nam: Mức độ trưởng thành và Tiếp cận tín dụng do FiinGroup vừa công bố, cho thấy khoảng trống tín dụng đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam vẫn còn rất lớn.
Theo báo cáo, Việt Nam hiện có khoảng 914.000 SME, tương đương khoảng 94% tổng số doanh nghiệp trên cả nước nhưng mới chỉ đóng góp chưa tới 20% tổng doanh thu và khoảng 8% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.
Đáng chú ý, tỷ lệ SME được tiếp cận vốn vay hiện rất thấp, đạt 20,5%, cho thấy khả năng tiếp cận tín dụng của khu vực SME vẫn còn khiêm tốn.
Khả năng tiếp cận vốn vay có sự khác biệt đáng kể giữa các phân khúc SME: chỉ 8,8% doanh nghiệp siêu nhỏ được tiếp cận vốn vay, trong khi tỷ lệ này ở doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa đạt 30,9%.
Trong khi đó, tỷ lệ doanh nghiệp lớn được tiếp cận vốn vay đạt 61,4%, gần gấp 3 lần SME, phản ánh khoảng cách đáng kể về khả năng tiếp cận vốn vay và dư địa lớn để cải thiện năng lực tài chính cho khu vực SME.
Báo cáo của FiinGroup cũng chỉ ra gần 80% SME trong mẫu nghiên cứu chưa ghi nhận nợ vay. Trong số các doanh nghiệp đã vay vốn, các tổ chức tín dụng có xu hướng ưu tiên những doanh nghiệp đã hoạt động đủ lâu. Theo đó, gần 85% SME có vay vốn là những doanh nghiệp đã hoạt động từ 5 năm trở lên và nhóm này cũng có hồ sơ rủi ro tốt hơn đáng kể.
Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 40% doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm, có mức rủi ro trung bình và thấp nhưng chưa tiếp cận vốn vay. FiinGroup cho rằng đây là nhóm khách hàng tiềm năng mà các tổ chức tín dụng có thể nhắm tới nếu có phương pháp đánh giá rủi ro phù hợp hơn.
Dữ liệu cũng cho thấy nhóm SME chưa vay vốn có quy mô nhỏ hơn đáng kể với tổng tài sản và doanh thu trung vị thấp hơn. Tỷ lệ doanh nghiệp có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO) dương ở mức tương đương với nhóm có nợ vay, gần 50%. Dù vậy, nhóm chưa vay lại có tốc độ tăng trưởng doanh thu trung vị cao hơn, ở mức 16,7%, so với 11,7% ở nhóm đang vay; đồng thời có biên lợi nhuận ròng, ROA và khả năng thanh khoản tích cực hơn.
Đặc biệt, trong số các doanh nghiệp chưa vay vốn, có khoảng 51.000 doanh nghiệp đồng thời có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh dương và tăng trưởng doanh thu dương. Đây là nhóm được FiinGroup đánh giá đáng ưu tiên tiếp cận và đánh giá nhu cầu vốn.
Ngành thương mại nổi lên như một “khoảng trống” tín dụng
Trong báo cáo, FiinGroup lựa chọn ngành Thương mại để phân tích sâu về tiềm năng cấp tín dụng. Đây là ngành có quy mô khoảng 275.000 DNVVN, sử dụng khoảng 1,2 triệu lao động và có tổng dư nợ khoảng 481.000 tỷ đồng.
Dù vậy, chưa đến 10% DNVVN trong lĩnh vực này được tiếp cận vốn vay. Trong số khoảng 210.000 doanh nghiệp chưa vay vốn, có khoảng 87.000 doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro cao, 53.000 doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro trung bình và 70.000 doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro thấp.
Về hoạt động kinh doanh, biên lợi nhuận gộp trung vị của ngành Thương mại đạt 11,6%, trong khi biên lợi nhuận ròng trung vị vẫn dương. Tuy nhiên, chỉ 23,4% doanh nghiệp có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh dương, cho thấy chất lượng dòng tiền vẫn là yếu tố cần được đặc biệt lưu ý khi cấp tín dụng.
Theo FiinGroup, có khoảng 70.000 SME có rủi ro thấp trong lĩnh vực này chưa được tiếp cận vốn vay. Vì vậy, đây vẫn là dư địa đáng kể để ngân hàng xem xét mở rộng cấp tín dụng, nhưng trọng tâm nên hướng vào các doanh nghiệp có rủi ro trung bình và thấp, đồng thời kiểm soát chặt dòng tiền và khả năng trả nợ.
