Nếu như trước đây, vị trí dẫn đầu vốn điều lệ gần như mặc định thuộc về nhóm Big4, thì trong vài năm gần đây nhiều ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) tư nhân đã và đang vươn lên mạnh mẽ trong cuộc đua tăng vốn.
Cấp tập tăng vốn
Theo số liệu cập nhật, từ đầu năm 2025 đến nay, hàng loạt nhà băng đã hoàn tất hoặc công bố kế hoạch tăng vốn từ hàng nghìn đến hàng chục nghìn tỷ đồng. Tổng vốn điều lệ của 28 ngân hàng đến tháng 11/2025 đạt hơn 926.000 tỷ đồng, tăng gần 16% so với cuối năm 2024.
Dẫn đầu trong cuộc đua tăng vốn là Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank, mã VCB). Đầu năm nay, nhà băng này đã phát hành hơn 2,76 tỷ cổ phiếu trả cổ tức với tỷ lệ 49,5%, nâng vốn điều lệ thêm 27.667 tỷ đồng, lên hơn 83.557 tỷ đồng.
Một ngân hàng thương mại nhà nước khác là Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV, mã BID) cũng đã tăng vốn lên gần 70.214 tỷ đồng (tăng 19.629 tỷ đồng), sau khi hoàn tất phát hành gần 1,2 tỷ cổ phiếu thưởng cho cổ đông và chào bán gần 123,85 triệu cổ phiếu riêng lẻ trong nửa đầu năm 2025.
Trong khi đó, ở khối ngân hàng tư nhân, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB, mã MBB) sau 2 lần phát hành cổ phiếu để chia cổ tức vào tháng 2/2025 và tháng 8/2025 đã nâng vốn lên 80.550 tỷ đồng (tăng thêm 27.487 tỷ đồng) và vươn lên xếp ở vị trí thứ 2 về vốn trong hệ thống các ngân hàng.
Ngoài ra, một loạt các ngân hàng khác từ đầu năm 2025 đến nay đã thực hiện chia cổ tức và cổ phiếu thưởng để tăng vốn thêm hàng nghìn tỷ đồng. Trong đó, Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) tăng vốn lên 45.942 tỷ đồng (tăng 9.313 tỷ); Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) tăng vốn lên 51.366 tỷ đồng (tăng 6.700 tỷ); Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB) tăng vốn lên 31.200 tỷ đồng (tăng 5.200 tỷ); Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) tăng vốn thêm 4.249 tỷ đồng lên 34.040 tỷ; Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank, LPB) tăng vốn thêm 4.297 tỷ đồng, lên 29.873 tỷ; Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank, NAB) tăng vốn thêm 3.432 tỷ đồng lên 17.157 tỷ…
Đáng chú ý, càng về cuối năm, cuộc đua tăng vốn của các ngân hàng càng nóng lên với kế hoạch phát hành cổ phiếu để trả cổ tức bằng hoặc phát hành cho cổ đông hiện hữu, chào bán riêng lẻ, hoặc phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) hoặc bằng kết hợp các hình thức trên.
Gần nhất, SHB vừa công bố nghị quyết đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) theo hình thức lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản về việc thông qua phương án tăng vốn điều lệ thông qua phát hành hơn 459 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu; chào bán 200 triệu cổ phiếu riêng lẻ cho nhà đầu tư chuyên nghiệp và hơn 90 triệu cổ phiếu ESOP. Sau khi hoàn tất cả 3 phương án trên, vốn điều lệ SHB sẽ tăng thêm gần 7.500 tỷ đồng, lên mức tối đa 53.442 tỷ đồng.
Tương tự, HDBank cũng đã thông qua nghị quyết ĐHĐCĐ về kế hoạch tăng vốn điều lệ từ 38.594 tỷ đồng lên 50.172 tỷ đồng thông qua phát hành gần 965 triệu cổ phiếu để trả cổ tức năm 2024 và phát hành tối đa gần 193 triệu cổ phiếu thưởng từ nguồn vốn chủ sở hữu. Việc tăng vốn này được thực hiện ngay sau khi ngân hàng vừa hoàn tất đợt tăng vốn thêm 3.493 tỷ đồng trong tháng 11/2025.
Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) hồi cuối tháng 10 cũng đã chốt danh sách cổ đông để thực hiện chi trả cổ tức năm 2024 bằng cổ phiếu, tỷ lệ 5%. Theo kế hoạch, TPBank dự kiến phát hành hơn 132 triệu cổ phiếu để trả cổ tức đợt này. Sau phát hành, vốn điều lệ của TPBank sẽ tăng gần 1.321 tỷ đồng, từ 26.420 tỷ đồng lên hơn 27.740 tỷ đồng.
Cùng trong tháng 10, Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank, mã ABB) công bố đã được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) chấp thuận đề nghị tăng vốn thêm hơn 3.622 tỷ đồng, tương đương tăng 35% so với mức vốn hiện tại (10.350). Trong đó, tăng vốn thông qua hình thức phát hành quyền mua cổ phần cho cổ đông hiện hữu là 3.105 tỷ đồng và phát hành cổ phiếu ESOP là 517,5 tỷ đồng. Tổng mức vốn điều lệ dự kiến của ABBank sau khi tăng là gần 13.973 tỷ đồng.
Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank, mã STB) sau 10 năm không tăng vốn, cũng đang có kế hoạch tăng vốn trở lại với tổng số cổ phiếu dự kiến phát hành thêm khoảng 343 triệu đơn vị, tương ứng tăng vốn thêm 3.430 tỷ đồng, từ 18.852 tỷ lên 22.282 tỷ.
Một số ngân hàng quy mô nhỏ hơn như Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (Vietbank, mã VBB) hay Ngân hàng TMCP Thịnh vượng và Phát triển (PGBank, mã PGB) cũng đang hoàn tất kế hoạch tăng vốn lên trên 10.000 tỷ đồng sau khi đã tăng vốn hàng nghìn tỷ trong nửa đầu năm.
Việc dồn dập tăng vốn được dự báo sẽ khiến thứ tự bảng xếp hạng vốn điều lệ của các ngân hàng tiếp tục có nhiều thay đổi trong thời gian tới, nhất là khi kế hoạch tăng vốn khủng của các ngân hàng trong nhóm Big4 đã được ĐHĐCĐ thông qua và chỉ chờ sự chấp thuận của cơ quan chức năng.
Nổi bật nhất là BIDV với kế hoạch phát hành hơn 2,16 tỷ cổ phiếu để tăng vốn thêm 21.656 tỷ đồng, lên gần 91.870 tỷ đồng, trở thành quán quân về vốn điều lệ. Hay Vietcombank cũng đã được ĐHĐCĐ thông qua kế hoạch chào bán riêng lẻ tối đa 543,1 triệu cổ phiếu để tăng vốn thêm 5.431 tỷ đồng, lên 88.988 tỷ.
Trong khi đó, vào giữa tháng 10/2025, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank, mã CTG) đã công bố nghị quyết HĐQT phê duyệt phương án phát hành gần 2,4 tỷ cổ phiếu để chia cổ tức còn lại năm 2021, 2022 và giai đoạn 2009-2016 cho cổ đông hiện hữu, với tỷ lệ 44,64% sau khi được cơ quan nhà nước “bật đèn xanh”. Với tổng giá trị phát hành gần 23.971 tỷ đồng, sau khi hoàn tất, dự kiến vốn điều lệ của VietinBank sẽ từ 53.700 tỷ đồng lên 77.670 tỷ đồng.
Cuộc đua tăng vốn sẽ là tâm điểm trong các năm tới?
Theo các chuyên gia, việc các ngân hàng đẩy mạnh tăng vốn điều lệ là cần thiết trong bối cảnh hệ thống ngân hàng đang hướng đến việc áp dụng chuẩn mực Basel III, nhằm nâng cao chất lượng vốn và năng lực thanh khoản. Qua đó, giúp tạo nền tảng cho một hệ thống ngân hàng phát triển ổn định, có khả năng phục hồi sau khủng hoảng, đồng thời giảm thiểu rủi ro hệ thống.
Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng GDP cao, nhu cầu tín dụng dự kiến sẽ tăng mạnh, thì vốn điều lệ lớn hơn sẽ tạo ra hạn mức tăng trưởng tín dụng rộng hơn, cho phép ngân hàng mở rộng quy mô cho vay, đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp và người dân.
Quyết định tăng vốn của các ngân hàng cũng phù hợp với yêu cầu Chính phủ và các cơ quan quản lý. Từ ngày 15/9/2025, Thông tư 14/2025TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã chính thức có hiệu lực, tiến tới tiêu chuẩn Basel III. Kể từ 1/1/2030, Thông tư 41/2016 quy định Basel II hiện tại sẽ không còn hiệu lực.
Trong báo cáo cập nhật triển vọng ngành ngân hàng, Chứng khoán BIDV (BSC) cho rằng, từ nay đến năm 2030, các ngân hàng sẽ tiếp tục báo cáo song song theo cả Basel II và Basel III. Thời gian qua, một số ngân hàng như Viecombank, TPBank, VPBank đã đăng ký áp dụng sớm Thông tư 14 cả phương pháp xếp hạng nội bộ (IRB) và phương pháp tiêu chuẩn (SA).
Theo quy định của Thông tư 14, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) được giữ ở 8%, trong đó vốn cấp 1 tối thiếu 6%, vốn lõi cấp 1 tối thiếu 4,5%. Bộ đệm bảo toàn vốn là 0,625% ở năm thứ nhất bắt đầu áp dụng SA và tăng dần đều 0,625% qua các năm lên 2,5% từ năm thứ 4 trở đi (nghĩa là CAR tối thiểu 10,5%). Bộ đệm vốn phản chu kỳ khoảng 0-2,5% tùy Thống đốc quyết định.
BSC đánh giá CAR là yếu tố quan trọng nhất đối với một ngân hàng trong chu kỳ đẩy mạnh tín dụng của cơ quan điều hành. Tuy nhiên, so với các nước ASEAN đã áp dụng Basel III, hệ thống ngân hàng Việt Nam đang có bộ đệm vốn thấp hơn đáng kể, chỉ hơn 12% so với bình quân 19%.
Vì vậy, BSC dự báo ngân hàng sẽ ghi nhận một làn sóng tăng vốn mới trong các năm tới. Trong bức tranh đó, các ngân hàng có tiềm lực và thành tích trong việc thu hút cổ đông ngoại, cũng như nhóm 3 ngân hàng được nới FOL lên tối đa 49% sẽ có lợi thế vượt trội.
Ngoài ra, việc Nghị định 245/2025/NĐ-CP không cho phép các công ty đại chúng được quyền “khóa” giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (FOL) thấp hơn mức hiện tại (chỉ được giữ nguyên hoặc tăng lên) cũng sẽ là yếu tố giúp gia tăng sự hấp dẫn của ngành ngân hàng trong mắt nhà đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, BSC cho rằng về dài hạn ROE của hệ thống ngân hàng Việt Nam sẽ giảm dần về mức hợp lý hơn trong tương quan với ROA (khi tỷ lệ đòn bẩy giảm) cũng như trong tương quan với các nước khu vực đã áp dụng Basel III. Do đó, có thể hạn chế mức chấp nhận định giá P/B của ngành.
Bên cạnh việc ban hành Thông tư 14/2025, NHNN cũng đang xin ý kiến các tổ chức tín dụng để sửa đổi Thông tư 22/2019, đồng bộ với Thông tư 14 nhằm đáp ứng các tiêu chí Basel III về an toàn như tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR), tỷ lệ bao phủ thanh khoản (LCR) hay biến hệ số đòn bẩy (LEV). Điều này sẽ giúp Việt Nam tiệm cận các nước trong khu vực như Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan về bộ công cụ kiểm soát rủi ro của ngân hàng trung ương. Đây là điều kiện cần để hệ thống tiến tới thay thế cơ chế hạn mức tín dụng bằng cơ chế mang tính thị trường hơn.
