Làn sóng IPO thứ 3 đang ghi nhận những tín hiệu tích cực
Chứng khoán BIDV (BSC Research) trong báo cáo mới nhất nhận định, với nỗ lực cải cách toàn diện của cơ quan quản lý trong việc nâng tầm TTCK Việt Nam kết hợp với thông báo chấp thuận nâng hạng vào T10/2025 của FTSE Russell, làn sóng IPO thứ 3 bắt đầu ghi nhận những tín hiệu lạc quan – kỳ vọng cho một sự khởi đầu mới với nhiều thương vụ IPO hấp dẫn trong giai đoạn 2025 – 2027.
Cụ thể, BSC chỉ ra một số yếu tố ủng hộ đến từ: (1) Chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, (2) FTSE nâng hạng TTCK VN, (3) Cải cách toàn diện của cơ quan quản lý.
Trước đó, theo thống kê lịch sử, từ 2000-2024 TTCK Việt Nam ghi nhận 2 làn sóng IPO diễn ra trong thời gian (2007-2009) và (2017-2018) với sự tham gia mạnh mẽ và chủ yếu của khối doanh nghiệp tư nhân (DNTN).
Nhóm DNNN cũng tham gia tích cực trong các giai đoạn này tuy nhiên kể từ 2019 đến nay, nhóm DNNN hầu như vắng bóng trong hoạt động IPO. Mặt khác, hoạt động IPO/niêm yết thực tế cũng diễn ra ở nhóm Doanh nghiệp FDI tuy nhiên số lượng ghi nhận không đáng kể.
Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 38/2003/NĐ-CP ngày 15/04/2003 và Quốc hội thông qua Luật Đầu tư vào năm 2005 (thay thế Luật Đầu tư nước ngoài và Luật đầu tư trong nước), TTCK đã ghi nhận xu hướng IPO/niêm yết của nhóm Doanh nghiệp FDI trong làn sóng IPO lần 1 của thị trường. Cụ thể, năm 2006-2010 ghi nhận 10 doanh nghiệp niêm yết tuy nhiên xu hướng này sụt giảm mạnh và tính đến năm 2025 thị trường chỉ ghi nhận duy nhất 01 doanh nghiệp niêm yết trên Hose vào 2017.
BSC Research cho biết năm 2014 bắt đầu khởi đầu cho chu kỳ IPO thứ 2: Đỉnh điểm của làn sóng IPO này rơi vào năm 2017-2018 với tổng giá trị IPO là 105.924 tỷ đồng, trong đó năm 2018 đạt 73.549 tỷ đồng, tập trung ở nhóm DNTN (54.082 tỷ đồng) và DNNN (19.467 tỷ đồng) - con số cao kỷ lục thứ 2 trong lịch sử của nhóm DNNN kể từ là sóng IPO lần 1 (2007 – 2009).
Về tính đa dạng ngành nghề, làn sóng IPO lần đầu tiên (2007-2009) có sự phân bố đồng đều ở hầu hết các nhóm ngành, tuy nhiên bước sang làn sóng thứ 2 giá trị IPO tập trung chủ yếu ở nhóm ngành: (1) Bất động sản và (2) Ngân hàng.
Năm 2025 đang ghi nhận xu hướng IPO tăng trở lại sau hơn 7 năm trầm lắng của hoạt động này trên TTCK. "Làn sóng IPO thứ 3 đang ghi nhận những tín hiệu tích cực tại nhóm ngành Dịch vụ tài chính với các thương vụ IPO lớn đến từ nhóm CTCK (VPS, TechcombankS, VPBankS) và các thương vụ ở nhóm ngành tiềm năng khác như: Hạ tầng Gelex, Nông nghiệp Hòa Phát, Bách Hóa Xanh, Điện máy xanh…", BSC chỉ rõ.
Hiệu ứng “hút thanh khoản” xuất hiện tại các đợt huy động vốn
Thống kê từ BSC, tổng giá trị đã thực hiện của các hoạt động IPO, tăng vốn (phát hành riêng lẻ + quyền mua cổ phiếu) và đấu giá thành công trong năm 2025 đã đạt giá trị trên 148.000 tỷ đồng.
Trong đó hoạt động IPO tại 3 công ty chứng khoán thu hút 35,672 tỷ đồng; hoạt động tăng vốn đạt 106,399 tỷ đồng. Hoạt động đấu giá đạt 6,725 tỷ đồng với 2 thương vụ lớn tại Tổng Công ty Cổ phần Điện tử và Tin học Việt Nam (2,562 tỷ đồng) và Tổng công ty Đầu tư nước và môi trường Việt Nam – Công ty CP (1,231 tỷ đồng).
BSC Research dự kiến trong tương lai hoạt động IPO sẽ tiếp tục sôi động. Đối với kế hoạch tăng vốn, giá trị theo kế hoạch dự kiến ghi nhận gần 100.000 tỷ đồng.
"Song, điều này có thể ảnh hưởng tới thanh khoản trên thị trường khi một phần lượng tiền đã và sẽ bị thu hút trong bối cảnh làn sóng IPO/tăng vốn/đấu giá cổ phần đang mạnh mẽ trở lại", nhóm phân tích cho hay.
Thêm nữa, phần lớn thanh khoản thị trường có xu hướng suy giảm ở thời điểm giữa các đợt huy động vốn. Cụ thể, tại các tháng có giá trị huy động lớn, thanh khoản thường có xu hướng tăng nhưng lại suy giảm sau đó cho thấy hiệu ứng “hút thanh khoản” xuất hiện trên thị trường.
Dòng tiền một phần bị rút khỏi thị trường để tham gia vào các thương vụ lớn (IPO/phát hành cổ phiếu riêng lẻ/thực hiện quyền mua cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu), điều này làm suy yếu đà tăng và đẩy nhanh quá trình điều chỉnh của thị trường sau giai đoạn tích cực trước đó.
