Trong báo cáo vừa công bố, Chứng khoán MB đã thống kê mua bán của khối ngoại giai đoạn ngày 28/07 đến 04/08/26 và đưa ra nhận định có khả năng cao lực mua đến từ việc dòng tiền Participatory Notes (P-Notes) trở lại.
MBS cũng thống kê lịch sử cho thấy sau các đợt mua mạnh của P-Notes, thị trường thường trải qua nhịp rung lắc hoặc điều chỉnh 7–10% khi dòng vốn này suy yếu. Cụ thể, giai đoạn năm 2016, xu hướng mua ròng của khối ngoại kéo dài từ cuối tháng 4 đến khoảng giữa tháng 7 – tháng 8, tổng quy mô vào ròng đạt khoảng 1.000 tỷ đồng. Sau đó, từ khoảng giữa tháng 8 trở đi khối ngoại chuyển sang bán ròng mạnh (đặc biệt tháng 8-9 và tháng 11), khiến cả năm 2016 ghi nhận bán ròng.
Bối cảnh thị trường khi đó, VN-Index tạo đáy quanh 526 điểm giữa tháng 1/2016, hồi phục mạnh nhờ nhóm dầu khí và bluechips, vượt mốc 590-600 điểm vào cuối tháng 4, tiếp tục lên vùng 640-650+ điểm trong tháng 7 trước khi biến động và kết thúc năm quanh 665 điểm
Sang tới giai đoạn cuối năm 2018 – đầu 2019, khối ngoại ghi nhận mua ròng trở lại và duy trì tích cực với giá trị mua ròng tới 16.500 tỷ đồng, qua đó hỗ trợ thị trường hồi phục từ đáy cuối 2018 rồi tăng mạnh đầu 2019 lên trên 1.000 điểm tương ứng mức tăng khoảng 13%+ từ đáy cuối 2018 trong giai đoạn ngắn.
Mạnh hơn, khối ngoại mua ròng tới 19.000 tỷ đồng hồi cuối năm 2022. Đây là giai đoạn hồi phục mạnh sau đáy năm 2022 (thị trường chịu áp lực lớn từ lãi suất, thanh khoản và yếu tố toàn cầu). VN-Index tăng mạnh từ vùng đáy tháng 11/2022 (900 điểm) lên đỉnh tháng 9/2023 (1.245 điểm). Khối ngoại cũng tranh thủ chốt lời ở quý 3 năm 2023, khiến cả năm đó bán ròng gần 1 tỷ USD.
Giai đoạn tháng 7/2025, TTCK Việt Nam được kỳ vọng sẽ được vào nhóm thị trường mới nổi của FTSE. Khối ngoại có chuỗi mua ròng hơn 13.200 tỷ đồng, VN-Index tăng khoảng 9,2% trong tháng với thanh khoản bùng nổ.
Trở lại hiện tại, thị trường đã điều chỉnh 2 tháng liên tiếp, đặc biệt trong tháng 7 với mức giảm 13% kể từ đỉnh. Từ trạng thái bán ròng liên tiếp 7 tháng đầu năm, khối ngoại bất ngờ quay trở lại mua ròng từ phiên 28/7.
MBS đánh giá lực mua ròng của khối ngoại tập trung vào nhóm cổ phiếu trụ cột – đúng với “dấu chân” P-Notes từng xuất hiện trong quá khứ ở các cổ phiếu như: FPT, VIC, HPG, …
Về mặt tích cực, MBS cho rằng đây có thể là yếu tố hỗ trợ thanh khoản và tâm lý ngắn hạn sau giai đoạn bán ròng kéo dài. Tuy nhiên, MBS cũng phân tích rủi ro từ những đặc điểm chung của dòng tiền này.
P-Notes mang tính đầu cơ cao, nguồn gốc khó theo dõi và tốc độ rút vốn nhanh. P-Notes thường xuất hiện ở những thời điểm thị trường yếu hoặc vừa tạo đáy, thanh khoản thấp, rồi bùng nổ mạnh, kéo giá thẳng tắp ít nhịp chỉnh, thời gian mua mạnh thường kéo dài khoảng 1,5–2 tháng.
Khi dòng tiền này bắt đầu phân phối hoặc rút, áp lực bán có thể tập trung mạnh vào chính các mã từng được gom lớn, tạo biến động ngắn hạn đáng kể như phân phối ở vùng đỉnh.
Cũng theo MBS, P-Notes chưa bao giờ là “cứu tinh” dài hạn, nhưng mỗi lần xuất hiện lại thường mang đến nhịp sóng ngắn – trung hạn đầy cơ hội và cũng đầy thách thức.
