Trong bối cảnh VN-Index liên tục biến động quanh vùng đỉnh lịch sử khi động lực từ nhóm cổ phiếu họ Vin có dấu hiệu suy yếu, dòng tiền trên thị trường đang tìm kiếm một nhóm ngành đủ sức tiếp quản vai trò dẫn dắt. Ngân hàng là cái tên được nhắc đến nhiều nhất nhờ quy mô vốn hóa lớn và nền tảng định giá tương đối hấp dẫn.
Tuy nhiên, theo ông Bùi Văn Huy, Phó Giám đốc FIDT, dù đang ở vùng giá không đắt, nhóm cổ phiếu ngân hàng vẫn thiếu những điều kiện cần thiết để hình thành một con sóng lớn trong ngắn và trung hạn.
Trong bối cảnh thị trường giao dịch ảm đạm, ông Huy cho rằng nhóm cổ phiếu ngân hàng khó có khả năng tạo ra một con sóng tăng mạnh trong ngắn và trung hạn.
"Ngân hàng là nhóm có vốn hóa lớn nhất thị trường, lượng cổ phiếu lưu hành dồi dào và còn chịu áp lực tăng vốn để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn. Đây là nhóm cổ phiếu cần lượng tiền rất lớn để tạo sóng đồng thuận, điều khó xảy ra khi thanh khoản toàn thị trường đang suy giảm và dòng vốn ngoại liên tục rút lui", ông Huy nhấn mạnh.
Dù trong tháng 5, dòng tiền có dấu hiệu tập trung vào nhóm ngân hàng với tỷ trọng giao dịch chiếm 26,63% toàn thị trường và giá cổ phiếu tăng bình quân 4,67%, nhưng theo chuyên gia FIDT, đây chủ yếu là dòng tiền luân chuyển giữa các nhóm ngành hơn là tín hiệu của một xu hướng tăng mới.
Về hoạt động kinh doanh, áp lực đối với ngành ngân hàng vẫn hiện hữu. Biên lãi ròng (NIM) bình quân của nhóm ngân hàng theo dõi đã giảm từ 5,42% trong quý III/2024 xuống còn 4,41% vào quý I/2026. Nguyên nhân là tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động, buộc các ngân hàng phải đẩy mạnh huy động qua giấy tờ có giá trong khi tiền gửi khách hàng chỉ tăng nhẹ. Điều này khiến chi phí vốn gia tăng và làm thu hẹp biên lợi nhuận.
Bên cạnh đó, dù tỷ lệ nợ xấu vẫn được kiểm soát ở mức an toàn, nợ xấu mới vẫn phát sinh, kéo theo áp lực trích lập dự phòng lớn hơn. Thông tư 08/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 15/5/2026 cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào cấu phần tiền gửi, qua đó hỗ trợ giảm áp lực tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) đối với nhóm ngân hàng quốc doanh. Tuy nhiên, theo ông Huy, đây chỉ là giải pháp mang tính ngắn hạn và chưa giải quyết được bài toán thiếu vốn của toàn hệ thống.
Về định giá, P/B toàn ngành hiện thấp hơn mức trung bình dài hạn, phản ánh phần nào những lo ngại liên quan đến NIM, thanh khoản và chất lượng tài sản. Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, định giá hấp dẫn không đồng nghĩa với khả năng xuất hiện một con sóng tăng mạnh.
Trong bối cảnh cung – cầu thị trường chưa cải thiện, NIM chưa phục hồi rõ rệt và dòng vốn từ câu chuyện nâng hạng thị trường chưa thực sự xuất hiện, cổ phiếu ngân hàng khó có thể đồng thuận tăng giá trên diện rộng trong ngắn hạn.
Theo ông Huy, trong giai đoạn ngành ngân hàng khó tạo sóng chung, hiệu quả đầu tư sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng hoạt động của từng ngân hàng. Nhà đầu tư nên tập trung vào ba tiêu chí chính.
Thứ nhất là khả năng huy động vốn với tỷ lệ CASA cao. Trong môi trường chi phí vốn gia tăng và cạnh tranh huy động ngày càng gay gắt, các ngân hàng sở hữu CASA lớn sẽ có lợi thế về chi phí đầu vào, từ đó bảo vệ NIM tốt hơn.
Thứ hai là khả năng tạo nguồn thu ngoài lãi. Khi tín dụng không còn là động lực tăng trưởng duy nhất, những ngân hàng có cơ cấu doanh thu đa dạng từ dịch vụ, bancassurance, thanh toán, ngân hàng số, kinh doanh ngoại hối hay đầu tư trái phiếu sẽ có khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận ổn định hơn.
Thứ ba là năng lực phát triển các sản phẩm tài chính ngoài hoạt động cho vay truyền thống. Theo ông Huy, trong bối cảnh dư địa tăng trưởng tín dụng có giới hạn, những ngân hàng xây dựng được hệ sinh thái tài chính đa dạng, bao gồm quản lý tài sản, đầu tư và các giải pháp tài chính thay thế tín dụng truyền thống, sẽ có lợi thế trong việc giữ chân khách hàng và tạo nguồn thu bền vững hơn.
Tóm lại, theo đánh giá của chuyên gia FIDT, cổ phiếu ngân hàng đang ở trạng thái định giá tương đối hấp dẫn nhưng chưa hội tụ đủ điều kiện để hình thành một con sóng lớn. Trong nửa cuối năm 2026, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục phân hóa mạnh, với cơ hội tập trung ở những ngân hàng có nền tảng huy động tốt, cơ cấu thu nhập đa dạng và khả năng mở rộng hệ sinh thái sản phẩm ngoài hoạt động tín dụng truyền thống.
