Nghị quyết 79-NQ/TW ban hành ngày 6/1/2026 xác định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, tiên phong và định hướng chiến lược trong các ngành, lĩnh vực then chốt, nhằm dẫn dắt các thành phần kinh tế khác cùng phát triển, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, bảo đảm quốc phòng – an ninh, tiến bộ xã hội và nâng cao đời sống người dân.
Nghị quyết hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Theo Mirae Asset, nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước, đặc biệt là các doanh nghiệp niêm yết, là nhóm hưởng lợi chính và thể hiện rõ nét nhất, do đây là các doanh nghiệp đầu ngành có dư địa tăng trưởng hoặc sở hữu câu chuyện khơi thông vốn, tài sản và đầu tư.
Từ góc nhìn thị trường chứng khoán, thông điệp lớn của Nghị quyết 79 có thể được diễn giải thành hai nhóm cơ chế tác động chính, gồm tăng năng lực vốn và khả năng đầu tư cho khối DNNN thông qua cơ chế tăng vốn điều lệ, cho phép giữ lại lợi nhuận, khai thông nguồn lực tài sản và tái đầu tư, cùng với tái phân bổ nguồn lực theo ưu tiên chiến lược như hạ tầng, năng lượng, tài chính hệ thống và các lĩnh vực then chốt.
Trong bối cảnh đó, nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước hiện đóng góp khoảng 29% GDP và giữ nhiều vị thế đầu ngành về quy mô, tài sản và thị phần, song hiệu quả sử dụng vốn vẫn còn dư địa cải thiện.
Do đó, nếu Nghị quyết 79 tạo được cú hích về cơ chế và quản trị, thị trường có cơ sở kỳ vọng vào một pha định giá lại có chọn lọc, tập trung vào các doanh nghiệp niêm yết vốn Nhà nước đầu ngành, tài chính mạnh, tiền mặt dồi dào, hiệu quả tốt với ROE trên 10% và định giá còn hấp dẫn.
Cơ chế mới cũng trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn cấu trúc của nhiều DNNN niêm yết, đặc biệt là nhóm ngân hàng, khi tồn tại mâu thuẫn kéo dài giữa nhu cầu giữ lại lợi nhuận để tăng vốn nhằm đáp ứng Basel II/III và áp lực chi trả cổ tức tiền mặt về ngân sách. Khi nút thắt vốn được nới, các ngân hàng có thể cải thiện hệ số an toàn vốn, tạo dư địa đáp ứng chuẩn mực Basel II/III và mở rộng tăng trưởng tín dụng trong các chu kỳ tiếp theo.
Danh mục doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước theo thống kê và chọn lọc của Mirae Asset, dù chưa đầy đủ do tính sở hữu chéo, tập trung vào các mắt xích mang tính chiến lược của nền kinh tế như năng lượng dầu khí, điện, ngân hàng, công nghệ, bất động sản khu công nghiệp, hạ tầng hàng không và logistics.
Điểm chung của nhóm này là mức độ hưởng lợi cao từ định hướng điều hành và các chính sách thúc đẩy minh bạch hóa thị trường, phát triển hạ tầng và thu hút dòng vốn đầu tư, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng trung và dài hạn, song tăng trưởng trong giai đoạn tới không chỉ phụ thuộc vào câu chuyện chính sách mà còn quyết định bởi hiệu quả sinh lời, chất lượng dòng tiền, năng lực triển khai dự án và mặt bằng định giá hiện tại của từng doanh nghiệp.
Nghị quyết 79 cũng định hướng củng cố vai trò kinh tế nhà nước thông qua siết kỷ luật tài khóa và minh bạch nguồn lực, đồng thời tái cơ cấu các công cụ vốn như ngân sách, dự trữ quốc gia, quỹ ngoài ngân sách và vốn tại doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ và tạo dư địa cho đầu tư phát triển.
Trọng tâm là tập trung đầu tư một số tập đoàn, DNNN quy mô lớn làm lực lượng nòng cốt, dẫn dắt các ngành then chốt như quốc phòng an ninh, năng lượng, logistics, tài chính ngân hàng, hạ tầng số và khoáng sản chiến lược, tạo cơ chế tăng vốn và nâng năng lực tài chính thông qua nguồn thu cổ phần hóa, thoái vốn, lợi nhuận giữ lại và đánh giá lại tài sản còn sử dụng, đồng thời khuyến khích sáp nhập, chuyển giao, bảo đảm vốn tín dụng và hỗ trợ lãi suất cho các dự án trọng điểm.
Hiện nay, cả nước có 68 doanh nghiệp nhà nước thuộc nhiều lĩnh vực trọng yếu dưới sự quản lý của các bộ, Ngân hàng Nhà nước, địa phương và SCIC. Năm 2023, các doanh nghiệp nhà nước đã đóng góp 179.302 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước, tăng 2,7% so với năm trước, mức này tăng 60% so với năm 2010 và gấp 8 lần so với năm 2000, cho thấy vai trò, quy mô và năng lực tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách cũng như đóng góp ổn định cho các lĩnh vực then chốt của khu vực doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế.
