Dòng tiền dân cư tăng tốc
Bức tranh huy động vốn của hệ thống ngân hàng trong những tháng đầu năm 2026 đang cho thấy một xu hướng đáng chú ý: Tiền gửi từ khu vực dân cư tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi tiền gửi của các tổ chức kinh tế lại có xu hướng giảm.
Số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho thấy, đến cuối tháng 3/2026, tiền gửi của khu vực dân cư tại các tổ chức tín dụng đã đạt hơn 10,5 triệu tỷ đồng. Chỉ trong quý I, người dân đã gửi thêm khoảng 200.000 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng.
Đáng chú ý hơn, nếu so với cùng kỳ năm trước, lượng tiền gửi dân cư đã tăng thêm hơn 3 triệu tỷ đồng. Đây là mức tăng rất lớn nếu đặt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức và lãi suất huy động không còn ở vùng đỉnh như giai đoạn trước.
Nhìn dài hạn hơn, cuối năm 2021, tổng tiền gửi dân cư mới ở mức khoảng 5,2 triệu tỷ đồng. Sau hơn 4 năm, quy mô này đã tăng gấp đôi, phản ánh niềm tin ngày càng lớn của người dân đối với hệ thống ngân hàng, cũng như vai trò của tiết kiệm trong quản lý tài chính hộ gia đình.
Trong khi đó, diễn biến ở khu vực doanh nghiệp lại theo chiều hướng ngược lại. Đến cuối tháng 3/2026, tiền gửi của các tổ chức kinh tế chỉ còn hơn 6 triệu tỷ đồng, giảm 2,69% so với cuối năm 2025.
Nếu tính trong vòng một năm, lượng tiền gửi của doanh nghiệp đã giảm hơn 1,6 triệu tỷ đồng, từ khoảng 7,6 triệu tỷ đồng xuống còn hơn 6 triệu tỷ đồng.
Khoảng cách giữa hai khu vực ngày càng được nới rộng. Hiện quy mô tiền gửi dân cư đã cao hơn tiền gửi tổ chức kinh tế khoảng 4,5 triệu tỷ đồng - mức chênh lệch lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Ngân hàng vẫn là “kênh trú ẩn” an toàn của dòng tiền, dù lãi suất huy động ở mức thấp
Diễn biến trên phản ánh sự khác biệt trong hành vi sử dụng vốn giữa người dân và doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp, nguồn tiền được ưu tiên cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, mở rộng đầu tư hoặc bổ sung vốn lưu động khi nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phục hồi và tăng trưởng. Một bộ phận doanh nghiệp cũng có xu hướng phân bổ dòng tiền sang các kênh đầu tư khác nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn.
Ngược lại, với người dân, mục tiêu bảo toàn tài sản và tìm kiếm lợi nhuận ổn định vẫn được đặt lên hàng đầu.
Dù thị trường bất động sản có những tín hiệu phục hồi cục bộ, tuy nhiên, thanh khoản chưa thực sự đồng đều giữa các phân khúc. Thị trường chứng khoán tiếp tục chịu tác động từ biến động kinh tế toàn cầu, trong khi giá vàng thường xuyên biến động mạnh.
Trong bối cảnh đó, gửi tiết kiệm vẫn được xem là lựa chọn ít rủi ro nhất đối với phần lớn hộ gia đình.
Một yếu tố khác là thu nhập của người dân dần được cải thiện cùng với quá trình phục hồi kinh tế. Khi nhu cầu tiêu dùng chưa tăng tương ứng, phần tiền nhàn rỗi tiếp tục được chuyển vào hệ thống ngân hàng.
Điều đáng chú ý là đà tăng tiền gửi dân cư diễn ra trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động đã giảm đáng kể so với năm trước.
Hiện nay, nhóm ngân hàng thương mại nhà nước đang niêm yết lãi suất kỳ hạn 6-9 tháng ở mức khoảng 3,5%/năm; kỳ hạn 12 tháng khoảng 5,9%/năm và khoảng 6%/năm đối với các kỳ hạn từ 24 tháng trở lên.
Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, lãi suất phổ biến dao động từ 5,5-6,2%/năm tùy kỳ hạn và từng ngân hàng. Mức lãi suất cao nhất trên thị trường hiện khoảng 6,2%/năm đối với các khoản tiền gửi kỳ hạn dài.
Việc tiền gửi dân cư vẫn tăng mạnh dù lãi suất giảm cho thấy yếu tố an toàn đang được người dân ưu tiên hơn mức sinh lời.
Theo các chuyên gia, đây là tín hiệu tích cực đối với hệ thống ngân hàng bởi nguồn vốn huy động từ dân cư thường có tính ổn định cao hơn so với tiền gửi doanh nghiệp. Điều này giúp các tổ chức tín dụng chủ động hơn trong cân đối nguồn vốn trung và dài hạn, qua đó tạo điều kiện giảm chi phí vốn và hỗ trợ lãi suất cho vay.
Huy động vốn tăng, tạo dư địa cho tín dụng mở rộng
Dòng vốn huy động từ dân cư gia tăng cũng đang tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng tín dụng.
Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến ngày 29/5/2026, dư nợ toàn nền kinh tế đạt khoảng 19,7 triệu tỷ đồng, tăng 5,71% so với cuối năm 2025. Điều này đồng nghĩa hệ thống ngân hàng đã bổ sung thêm khoảng 1,1 triệu tỷ đồng vốn tín dụng cho nền kinh tế chỉ trong chưa đầy 5 tháng đầu năm.
Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, nhu cầu vốn của doanh nghiệp và người dân tiếp tục gia tăng. Vì vậy, việc duy trì tốc độ tăng trưởng huy động vốn ổn định, đặc biệt từ khu vực dân cư, sẽ là điều kiện quan trọng để các tổ chức tín dụng mở rộng tín dụng một cách an toàn và bền vững.
Không chỉ phản ánh niềm tin của người gửi tiền, sự gia tăng liên tục của tiền gửi dân cư còn cho thấy vai trò trung tâm của hệ thống ngân hàng trong việc dẫn dắt dòng vốn của nền kinh tế. Khi nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội được tập trung và luân chuyển hiệu quả vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, đây sẽ tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.
Theo các chuyên gia tài chính - ngân hàng, có 4 nguyên nhân chính khiến dòng tiền của người dân tiếp tục chảy mạnh vào hệ thống ngân hàng.
Thứ nhất, yếu tố an toàn được đặt lên hàng đầu, trong bối cảnh các thị trường đầu tư như bất động sản, chứng khoán hay vàng còn tiềm ẩn biến động, gửi tiết kiệm vẫn là lựa chọn giúp bảo toàn vốn hiệu quả đối với phần lớn hộ gia đình.
Thứ hai, hệ thống ngân hàng ngày càng hiện đại và thuận tiện, các dịch vụ ngân hàng số, gửi tiết kiệm trực tuyến, xác thực điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt đã giúp người dân dễ dàng quản lý tài sản và thực hiện các giao dịch tài chính mọi lúc, mọi nơi.
Thứ ba, niềm tin đối với hệ thống ngân hàng tiếp tục được củng cố, năng lực tài chính của các tổ chức tín dụng được cải thiện, công tác điều hành chính sách tiền tệ ổn định và khả năng bảo đảm thanh khoản của hệ thống ngày càng vững chắc.
Thứ tư, lãi suất thực vẫn hấp dẫn so với mức độ rủi ro, mặc dù lãi suất huy động đã giảm so với năm trước nhưng mức 5,5-6,2%/năm vẫn được nhiều người đánh giá là hợp lý nếu so với rủi ro của các kênh đầu tư khác.
Các chuyên gia dự báo trong những tháng còn lại của năm 2026, tiền gửi dân cư vẫn duy trì xu hướng tăng, đặc biệt khi mặt bằng kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát và hệ thống ngân hàng tiếp tục là kênh dẫn vốn chủ lực của nền kinh tế.
