Trong những ngày thị trường chứng khoán Việt Nam nghỉ lễ, các thị trường quốc tế trải qua nhiều biến động đáng chú ý.
Ngày 2/9, căng thẳng Mỹ - Iran leo thang trở lại quanh eo biển Hormuz, kéo giá dầu Brent có thời điểm lên 95 USD/thùng. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,8%, cao nhất gần 3 năm, trong khi xác suất Fed tăng thêm 25 điểm cơ bản trong tháng 9 được thị trường định giá ở mức 68%, tăng mạnh từ 37% một tuần trước.
Tại châu Á, KOSPI của Hàn Quốc giảm gần 4%, Nikkei 225 của Nhật Bản mất 2,9%, còn đồng USD tiến gần mức cao nhất kể từ giữa tháng 8.
Theo bà Nguyễn Thị Bình Minh, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh CTCP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, những diễn biến này có thể tạo áp lực tâm lý đối với nhà đầu tư khi thị trường trong nước mở cửa trở lại sau kỳ nghỉ.
Tuy nhiên, vị chuyên gia cho rằng để một cuộc xung đột tại Trung Đông thực sự làm thay đổi giá trị của doanh nghiệp niêm yết Việt Nam, tác động truyền qua nhiều mắt xích.
Giá dầu tăng trước hết làm gia tăng chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất. Nếu tình trạng kéo dài, lạm phát có thể cao hơn dự kiến, khiến các ngân hàng trung ương khó nới lỏng chính sách tiền tệ. Lãi suất quốc tế cao hơn kéo theo chi phí vốn tăng, đồng thời khiến nhà đầu tư yêu cầu mức sinh lời cao hơn khi nắm giữ cổ phiếu.
Đồng USD duy trì ở mức cao cũng có thể tạo thêm áp lực lên tỷ giá và dòng vốn tại các thị trường mới nổi như Việt Nam.
Vị chuyên gia MASVN cho rằng, tin xấu có thể khiến giá cổ phiếu phản ứng rất nhanh, nhưng giá trị doanh nghiệp chỉ thực sự thay đổi khi lợi nhuận, dòng tiền và triển vọng kinh doanh bị ảnh hưởng.
VN-Index kết thúc tháng 8 tại 1.832,12 điểm, tăng 5,6%, song đà tăng chưa lan tỏa rộng. Riêng VIC đóng góp khoảng 38,39 điểm vào chỉ số.
Độ rộng thị trường vẫn ở mức khá hẹp khi chỉ 39,8% cổ phiếu nằm trên đường MA50 và 26,7% nằm trên MA200. Tỷ lệ này chỉ nhỉnh hơn mức khoảng 17% tại thời điểm cú sốc thuế quan vào tháng 4/2025. Điều này cho thấy dù VN-Index đã đi khá xa, phần lớn cổ phiếu trên thị trường chưa tăng tương ứng với chỉ số.
Ở góc độ định giá, P/E của VN-Index hiện vào khoảng 12,6 lần, thấp hơn mức trung bình 3 năm khoảng 13,1 lần. Đáng chú ý, nếu loại nhóm Vingroup, P/E của phần còn lại trên thị trường chỉ khoảng 10,6 lần, sát vùng thấp tương ứng -2 độ lệch chuẩn trong 3 năm qua.
Theo bà Bình Minh, đây là sự khác biệt giữa việc nhìn vào điểm số và nhìn vào giá trị. VN-Index ở trên 1.800 điểm có thể tạo cảm giác thị trường đã ở vùng cao, nhưng mức giá nhà đầu tư đang trả cho mỗi đồng lợi nhuận của phần lõi thị trường vẫn ở mức thấp.
Dữ liệu MoneyGain cũng cho thấy nhiều nhóm ngành đang giao dịch dưới P/E bình quân 3 năm. Ngân hàng ở khoảng 8,9 lần, dầu khí 8,5 lần, điện - nước - xăng dầu khí đốt 10,9 lần, hàng & dịch vụ công nghiệp 11,5 lần, bán lẻ và bảo hiểm cùng quanh 12,3 lần.
Trong khi đó, tăng trưởng lợi nhuận vẫn duy trì tích cực. Tính đến ngày 28/8, 1.134/1.522 doanh nghiệp, đại diện 99,6% vốn hóa thị trường, đã công bố kết quả kinh doanh. Doanh thu toàn thị trường tăng khoảng 36,5%, còn lợi nhuận tăng hơn 50%.
Chuyên gia Mirae Asset nhấn mạnh, định giá thấp chỉ trở nên hấp dẫn khi doanh nghiệp vẫn duy trì được đà tăng trưởng lợi nhuận. Xét trên tiêu chí này, bà Bình Minh cho rằng hai nhóm ngành đáng chú ý là dầu khí và thực phẩm & đồ uống.
Dầu khí: Không chỉ là câu chuyện giá dầu tăng
Với dầu khí, bà Bình Minh cho rằng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở biến động của giá dầu do căng thẳng địa chính trị, mà còn ở chu kỳ đầu tư thượng nguồn mới đang hình thành tại Việt Nam.
Giá dầu tăng có thể tác động tức thời đến diễn biến cổ phiếu, nhưng đối với các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí, yếu tố quan trọng hơn là việc giá dầu duy trì ở mức đủ hấp dẫn để thúc đẩy hoạt động thăm dò và khai thác.
Dữ liệu cho thấy lợi nhuận ngành dầu khí trong quý 2/2026 tăng khoảng 250,7% so với cùng kỳ, trong khi P/E ngành chỉ khoảng 8,5 lần, vẫn nằm ở vùng thấp so với lịch sử, tương ứng khoảng -1 độ lệch chuẩn so với trung bình 3 năm.
Trong số các doanh nghiệp dầu khí, PVS được xếp hạng trong nhóm doanh nghiệp tăng trưởng lợi nhuận cao. Thêm vào đó, hiệu quả tăng trưởng (A) của PVS cũng nằm trong nhóm dẫn đầu thị trường, sức mạnh lực cầu và sức mạnh giá cũng cải thiện tích cực.
Quý 2/2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu khoảng 8.574 tỷ đồng, tăng 16,5%, trong khi lợi nhuận đạt 531 tỷ đồng, tăng 48,1% so với cùng kỳ. P/E của PVS hiện khoảng 9,6 lần, thấp hơn đáng kể mức bình quân 5 năm khoảng 16,5 lần.
"Không đơn thuần là giá dầu tăng thì cổ phiếu dầu khí tăng, mà nằm ở câu chuyện tăng trưởng đang hình thành từ hoạt động kinh doanh bên trong doanh nghiệp", bà Minh chỉ rõ.
Thực phẩm & đồ uống: Lợi nhuận phục hồi, định giá vẫn gần vùng thấp lịch sử
Nếu dầu khí hưởng lợi từ một chu kỳ đầu tư mới, bà Bình Minh cho rằng nhóm thực phẩm & đồ uống lại có một câu chuyện khác: hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đang được cải thiện trong khi định giá vẫn ở vùng tương đối thấp.
Lợi nhuận toàn ngành trong quý 2/2026 tăng khoảng 37,5%, trong khi P/E hiện khoảng 14,4 lần, gần vùng -2 độ lệch chuẩn trong 3 năm là 14,2 lần và thấp hơn đáng kể mức bình quân 18,8 lần.
Nói cách khác, lợi nhuận đang phục hồi nhưng mức định giá mà thị trường dành cho nhóm ngành này vẫn gần vùng thấp lịch sử.
Điển hình như MSN, lợi nhuận thuộc cổ đông công ty mẹ của doanh nghiệp tăng 377,4% trong năm 2024 và tiếp tục tăng 105,5% trong năm 2025. Đến quý 2/2026, MSN ghi nhận doanh thu khoảng 28.118 tỷ đồng, tăng 53,5%, trong khi lợi nhuận đạt 3.125 tỷ đồng, tăng 202,8%.
Từ những dữ liệu trên, bà Bình Minh cho rằng trong bối cảnh thị trường chịu nhiều tác động từ thông tin bên ngoài, nhà đầu tư cần nhìn thêm vào diễn biến lợi nhuận và định giá để có đánh giá đầy đủ hơn.
Theo vị chuyên gia, dữ liệu không loại bỏ được những bất định của thị trường, nhưng có thể giúp phân biệt đâu là biến động ngắn hạn của giá và đâu là sự thay đổi thực sự trong giá trị doanh nghiệp.
