Tại hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” diễn ra ngày 15/7, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng, việc tỷ lệ giao dịch của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán Việt Nam chiếm một tỷ lệ rất lớn lâu nay thường bị nhìn nhận ở khía cạnh tiêu cực. Nhưng thực tế, nếu không có lực lượng nhà đầu tư cá nhân đông đảo thì trong thời gian từ năm 2024 đến nay, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng diễn biến tương tự như thị trường Indonesia.
Năm 2024, Indonesia hãnh diện là thị trường có mức tăng vượt trội so với các thị trường toàn cầu, thu hút mạnh mẽ cả dòng vốn FDI và FII. Nhưng đến năm 2026, họ gần như quay lại về xuất phát điểm ban đầu và dòng vốn rút ra rất mạnh.
Năm 2024 - 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam bị rút ròng hơn 6 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm nay, thị trường tiếp tục bị rút ra khoảng 78.000 tỷ đồng. Trong bối cảnh đó, dòng vốn nội, đặc biệt là dòng vốn tổ chức trong nước từ giữa năm 2025 đến nay đã cân đỡ lại lực bán của các nhà đầu tư nước ngoài, giúp điểm số thị trường vẫn đi lên và duy trì ở vùng cao lịch sử.
“Phải nói rằng, dòng vốn nội là một trong những dòng vốn đáng khen và cần nỗ lực giữ lại. Vấn đề là làm sao để dòng vốn này bớt trading đi, bớt biến động đột ngột”, ông Minh đặt vấn đề.
Về vấn đề dòng vốn ngoại, theo ông Minh, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước đã có nhiều nỗ lực trong việc thúc đẩy lộ trình nâng hạng thị trường tuy nhiên, phía trước vẫn còn nhiều công việc cần làm để thị trường chứng khoán được MSCI nâng hạng.
Ông Minh cho rằng, các tiêu chí nâng hạng của MSCI rất khắt khe, đặc biệt là tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài và các điều kiện về tỷ lệ free-float (cổ phiếu giao dịch tự do). Để gia tăng niềm tin của tổ chức này, ngoài việc tăng cường gặp gỡ với họ và giải quyết các bài toán về mặt kỹ thuật, ông Minh cho rằng, cần có các giải pháp ngắn hạn. Ngoài nới tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, cần phải tính đến các giải pháp như NVDR (chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết).
Nhận định thị trường Việt Nam chưa có một định lượng rõ ràng về tính minh bạch, ông Minh chia sẻ, khi làm việc với đối tác tại Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan, họ có một bộ xếp hạng là IR rating (có thể theo một tổ chức, hoặc đến từ Ủy ban Chứng khoán hay Sở giao dịch chứng khoán). Bộ xếp hạng này có nhiều chỉ số định lượng và phần lớn trong đó cũng có các yếu tố định tính.
“Khi các nhà đầu tư đầu tư vào thị trường Việt Nam, họ có thể căn cứ dựa vào các mức xếp hạng về hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) để đánh giá mức độ minh bạch của các doanh nghiệp niêm yết”, ông Minh nói.
Nhóm ngành nào có triển vọng?
Chia sẻ về các nhóm ngành có triển vọng, chuyên gia ABS cho biết, lĩnh vực năng lượng có cơ hội lớn. “Chúng ta đang đặt tăng trưởng mục tiêu mức cao. Năng lượng là cốt lõi trong giai đoạn tới và tôi nghĩ rằng đây là lĩnh vực rất cần vốn”, ông Minh nói.
Thứ hai là lĩnh vực chip bán dẫn. Dù làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đang mở ra cơ hội lớn, vị thế của ngành bán dẫn Việt Nam trên thị trường vốn vẫn còn rất mờ nhạt. Các ông lớn công nghệ nội địa như FPT hay CMC đã có những bước đi ban đầu, nhưng tỷ trọng đóng góp thực tế vào chuỗi giá trị chip bán dẫn toàn cầu gần như chưa đáng kể.
Hiện nay, các quốc gia đang có xu hướng cởi mở hơn trong việc chuyển giao công nghệ. Đặc biệt, Trung Quốc - cường quốc đang phát triển rất mạnh về bán dẫn - dù chính phủ nước này đang siết chặt dần việc quản lý công nghệ, nhưng độ mở thị trường tổng thể vẫn là cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận và hấp thụ.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất khiến dòng vốn đại chúng chưa thể đổ vào ngành chip bán dẫn là vấn đề lên sàn chứng khoán bởi những điều kiện khắt khe về mặt kỹ thuật như yêu cầu tối thiểu 3 năm hoạt động, 2 năm có lãi và các tiêu chuẩn nghiêm ngặt khác.
