Tổng thống Mỹ Donald Trump đang có những bước cải cách sâu rộng nhất từ trước đến nay đối với hệ thống pháp luật và quy định liên quan đến nhập cư.
Trong đó, hai quy định mới nhất thể hiện rõ sự ưu ái dành cho những người nước ngoài giàu có.
Ngày 19/9, ông Trump tuyên bố mức phí 100.000 USD đối với những đơn xin thị thực diện H-1B, áp dụng cho người lao động có chuyên môn từ nước ngoài vào Mỹ làm việc. Quy định này sẽ làm gia tăng đáng kể chi phí để các công ty lớn nhất của Mỹ bảo lãnh cho người lao động nước ngoài.
Tổng thống Trump cũng công bố một chương trình thị thực mang tên "Thẻ Vàng Trump," theo đó những người bỏ ra 1 triệu USD có thể nhận được quyền cư trú tại Mỹ. Các doanh nghiệp có thể mua giấy phép cư trú cho nhân viên với giá 2 triệu USD mỗi người. Đồng thời, sẽ có thẻ bạch kim sớm được ban hành với giá 5 triệu USD, cho phép người sở hữu đến Mỹ tối đa 270 ngày mỗi năm mà không phải nộp thuế đối với các khoản thu nhập phát sinh bên ngoài nước Mỹ.
Những quy định nói trên đang biến chính sách nhập cư của Mỹ thành một câu lạc bộ dành cho người giàu, nơi chỉ những người có đủ tiền mang vào Mỹ mới được chào đón. Đồng thời, các quy định này dựng lên rào cản với những người không có điều kiện kinh tế và những lao động nước ngoài bị đổ lỗi “lấy mất việc làm của người lao động Mỹ."
Đây là một sự thay đổi hoàn toàn so với lập trường trước đây của Mỹ về nhập cư, vốn chào đón những người thuộc nhiều thành phần kinh tế khác nhau, đến nước Mỹ một cách hợp pháp để tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn và nhiều tự do hơn.
Các thành viên trong chính quyền của ông Trump đã nhiều lần thẳng thừng nói rằng có quá nhiều người nhập cư đang lấy đi việc làm của người Mỹ. Một thông cáo mới đây của Nhà Trắng nhận định lao động nước ngoài chấp nhận lương thấp đang là mối đe dọa an ninh quốc gia. Tình trạng này khiến lương cơ bản ở Mỹ khó tăng và làm người lao động trong nước không muốn lựa chọn các ngành nghề thuộc lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học).
Tổng thống Trump và Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick tỏ ra hào hứng trước viễn cảnh ngân sách nước này sẽ thu về một khoản tiền lớn, có thể lên tới 100 tỷ USD. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo tăng phí quá cao như vậy sẽ gây ra những xáo trộn nghiêm trọng trên thị trường lao động và có thể khiến nền kinh tế Mỹ thiệt hại hơn nhiều.
Bà Alexis DuFresne, người sáng lập công ty tuyển dụng Archer Search Partners, cho rằng chính sách này sẽ khiến các công ty dịch vụ tài chính của Mỹ kém sức hấp dẫn trên thị trường lao động. Có thể mức phí mới là không đáng kể đối với một số tập đoàn lớn khi họ muốn chiêu mộ các nhân sự cấp cao, nhưng nó sẽ là gánh nặng với các công ty vừa và nhỏ, cũng như các lao động trẻ có tài.
Động thái này cũng có thể khuyến khích các tập đoàn công nghệ và các công ty phụ thuộc vào lao động nước ngoài di chuyển văn phòng ra ngoài nước Mỹ để tránh phải nộp phí và các rắc rối liên quan.
Bà Becky Fu von Trapp, một luật sư về nhập cư tại Stowe, Vermont, cho rằng thay vì đưa nhân viên vào Mỹ làm việc, các công ty sẽ cử họ sang Canada hoặc Singapore, những nơi có cơ sở hạ tầng công nghệ tốt và họ có thể làm việc từ xa
Bà nói thêm động thái này cũng có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến các sinh viên quốc tế muốn theo học tại các trường đại học Mỹ, vì nhiều người trong số họ sẽ không còn động lực tìm việc làm thông qua cơ chế H-1B sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, tuyên bố của ông Trump cũng dự phòng một đường lui. Theo đó, nếu mức phí mới trở thành gánh nặng quá lớn, chính phủ có thể xem xét miễn trừ cho từng trường hợp cụ thể vì lợi ích quốc gia. Điều khoản này mở ra cơ hội cho một số công ty hoặc ngành công nghiệp xin được hưởng ngoại lệ.
Dù vậy, ý định của chính sách mới vẫn rất rõ ràng: Chương trình H-1B sẽ ưu tiên cho các công việc có mức lương cao. Ông Trump có kế hoạch chỉ đạo Bộ trưởng Lao động sửa đổi các quy định về mức lương trung bình cho lao động nước ngoài theo diện visa H-1B. Việc này nhằm ngăn chặn các công ty lợi dụng để thuê lao động nước ngoài với giá rẻ, thay vì thuê lao động trong nước.
Các thay đổi về chính sách visa của ông Trump có thể sẽ vấp phải rào cản pháp lý nếu tòa án sẽ xem xét khả năng chúng vi phạm quy định.
Theo bà Becky Fu von Trapp, mức phí 100.000 USD đối với đơn xin visa diện H-1B có nguy cơ sẽ bị bác bỏ vì "quá cao." Luật liên bang cho phép các cơ quan thu phí đủ để bù đắp các chi phí hợp lý, và hầu hết các đơn xin thị thực lao động hiện nay có chi phí khoảng 5.000 USD. Ngay cả những loại thị thực phức tạp nhất cũng chỉ có tổng chi phí chưa đến 10.000 USD.
Kế hoạch của Tổng thống Trump dự kiến sẽ vấp phải rào cản lớn tại Quốc hội, nơi ngay cả nội bộ đảng Cộng hòa cũng chia rẽ sâu sắc về vấn đề nhập cư. Hơn nữa, phe Dân chủ vẫn phản đối mạnh mẽ các chính sách của tổng thống và họ sẽ không dễ dàng hợp tác.
