Nhận định này được nêu trong báo cáo “Thương mại trong giai đoạn chuyển tiếp: chuẩn bị cho một trật tự thế giới phân mảnh” do Tập đoàn Tư vấn Boston (BCG) công bố.
Theo báo cáo trên, kịch bản có khả năng cao nhất đến năm 2034 là thế giới thương mại được tổ chức xoay quanh 4 cực chính gồm: Mỹ, Trung Quốc, nhóm các quốc gia theo xu hướng “đa phương linh hoạt” (bao gồm Liên minh châu Âu, Canada, Nhật Bản, Mexico, Peru và Việt Nam), cùng nhóm các nền kinh tế BRICS mở rộng, không tính Trung Quốc.
Bất chấp những căng thẳng địa chính trị và xu hướng gia tăng các rào cản thương mại, BCG dự báo tổng kim ngạch thương mại toàn cầu vẫn tăng từ khoảng 23.000 tỷ USD năm 2024 lên gần 30.000 tỷ USD vào năm 2034, tương đương mức tăng bình quân khoảng 2,5% mỗi năm, cao hơn đôi chút so với tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu.
Theo báo cáo của BCG, yếu tố then chốt giúp duy trì đà này là việc phần lớn các quốc gia tiếp tục tôn trọng các thỏa thuận thương mại hiện hành và các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), vốn vẫn điều chỉnh hơn 70% dòng chảy thương mại toàn cầu.
Tuy nhiên, BCG nhấn mạnh rằng các tuyến thương mại sẽ thay đổi mạnh. Vai trò của Mỹ trong thương mại hàng hóa toàn cầu được dự báo suy giảm, do Washington ưu tiên thu hẹp thâm hụt thương mại và thúc đẩy sản xuất trong nước. Tốc độ tăng trưởng thương mại của Mỹ được ước tính chỉ khoảng 1,5% mỗi năm do chính sách “Nước Mỹ trên hết” và việc mở rộng áp thuế quan. Báo cáo lưu ý rằng tỷ lệ hàng nhập khẩu của Mỹ chịu thuế đã tăng từ 13% lên 61% kể từ tháng 1/2025.
Ngược lại, Trung Quốc được dự báo sẽ củng cố vị thế là đối tác thương mại hàng đầu của nhiều quốc gia ở Nam bán cầu. Thương mại hàng hóa của Trung Quốc được dự đoán tăng nhanh hơn hơn 40% so với Mỹ, với mức tăng trưởng đặc biệt cao trong trao đổi với các nước BRICS mở rộng, nhờ nhu cầu ngày càng lớn về năng lượng, lương thực, đầu vào công nghiệp và việc tìm kiếm thị trường mới cho hàng hóa thành phẩm.
Trong khi đó, nhóm các quốc gia theo xu hướng đa phương linh hoạt được đánh giá sẽ tăng cường quan hệ thương mại với các nền kinh tế Nam bán cầu, với mức tăng bình quân khoảng 3% mỗi năm trong thập niên tới. Xu hướng này được thúc đẩy bởi cam kết chung đối với các chuẩn mực thương mại quốc tế và nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào cả Mỹ và Trung Quốc.
Báo cáo của BCG cho rằng bức tranh thương mại toàn cầu trong thập niên tới sẽ không sụp đổ mà đang chuyển sang một cấu trúc mới, phân mảnh hơn nhưng linh hoạt hơn, trong đó các nền kinh tế trung bình và đang phát triển, đặc biệt ở Nam bán cầu, sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các dòng chảy thương mại quốc tế.
