Tờ The Wall Street Journal ngày 15/10 dẫn lời những người am hiểu các cuộc đàm phán cho biết tiến triển hướng tới một thỏa thuận thuế quan giữa Mỹ và Mexico đã bị đình trệ sau khi vấp phải sự phản đối của Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick. Đây là lần thứ hai ông can thiệp khiến các cuộc đàm phán đã tiến gần đến thỏa thuận với một đối tác Bắc Mỹ bị đổ vỡ.
Theo những người này, Mỹ và Mexico đã tiến gần đến một thỏa thuận theo đó Mỹ sẽ giảm thuế đối với thép, nhôm và ôtô để đổi lấy một loạt nhượng bộ từ Mexico.
Thỏa thuận sẽ mở đường cho các cuộc đàm phán tiếp theo về việc gia hạn Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA). Các quan chức Mexico và nhiều lãnh đạo doanh nghiệp bày tỏ lạc quan rằng hai bên sắp đạt được thỏa thuận.
Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, tiến triển hướng tới thỏa thuận đã chậm lại đáng kể do bất đồng về các mức thuế của Mỹ đối với xe cơ giới và kim loại. Những mức thuế này được áp đặt vì lý do an ninh quốc gia và do bộ của ông Lutnick quản lý.
Theo những người am hiểu vấn đề, ông Lutnick phản đối việc cắt giảm đáng kể mức thuế 25% đối với ôtô Mexico và mức thuế 50% đối với thép và nhôm. Đối với các sản phẩm kim loại, ông cũng phản đối việc giảm thuế đối với những sản phẩm được gọi là sản phẩm phái sinh-tức các thành phẩm được làm từ thép và nhôm.
Các công ty nhôm trong nước đã thông báo với chính quyền rằng bất kỳ sự cắt giảm nào đối với những mức thuế này cũng sẽ làm suy yếu các doanh nghiệp có trụ sở tại Mỹ và khiến người lao động Mỹ mất việc làm.
Các quan chức hai bên cho biết đàm phán vẫn đang diễn ra và phủ nhận việc tiến trình này rơi vào bế tắc. Thứ trưởng Thương mại Mexico Luis Rosendo Gutiérrez nói trong một cuộc trả lời phỏng vấn rằng “các cuộc đàm phán đang có tiến triển và chúng tôi duy trì mối quan hệ mang tính xây dựng với Bộ Thương mại Mỹ.”
Theo những người am hiểu các cuộc đàm phán, lập trường của ông Lutnick về thuế quan đang trở thành trở ngại đáng kể đối với việc đạt được thỏa thuận, sau nhiều tháng đàm phán do Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer dẫn dắt.
Mexico và Canada là hai đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ xét theo quy mô quốc gia, đồng thời là những thị trường mua hàng hóa Mỹ hàng đầu. Những bất đồng kéo dài về thuế đối với ôtô và kim loại làm suy yếu động lực hoàn tất thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng tới, khiến tương lai của mối quan hệ thương mại sâu rộng giữa các bên càng trở nên bất định.
Những khó khăn kéo dài trong đàm phán giữa Mỹ và Mexico gợi nhớ đến bất đồng tương tự với các quan chức Canada. Cuối tháng 8, Mỹ và Canada đã rời bàn đàm phán sau khi ông Lutnick phản đối các đề xuất cắt giảm thuế đối với thép, nhôm và ôtô.
Đàm phán đổ vỡ khiến Mỹ áp đặt các mức thuế mới đối với lượng hàng hóa trị giá 20 tỷ USD của Canada. Canada đáp trả bằng các mức thuế riêng, khiến Mỹ tiếp tục cấm nhập khẩu một số mặt hàng rượu và sản phẩm khác của Canada.
Xung đột vẫn âm ỉ kéo dài, trong khi ông Trump tuyên bố sẽ tăng gấp đôi thuế đối với ôtô Canada, lên 50%, vào tháng 1 nếu hai bên không đạt được thỏa thuận. Mexico đã lựa chọn cách tiếp cận mềm mỏng hơn, không áp dụng các biện pháp trả đũa mà tiếp tục tham gia đàm phán.
Trong suốt quá trình đàm phán, Chính phủ Mexico đã thúc đẩy việc đưa thuế suất xuống mức 15% hoặc thấp hơn, đồng thời đề xuất một chương trình hoàn thuế rộng hơn, cho phép hàng hóa có hàm lượng nội địa từ cả ba nước thành viên Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) đủ điều kiện được hoàn thuế. Tuy nhiên, hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận.
Mexico muốn có những điều khoản thuận lợi hơn so với các nước còn lại trên thế giới, đặc biệt trong bối cảnh nước này được yêu cầu thực hiện những nhượng bộ đáng kể, chẳng hạn như mua thêm các sản phẩm sản xuất tại Mỹ hoặc áp đặt thêm thuế đối với Trung Quốc.
