Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định điều kiện, hồ sơ và thủ tục đề nghị chấp thuận mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài dành cho các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.
Dự thảo được xây dựng nhằm triển khai Nghị quyết số 258/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025, về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng tại Hà Nội.
Theo nghị quyết, Thống đốc NHNN được xem xét, quyết định mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn đối với các dự án thuộc phạm vi áp dụng. Dự thảo Thông tư lần này cụ thể hóa điều kiện, thành phần hồ sơ và quy trình xử lý các đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn.
Hạn mức đề xuất lên tới 52% vốn tự có
Theo dự thảo, khách hàng có nhu cầu vay vốn để đầu tư dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô phải đáp ứng các điều kiện cấp tín dụng theo quy định và dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo Nghị quyết số 258/2025/QH15.
Mức cấp tín dụng tối đa được đề nghị đối với một khách hàng không vượt quá 38% vốn tự có của ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Đối với một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó, mức cấp tín dụng tối đa được đề nghị không vượt quá 52% vốn tự có của bên cho vay. Đây là mức vượt đáng kể so với giới hạn cấp tín dụng thông thường đang được áp dụng theo Luật Các tổ chức tín dụng.
Trong năm 2026, tổng dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng tại ngân hàng thương mại không được vượt quá 13% vốn tự có; đối với một khách hàng và người có liên quan không vượt quá 21%. Theo lộ trình, các tỷ lệ này sẽ tiếp tục giảm và lần lượt còn 10% và 15% từ năm 2030.
Cơ chế vượt giới hạn vì vậy chỉ áp dụng cho những trường hợp đặc thù, không đồng nghĩa với việc nới trần tín dụng trên diện rộng hoặc dự án thuộc danh mục sẽ đương nhiên được vay vốn.
Mở thêm dư địa tài trợ các dự án quy mô lớn
Theo tính toán được NHNN đưa ra trong quá trình xây dựng cơ chế, đến cuối năm 2025, vốn tự có của Vietcombank và VietinBank lần lượt đạt khoảng 222.722 tỷ đồng và 229.177 tỷ đồng.
Nếu áp dụng các tỷ lệ 38% và 52%, mức cấp tín dụng tối đa có thể đạt khoảng 87.000 tỷ đồng đối với một khách hàng và khoảng 119.000 tỷ đồng đối với một khách hàng cùng người có liên quan.
Trong khi đó, một số dự án trọng điểm tại Hà Nội có tổng mức đầu tư ước tính khoảng 300.000 tỷ đồng, nhu cầu vay vốn có thể tương đương 85% tổng vốn đầu tư, tức khoảng 255.000 tỷ đồng.
Với quy mô này, một ngân hàng khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn. Cơ chế cấp tín dụng vượt giới hạn, kết hợp với phương thức cho vay hợp vốn giữa nhiều tổ chức tín dụng, được kỳ vọng tạo thêm dư địa huy động nguồn lực cho các công trình quy mô lớn, đồng thời phân tán rủi ro giữa các bên tham gia.
Các tỷ lệ 38% và 52% cũng từng được áp dụng đối với một số dự án trọng điểm quốc gia. Đáng chú ý, dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1 đã được phê duyệt mức cấp tín dụng tối đa đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) bằng 38% vốn tự có của tổ chức tín dụng và 52% đối với EVN cùng người có liên quan.
Theo dự thảo, ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài có nhu cầu cấp tín dụng vượt giới hạn phải gửi một bộ hồ sơ đến NHNN.
Hồ sơ gồm văn bản đề nghị của ngân hàng; tài liệu chứng minh ngân hàng, khách hàng và dự án đáp ứng điều kiện; giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc văn bản phê duyệt, chấp thuận dự án; tài liệu chứng minh dự án thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết số 258/2025/QH15; cùng báo cáo về quan hệ tín dụng và nhu cầu cấp tín dụng vượt giới hạn của khách hàng.
Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, NHNN dự kiến có văn bản lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương liên quan về các khía cạnh kinh tế, kỹ thuật và pháp lý của dự án, phương án đầu tư và khách hàng vay vốn.
Các cơ quan được lấy ý kiến có 5 ngày làm việc để gửi phản hồi bằng văn bản đối với nội dung thuộc lĩnh vực quản lý.
Trên cơ sở ý kiến nhận được, NHNN có thể yêu cầu ngân hàng hoặc khách hàng giải trình thêm. Trong vòng 17 ngày làm việc kể từ khi nhận được ý kiến của các bộ, ngành, địa phương hoặc văn bản giải trình, NHNN sẽ kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ của hồ sơ.
Nếu hồ sơ đáp ứng yêu cầu, Thống đốc NHNN xem xét và quyết định việc chấp thuận mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn.
Ngân hàng vẫn phải tự thẩm định và kiểm soát rủi ro
Việc được NHNN chấp thuận hạn mức vượt giới hạn không thay thế trách nhiệm thẩm định và quyết định cấp tín dụng của từng ngân hàng.
Tổ chức tín dụng vẫn phải đánh giá tính khả thi của dự án, năng lực tài chính và khả năng trả nợ của khách hàng; đồng thời tuân thủ các tỷ lệ bảo đảm an toàn, quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng và kiểm soát rủi ro tập trung.
Do đó, mức 38% hoặc 52% là giới hạn tối đa có thể được xem xét, không phải hạn mức mặc nhiên mà ngân hàng phải giải ngân. Quy mô khoản vay thực tế còn phụ thuộc vào nhu cầu vốn, hồ sơ pháp lý, hiệu quả dự án, khả năng trả nợ của chủ đầu tư và kết quả thẩm định của các tổ chức tín dụng.
Dự thảo hiện trong quá trình lấy ý kiến và chưa phải quy định đã có hiệu lực. Nếu được ban hành, cơ chế mới sẽ hình thành hành lang cụ thể để các ngân hàng tham gia tài trợ những dự án có nhu cầu vốn đặc biệt lớn tại Hà Nội, trong khi quyền quyết định vẫn gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống tín dụng.
