Một thời, 15 triệu đồng một lượng đã đủ khiến thị trường xôn xao. Năm năm sau, mốc 49 triệu đồng trở thành tâm điểm của những phiên giao dịch căng thẳng. Đến tháng 3/2025, giá bán vàng miếng SJC vượt 100 triệu đồng một lượng, đưa thị trường qua một ngưỡng tâm lý mới.
Những cơn sốt chưa hề dừng lại, mức dao động có khác nhau nhưng chung quy lại thường là lập đỉnh mới sau mỗi kỳ biến động mạnh.
2006–2009: Mở sàn giao dịch vàng
Ngày 12/5/2006, giá bán vàng SJC tại Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn niêm yết 15 triệu đồng một lượng, một số cửa hàng tư nhân bán giá còn nhỉnh hơn. Báo cáo thống kê tháng 5/2006 ghi nhận chỉ số giá vàng tăng 17,6% so với tháng trước đó và 57,7% so với cùng kỳ năm 2005.
Đây là thời điểm được coi là khởi đầu của câu chuyện thị trường vàng trong giai đoạn quay lại 20 năm về trước. Mức biến động khi đó khiến vàng bước ra khỏi câu chuyện dành dụm thông thường. Bên cạnh người mua để tích trữ, thị trường thu hút cả những người kỳ vọng kiếm lời từ thay đổi giá trong thời gian khá ngắn.
Năm 2008, khủng hoảng tài chính toàn cầu đặt vai trò trú ẩn của vàng vào tâm điểm. Tuy nhiên, diễn biến thực tế không phải một đường tăng liên tục. Vào sáng 22/10/2008, giá vàng trong nước rơi từ mức cao hơn xuống dưới 17 triệu đồng/lượng, giá trên sàn giao dịch cũng biến động mạnh.
Chỉ một năm sau đó, thị trường chứng kiến phiên giao dịch đặc biệt. Trưa 11/11/2009, SJC công bố giá mua vào 28,4 triệu đồng và bán ra 29 triệu đồng/lượng tại TP HCM, tăng gần 2 triệu đồng so với đầu giờ sáng cùng ngày.
Tính tại thời điểm này, vàng đã tăng 11,4 triệu đồng/lượng, tương đương 67% so với 1 năm trước và tăng tới 162% nếu so với năm 2006.
Một điểm đáng chú ý là trong giai đoạn này, sàn giao dịch vàng đầu tiên ở Việt Nam được hình thành, khai trương ngày 25/5/2007 tại 29 Lý Thường Kiệt, quận Tân Bình (cũ), TP HCM do Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) vận hành.
Tham gia mở sàn giao dịch vàng thời kỳ này ngoài ACB còn có Việt Á, Eximbank, và Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC).
Như vậy, sau cổ phiếu, vàng đã có sàn giao dịch tập trung. Về phương thức giao dịch, nhân viên sẽ ngồi nhập lệnh, bảng điện tử truyền tải số liệu, khách hàng thực hiện các quy trình mua bán giống như sàn chứng khoán và tuân theo phương thức khớp lệnh liên tục.
Để tham gia sàn vàng, nhà đầu tư trong nước (chưa cho phép nhà đầu tư nước ngoài) phải mở tài khoản lưu ký tiền hoặc vàng tại một ngân hàng thành viên, đặt lệnh trực tiếp tại sàn, phương tiện sử dụng là vàng miếng SJC hoặc tiền đồng.
Trong trường hợp các lệnh mua hoặc bán có cùng mức giá, lệnh nhập trước vào hệ thống sẽ được ưu tiên. Mỗi nhà đầu tư có thể đặt lệnh mua và bán trong cùng một ngày giao dịch.
Sàn cũng quy định lô giao dịch tối thiểu là 10 lượng/lệnh. Giá tham chiếu sẽ được căn cứ trên mức giá đóng cửa của ngày hôm trước. Nhà đầu tư tự quyết định giá mua bán theo kỳ vọng của mình, sàn không quy định biên độ giao dịch. Nếu trong tài khoản không đủ tiền, nhà đầu tư có thể vay ngân hàng để thực hiện giao dịch trên sàn.
2010–2011: Khép lại thời sàn vàng
Đến cuối năm 2009, thời kỳ sôi động của các sàn vàng đứng trước bước ngoặt. Những giao dịch trên tài khoản thu hút người tham gia bởi cơ hội kiếm lời từ biến động giá, nhưng cũng kéo theo rủi ro và tranh chấp.
Ngân hàng Nhà nước khi đó đánh giá hoạt động sàn vàng chưa có cơ sở pháp lý, tiềm ẩn bất ổn và hút vốn khỏi sản xuất, kinh doanh.
Ngày 30/12/2009, Thông báo 369/TB-VPCP truyền đạt kết luận của Thủ tướng chấm dứt hoạt động sàn vàng và kinh doanh vàng trên tài khoản trong nước, cho thời hạn 90 ngày để nhà đầu tư tất toán trạng thái.
Bước sang tháng 3/2010, nhiều sàn lần lượt hoàn tất thanh lý tài khoản, chính thức đóng cửa và thị trường khép lại một chương ngắn ngủi nhưng đầy biến động.
Nhưng sức nóng của vàng vật chất chưa dừng lại. Tháng 8/2011, giá vàng liên tiếp phá các ngưỡng cao, cơ sốt này có lúc vượt 49 triệu đồng một lượng, kéo theo những đợt mua đuổi đầy sốt ruột tại thời điểm đó.
2013 - Bước ngoặt quản lý và những phiên đấu thầu vàng đầu tiên
Sau giai đoạn biến động mạnh, thị trường bước vào đợt tổ chức lại quan trọng. Nghị định 24/2012/NĐ-CP, ban hành ngày 3/4/2012 và có hiệu lực từ 25/5/2012, quy định Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng; việc mua bán vàng miếng phải thực hiện tại doanh nghiệp và tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cấp phép.
Từ đây, câu chuyện vàng gắn chặt hơn với việc kiểm soát nguồn cung, mạng lưới giao dịch và ổn định tiền tệ. Đối với doanh nghiệp, vị thế trên thị trường không chỉ phụ thuộc vào thương hiệu mà còn vào phạm vi hoạt động được cấp phép.
Năm 2013 đánh dấu một công cụ can thiệp nổi bật: đấu thầu vàng miếng. Từ ngày 28/3 đến cuối năm 2013, Ngân hàng Nhà nước tổ chức 76 phiên đấu thầu, bán thành công 1.819.900 lượng, tương đương 69,9 tấn vàng.
Nhìn lại thời điểm sáng 28/6/2013, SJC niêm yết giá mua vào 34 triệu đồng và bán ra 35 triệu đồng một lượng, giảm mạnh so với những ngày trước đó.
Những mức giá quanh 49 triệu đồng từng gây chấn động năm 2011 trở thành ký ức xa và gây lỗ nặng đối với người mua ở vùng cao.
Thị trường những năm sau đó, giá vàng loanh quanh mốc 34-36 triệu đồng/lượng, kéo dài hơn nửa thập kỷ, dao động trong biên độ hẹp.
2020–2024: Những kỷ lục mới và giải pháp bình ổn thị trường vàng
Năm 2020, đại dịch COVID-19 đưa vàng trở lại tâm điểm. Sáng 7/8/2020, SJC niêm yết 60,6 triệu đồng một lượng mua vào và 62,2 triệu đồng bán ra. Cùng thời điểm, thị trường quốc tế cũng ghi nhận những mức giá cao kỷ lục, trong bối cảnh lãi suất thấp và kinh tế bất định.
Tháng 3/2022, khi chiến sự tại Ukraine làm gia tăng tính bất ổn, thị trường trong nước tiếp tục ghi dấu bằng một đợt tăng mạnh. Giá bán vàng miếng tại SJC có lúc lên 74,4 triệu đồng một lượng (ghi nhận vào sáng 8/3/2022). Điểm đáng chú ý là giá trong nước khi đó cao hơn giá thế giới quy đổi hơn 19 triệu đồng một lượng.
Đến tháng 5/2024, thị trường vàng trong nước nóng lên khi giá vàng miếng SJC vượt 92 triệu đồng một lượng, khoảng cách với giá thế giới có thời điểm lên trên 20 triệu đồng.
Trước bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục tổ chức đấu thầu bán vàng miếng, 15 tổ chức tín dụng và doanh nghiệp đủ điều kiện để tham giá đấu thầu, thời gian tổ chức thực hiện từ ngày 22/4/2024.
Tuy nhiên, sau một tháng triển khai, theo ghi nhận thực tế, nhiều ý kiến cho rằng, biện pháp can thiệp thông qua đấu thầu để hạ nhiệt giá vàng chưa phát huy hiệu quả. Ngày 27/5/2024, Ngân hàng Nhà nước thông báo dừng đấu thầu vàng và chuyển sang phương án mới.
Theo đó, từ ngày 3/6/2024, phương án này được triển khai qua Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank và Công ty SJC. Thay vì để doanh nghiệp, ngân hàng cạnh tranh mua vàng qua đấu thầu, Ngân hàng Nhà nước bán trực tiếp cho năm đơn vị để phân phối tới người dân.
Trong ngày đầu, giá bán của nhà điều hành là 78,98 triệu đồng một lượng; giá bán lẻ tới khách hàng được niêm yết ở mức 79,98 triệu đồng. Việc chuyển sang kênh bán trực tiếp này nhằm thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng miếng trong nước và giá quốc tế, đồng thời thay đổi cách đưa nguồn cung ra thị trường.
2025–2026: Giá vàng vượt 100 triệu đồng/lượng, bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền
Hai năm 2025–2026 ghi dấu một hành trình nhiều bước ngoặt của thị trường vàng: liên tục vượt những ngưỡng giá mới, rồi đảo chiều với các đợt giảm hàng chục triệu đồng mỗi lượng.
Đầu năm 2025, vàng miếng SJC được bán ra quanh mức 84–85 triệu đồng/lượng. Đến tháng 3, thị trường bước qua cột mốc đáng nhớ: vàng nhẫn chạm 100 triệu đồng/lượng ngày 19/3, rồi vàng miếng SJC vượt ngưỡng này vào sáng hôm sau.
Đà tăng tiếp tục được đẩy lên trong tháng 4, giữa những bất định về chính sách thương mại toàn cầu. Ngày 22/4, khi vàng thế giới vượt 3.500 USD/ounce, giá bán vàng miếng SJC lên 124 triệu đồng/lượng.
Tuy nhiên, tín hiệu căng thẳng thương mại Mỹ–Trung có thể dịu bớt đã khiến thị trường quay đầu. Đến trưa 28/4, giá bán SJC lùi về 119,5 triệu đồng/lượng, giảm 4,5 triệu đồng trong chưa đầy một tuần.
Sang tháng 9/2025, kỳ vọng Fed nới lỏng chính sách tiền tệ tiếp sức cho một đợt tăng mới. Giá bán SJC lên 135,8 triệu đồng/lượng vào ngày 9/9, trước khi vượt 150 triệu đồng trong tháng 10. Sáng 21/10, giá đạt 154,6 triệu đồng/lượng.
Về chính sách, mốc đặc biệt trong giai đoạn này là ngày 26/8/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 10/10/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, tạo thêm một bước ngoặt.
Quy định mới mở cơ chế cấp phép sản xuất vàng miếng cho doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đủ điều kiện, thay cho cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất trước đó.
Chiều cuối năm 2025, giá bán SJC ở mức 152,8 triệu đồng/lượng, vẫn cao hơn khoảng 68 triệu đồng so với đầu năm.
Những phiên tăng, giảm liên tiếp trong giai đoạn này phản ánh tính nhạy cảm của thị trường vàng trong nước với diễn biến quốc tế.
Bước sang năm 2026, đà tăng mạnh đưa vàng miếng SJC lên 191,3 triệu đồng/lượng vào đầu giờ chiều 29/1. Đây có thể coi là mức giá cao nhất kể từ trước tới nay.
Sau những áp lực chốt lời, USD phục hồi và thông tin Mỹ đề cử ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed góp phần thúc đẩy đợt bán tháo trên thị trường quốc tế. Đến sáng 2/2/2026, giá bán trong nước đã giảm xuống 168,6 triệu đồng/lượng, mất 22,7 triệu đồng so với đỉnh lập trước đó vài ngày.
Tới đầu tháng 3, căng thẳng Trung Đông kéo giá bán SJC trở lại 190,9 triệu đồng/lượng. Đến ngày 23/3, giá bán kéo xuống 162 triệu đồng; đến ngày 11/6, thị trường ghi nhận mức 136 triệu đồng/lượng.
Trong 2 năm qua, thị trường vàng chứng kiến những phiên biến động mạnh nhất trong 2 thập kỷ. Những biến động này gắn với bối cảnh nhiều bất định diễn ra phức tạp trên thế giới.
Ngày 14/10/2026, giá bán vàng miếng SJC trong nước ở mức 143,5 triệu đồng/lượng, thấp hơn mức đỉnh đầu tháng tháng 1 gần 48 triệu đồng/lượng.
Chia sẻ về những biến động mạnh của thị trường vàng, Chuyên gia vàng, bạc Chu Phương, cho biết với những nhà đầu tư không có trường vốn lớn và không tích sản từ nền giá thấp, khi giá vàng giảm mạnh sẽ rất dễ rơi vào trạng thái lo lắng, hoảng sợ vì chênh lệch giữa giá mua và giá bán đã là một vấn đề ngay khi đầu tư.
“Khi bạn bước vào thị trường, mua vàng với giá chẳng hạn 150 triệu đồng/lượng thì doanh nghiệp chỉ thu mua lại với giá 147 triệu đồng/lượng. Tức là ngay thời điểm đầu tư, bạn đã phải chấp nhận khoản lỗ 3 triệu đồng. Bạn phải kỳ vọng thị trường tăng thêm khoảng 100 - 200 USD/ounce thì khoản đầu tư 150 triệu của bạn mới có lãi. Còn nếu chỉ tăng khoảng 50 USD thì mới chỉ hòa vốn, mà hòa vốn có nghĩa là mất chi phí cơ hội của vốn”, bà Phương nói.
Theo bà Phương, nếu như nhà đầu tư trong nước đã mua ở vùng giá 5x, 6x, 7x thì đến bây giờ có thể khá tự tin, đóng bảng giá và nghiên cứu các hình thức đầu tư khác. Còn với những nhà đầu tư mới tham gia trong thời gian gần đây, nếu kỳ vọng giá vàng sẽ tăng 60% như trước đây thì rất dễ bị sốc, vì sao trước kia đầu tư vàng có thể lãi 50 - 60%, còn bây giờ vừa mua có thể đã lỗ. Đặc biệt, với những nhà đầu tư có tâm lý FOMO, không mua được tại thương hiệu chính thức mà giao dịch qua tay trên thị trường “chợ đen”, thì sẽ có hai rủi ro: về chất lượng và vì không có hóa đơn chứng từ.
“Theo tôi, vàng không phải là khoản đầu tư nhỏ. Nếu nhà đầu tư vừa FOMO ở mức giá cao, vừa chịu rủi ro điều chỉnh thị trường, lại thêm rủi ro khi giao dịch ở thị trường tự do thì chẳng khác nào đang ‘cầm hòn than nóng. Và hòn than ấy cứ chuyền từ tay người này sang tay người khác, ai cầm cuối cùng chắc chắn sẽ bị bỏng tay”, bà Phương lưu ý.
