Rạng sáng ngày 19/3, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) một lần nữa dập tắt kỳ vọng của giới đầu tư khi quyết định giữ nguyên mức lãi suất điều hành. Những bình luận thận trọng từ Chủ tịch Jerome Powell cùng Biểu đồ dự báo lãi suất (Fed Dot Plot) tháng 3 phát đi một tín hiệu: Fed có thể chỉ hạ lãi suất đúng 1 lần trong suốt năm 2026.
Động thái "diều hâu" này, cộng hưởng cùng căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang, đang đẩy nền kinh tế toàn cầu vào bóng đen "Đình - Lạm" (Stagflation - Kinh tế đình trệ đi kèm lạm phát cao). Đứng trước áp lực thanh khoản kép, thị trường tài chính toàn cầu chứng kiến làn sóng bán tháo diện rộng, trong đó vàng và bạc cũng không ngoại lệ.
Việc Fed và hàng loạt Ngân hàng Trung ương lớn (Anh, Nhật Bản, Thụy Sĩ, Canada) neo giữ lãi suất, thậm chí Ngân hàng Trung ương Úc còn đi ngược dòng tăng lãi suất lên 4,1%, đã đẩy chi phí vốn lên mức cực đoan.
Khi các khoản vay đầu tư trở nên đắt đỏ, các quỹ đầu tư lớn buộc phải tái cơ cấu danh mục để quản trị rủi ro. Họ bán mọi thứ có thanh khoản cao – bao gồm cả vàng và bạc để bù đắp thua lỗ từ thị trường chứng khoán. Đây là lý do Dow Jones bốc hơi hơn 6,5% kể từ khi xung đột Iran leo thang, Hang Seng (Hong Kong) giảm 4% trong tuần, chỉ số Kospi (Hàn Quốc) đã có thời điểm giảm hơn 8% và phải tạm dừng giao dịch để ổn định thị trường, không kém cạnh, chỉ số Nikkei (Nhật Bản) có thời điểm rơi tự do hơn 11%.
Sự sụt giảm của vàng và bạc lúc này mang tính chất phản ứng cơ học của dòng tiền ngắn hạn do đồng USD và lợi suất trái phiếu chính phủ được hưởng lợi tức thời, chứ không phản ánh sự suy yếu về giá trị nội tại hay cấu trúc cung - cầu của kim loại quý.
Việc Iran có động thái nhắm tới eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển 20% trữ lượng dầu toàn cầu (với 80% trong số đó hướng sang châu Á) đã lập tức đẩy giá dầu thô và khí đốt tăng phi mã. Hệ lụy kéo theo là sự tăng giá của các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là nông sản. Chính khu vực Trung Đông cũng đang đối mặt với khủng hoảng khi 70% lượng lương thực nhập khẩu đi qua eo biển này.
Song song đó, các cuộc không kích vào hạ tầng vận tải Ả Rập và lời đe dọa đóng cửa eo biển Bab al-Mandab của phiến quân Houthi buộc các hãng tàu vận tải phải từ bỏ kênh đào Suez, đi vòng qua mũi Hảo Vọng (Châu Phi). Chi phí vận tải biển logistics tăng vọt đang tái diễn kịch bản đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
Mặc dù Fed đang cố tỏ ra cứng rắn, nhưng nền kinh tế Mỹ đã bắt đầu lộ rõ những vết rạn nứt nghiêm trọng. Các số liệu vĩ mô mới nhất chính là minh chứng cho thấy sự xoay trục chính sách sớm muộn cũng phải diễn ra. Tỷ lệ thất nghiệp tháng 2 của Mỹ đã nhích lên mức 4,4%. Đáng báo động hơn, số lượng việc làm phi nông nghiệp (Non-farm Payrolls) bất ngờ sụt giảm 92.000 việc làm. Doanh số bán lẻ tháng 1 suy giảm 0,2%, cho thấy người tiêu dùng đã cạn kiệt dòng tiền tiết kiệm và đang chịu khuất phục trước bão giá và lãi suất cao.
Những tín hiệu suy thoái từ thị trường lao động và bán lẻ chắc chắn sẽ buộc giới chức trách phải tung ra các gói kích thích kinh tế mạnh mẽ hơn trong tương lai, đi kèm với việc hạ lãi suất và bơm tiền. Khi tiền rẻ quay trở lại thị trường để cứu vãn nền kinh tế, đồng USD có thể sẽ đối mặt với áp lực suy yếu.
Với vai trò là hầm trú ẩn an toàn trước rủi ro địa chính trị chưa có hồi kết, vàng và bạc vẫn đứng trước cơ hội trong dài hạn. Không chỉ vậy dư địa cho việc hạ lãi suất và nới lỏng chính sách tiền tệ là yếu tố thúc đẩy nhu cầu tích lũy trong tương lai. Riêng với bạc, yếu tố thâm hụt nguồn cung 6 năm liên tiếp vẫn là yếu tố hỗ trợ cho giá bạc. Kim loại quý màu trắng này đứng trước ngưỡng cửa tăng trưởng kép nhờ vai trò trú ẩn và vai trò quan trọng trong lĩnh vực công nghiệp xanh và trí tuệ nhân tạo, do đó, những nhịp điều chỉnh lớn là cơ hội trong dài hạn cho thị trường.
