Báo cáo cập nhật mới nhất của VinaCapital nhận định rằng xung đột tại Trung Đông đã đẩy giá dầu và vàng tăng, và kéo theo khả năng tăng phí vận tải/đường biển. Điều này có thể tạo áp lực tăng lên lãi suất tại Việt Nam do lạm phát và biến động tỷ giá.
Bộ phận phân tích VinaCapital đã tổng hợp các ngành “hưởng lợi – chịu tác động” trước các yếu tố này:
Trước tiên là nhóm hưởng lợi từ giá dầu tăng cao: Các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu sẽ ghi nhận lợi nhuận từ lượng hàng tồn kho hiện tại; doanh nghiệp lọc hóa dầu sẽ được hưởng lợi nhờ biên lợi nhuận lọc dầu (“crack spread”) mở rộng đi kèm với giá dầu tăng cao (hiện “crack spread” đang giao dịch ở mức cao nhất trong nhiều năm qua); các công ty dịch vụ dầu khí phụ trợ cho hoạt động Thăm dò & Khai thác (E&P) hưởng lợi từ giá dầu lên cao; và các doanh nghiệp sản xuất cao su tự nhiên cũng được hưởng lợi nhờ mối tương quan chặt chẽ giữa giá cao su tổng hợp và giá dầu, từ đó đẩy giá cao su tự nhiên tăng.
Song song, VinaCapital cũng lưu ý nếu Eo biển Hormuz bị đóng trong thời gian dài, doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu sẽ gặp khó khi tìm nguồn sản phẩm dầu mỏ thay thế từ Trung Đông; và doanh nghiệp đầu ngành khí tự nhiên của Việt Nam (GAS) cũng có thể gặp khó trong việc tìm nguồn LPG nhập khẩu để bán tại Việt Nam.
Ngược chiều, các nhóm như hàng không, du lịch và các doanh nghiệp liên quan đến du lịch có thể bị ảnh hưởng tiêu cực từ giá dầu tăng cao.
Với việc cước vận tải tăng, các doanh nghiệp vận tải biển trong nước được kỳ vọng hưởng lợi từ cước vận tải cao hơn và khả năng các tuyến đường di chuyển bị kéo dài do chiến tranh.
VinaCapital đánh giá, các cổ phiếu cảng biển niêm yết tại Việt Nam, nhóm thường được hưởng lợi từ các căng thẳng địa chính trị trong quá khứ, do cước vận tải tăng cao có xu hướng kéo theo phí bốc dỡ và lưu bãi của các doanh nghiệp khai thác cảng gia tăng (mặc dù một cuộc chiến tranh kéo dài và/hoặc việc phong tỏa Eo biển Hormuz chắc chắn sẽ tác động nghiêm trọng đến sản lượng vận tải toàn cầu).
Tiếp theo, nhóm phân tích chỉ ra nhóm ngành khác có thể ảnh hưởng tích cực như các doanh nghiệp sản xuất phân bón urê (do Iran chiếm khoảng 10% xuất khẩu urê toàn cầu) hay doanh nghiệp kinh doanh trang sức hưởng lợi từ lượng vàng tồn kho hiện tại, cũng như việc giá vàng tăng cao cùng nhu cầu tìm kiếm tài sản “trú ẩn an toàn” sẽ thúc đẩy tăng trưởng doanh thu.
Chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị giảm doanh số. Tuy nhiên doanh thu từ thị trường này thường chỉ chiếm dưới 10% tổng doanh thu của các doanh nghiệp niêm yết liên quan.
Ngoài các nhóm ngành nêu trên, cần lưu ý lãi suất tăng sẽ gây bất lợi cho các cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất, bao gồm doanh nghiệp bất động sản.
VinaCapital cũng cho rằng chứng khoán Mỹ nhạy cảm hơn so với các thị trường mới nổi trước cú sốc này, do thị trường Mỹ đang chịu lo ngại về tác động của AI đối với các công ty “phần mềm dạng dịch vụ (SaaS)” và hoạt động cho vay tín dụng tư nhân (private credit) đối với các công ty này.
Nhà đầu tư Mỹ cũng đã luân chuyển dòng tiền từ các cổ phiếu phần mềm sang nhóm mà giới phân tích gọi là “Tài sản nặng, ít lỗi thời (HALO)”. Chỉ số MSCI EM (thị trường mới nổi) cũng đạt hiệu suất vượt trội so với S&P 500 khoảng 9% kể từ đầu năm và gần 30% kể từ đầu năm 2025. Bộ phận phân tích VinaCapital kỳ vọng hiệu suất vượt trội này sẽ tiếp diễn trong những tháng tới và cho rằng bất kỳ nhịp sụt giảm đáng kể nào của VN-Index đều là cơ hội mua vào.
Diễn biến leo tháng kéo dài, kinh tế Việt Nam sẽ ra sao?
Theo đánh giá của VinaCapital, nhiều chuyên gia địa chính trị cùng chung nhận định rằng xung đột tại Trung Đông đang dần chuyển thành một “cuộc chiến tiêu hao”, với khả năng kéo dài trong nhiều tuần khi chưa bên nào tạo ra được đòn đánh mang tính quyết định.
So với cuộc xung đột kéo dài 12 ngày của năm ngoái, kịch bản hạ nhiệt nhanh lần này được cho là phức tạp hơn, trong bối cảnh đòn tấn công nhằm vào các lãnh đạo cấp cao của Iran dường như khiến một số đơn vị quân đội nước này vận hành trong trạng thái bán tự chủ.
VinaCapital cho biết một số tổ chức tài chính lớn như Standard Chartered và Goldman Sachs đang ước tính xác suất khoảng 10–20% cho kịch bản xung đột kéo dài dẫn tới việc Eo biển Hormuz bị “đóng cửa hoàn toàn”.
Theo VinaCapital, tuyến hàng hải này hiện đã phần nào bị “đóng cửa một phần”, chủ yếu do chi phí bảo hiểm rủi ro cùng các khoản phí liên quan tăng mạnh. Trong trường hợp kịch bản "đóng cửa hoàn toàn" xảy ra, có thể buộc Iran phải tăng cường tấn công các tàu qua Eo biển, qua đó đẩy giá dầu lên trên 100 USD/thùng trong tương lai gần. Dù vậy, VinaCapital cho rằng đây vẫn là kịch bản có xác suất thấp.
Với Việt Nam, báo cáo cho rằng nếu kịch bản xung đột kéo dài xảy ra (xác suất thấp), các nhà hoạch định chính sách sẽ phải đối mặt với 3 sức ép lớn:
Thứ nhất, lạm phát có thể vượt 5%, kéo theo lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng lên trên vùng 7–8%.
Thứ hai, tăng trưởng kinh tế có thể giảm khoảng 1 điểm phần trăm do giá dầu duy trì ở mức cao.
Thứ ba, xuất khẩu của Việt Nam có thể bị anh hưởng đáng kể, qua đó làm giảm thêm khoảng 1 điểm phần trăm tăng trưởng GDP.
