Sau công văn của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước về việc rà soát tư cách công ty đại chúng đối với các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và công ty con của DNNN đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, nhiều doanh nghiệp trên sàn chứng khoán đồng loạt thông báo không đủ điều kiện duy trì tư cách đại chúng.
Điển hình, Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã: BSR, vốn hóa 136.000 tỷ) mới đây công bố không đủ tư cách đại chúng do tỷ lệ cổ phần có quyền biểu quyết do các nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ chỉ đạt 7,87%. Với tỷ lệ này, BSR không đáp ứng điều kiện tối thiểu theo quy định tại Luật Chứng khoán, cụ thể là yêu cầu ít nhất 10% cổ phần có quyền biểu quyết phải được nắm giữ bởi tối thiểu 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn.
Tương tự, Dược Hậu Giang (mã: DHG) phát đi thông báo về việc công ty hiện chưa đáp ứng điều kiện là công ty đại chúng.
Cụ thể, theo danh sách tổng hợp cổ đông với ngày đăng ký cuối cùng 23/3/2026, Dược Hậu Giang hiện có tổng cộng 4.185 cổ đông. Trong đó, CTCP Chế tạo Thuốc Taisho (Taisho) nắm 51,01% cổ phần, Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) sở hữu 43,31%, còn lại 4.183 cổ đông khác chiếm 5,68% vốn.
Với cơ cấu sở hữu này, tỷ lệ cổ phiếu do các nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ chưa đạt mức tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, không đủ điều kiện theo Luật Chứng khoán để duy trì tư cách công ty đại chúng.
Dược Hậu Giang cho biết đang trao đổi với 2 cổ đông lớn và xây dựng phương án phù hợp theo yêu cầu rà soát điều kiện công ty đại chúng nhằm đảm bảo tuân thủ quy định.
Mặt khác, trên cơ sở rà soát theo yêu cầu của UBCKNN, Tổng Công ty Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam – CTCP (VIWASEEN, mã VIW) chính thức báo cáo không đủ điều kiện duy trì tư cách công ty đại chúng.
Theo doanh nghiệp, tại thời điểm 31/12/2025, VIW có 58,02 triệu cổ phiếu đang lưu hành. Trong đó, cổ đông lớn là Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex) nắm giữ tới 56,95 triệu cổ phiếu, tương đương 98,16% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết. Nhóm cổ đông còn lại chỉ nắm giữ hơn 1,06 triệu cổ phiếu, chiếm 1,84%.
Với cơ cấu cổ đông này, VIW không đáp ứng quy định tại Luật Chứng khoán về điều kiện công ty đại chúng, cụ thể là yêu cầu tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Doanh nghiệp cho biết sẽ tiếp tục thực hiện đầy đủ nghĩa vụ liên quan, bao gồm công bố thông tin và quản trị công ty, cho đến khi có thông báo chính thức từ UBCKNN về việc hủy tư cách công ty đại chúng.
Với lý do tương tự, thông báo số 2266/UBCK-GĐSC ngày 23/3/2026 của Ủy ban chứng khoán nhà nước cho biết Transimex (mã: TMS) không đáp ứng điều kiện công ty đại chúng do tỷ lệ cổ phiếu có quyền biểu quyết không đáp ứng việc có tối thiểu 10% do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Theo đó, tại ngày 27/01/2026, công ty có 1.497 cổ đông không phải là cổ đông lớn, với tỷ lệ nắm giữ chỉ 8,6%.
UBCKNN đề nghị Transimex tiếp tục theo dõi việc đáp ứng điều kiện công ty đại chúng trong khoảng thời gian 1 năm kể từ ngày 27/1/2026.
Cuối tháng 12/2025, Tổng Công ty Khí Việt Nam – PV Gas (Mã: GAS) đã công bố thông tin chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông theo quy định của Luật Chứng khoán sửa đổi.
Theo danh sách người sở hữu chứng khoán tại ngày 29/8/2025, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm giữ 95,76% vốn điều lệ; phần còn lại tương ứng 4,24% do 17.494 cổ đông nắm giữ. Doanh nghiệp cho biết đang làm việc với cổ đông lớn và báo cáo cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định.
Với vốn hóa thị trường tương ứng xấp xỉ 194.000 tỷ đồng (~7 tỷ USD), PV Gas hiện là doanh nghiệp dầu khí lớn nhất trên sàn.
Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (mã: PGD), công ty con của PV Gas, cũng công bố thông tin về việc chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng do cơ cấu cổ đông tập trung. Theo danh sách chốt ngày 8/12/2025, PV Gas nắm giữ 50,5% vốn điều lệ; hai cổ đông lớn khác là Tokyo Gas Asia Pte. Ltd và Saibu Gas Holdings Co., Ltd lần lượt sở hữu 25% và 21% vốn. Phần còn lại 3,5% vốn thuộc về 1.642 cổ đông.
Chưa hết, Tổng công ty Khoáng sản TKV – Vimico (Mã: KSV) thông tin hồi tháng 11 năm ngoái chưa đạt đủ tiêu chuẩn công ty đại chúng do Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm giữ 98,1% vốn điều lệ. Hội đồng quản trị đã giao Tổng giám đốc làm việc với UBCKNN và thực hiện các thủ tục theo quy định.
Tại sao DN không đủ tư cách đại chúng vẫn chưa bị hủy niêm yết?
Theo Luật Chứng khoán năm 2019 được sửa đổi, bổ sung năm 2024, công ty đại chúng phải có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên và tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Trường hợp công ty không còn đáp ứng một trong các điều kiện trên thì thuộc diện bị hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định tại Điều 38 Luật Chứng khoán.
UBCKNN đề nghị doanh nghiệp rà soát tình trạng vốn điều lệ, cơ cấu cổ đông và tỷ lệ cổ phiếu có quyền biểu quyết do cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ tại thời điểm sau ngày 1/1/2026.
Đối với doanh nghiệp đang thực hiện kế hoạch chuyển đổi từ doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sang công ty cổ phần niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, nếu chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông theo Luật Chứng khoán thì không bị hủy tư cách công ty đại chúng trong thời gian triển khai kế hoạch.
Đối với DNNN không thuộc đối tượng quy định trên và công ty con của DNNN, trường hợp không đáp ứng điều kiện của công ty đại chúng theo quy định, công ty sẽ bị hủy tư cách công ty đại chúng.
Cụ thể: Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày không còn đáp ứng một trong các điều kiện công ty đại chúng, công ty có trách nhiệm gửi UBCKNN văn bản thông báo kèm theo danh sách cổ đông do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cung cấp hoặc do công ty tự lập đối với công ty đại chúng chưa đăng ký cổ phiếu tại VSDC hoặc BCTC năm gần nhất được kiểm toán. Công ty phải thực hiện đầy đủ các quy định liên quan đến công ty đại chúng cho đến thời điểm UBCKNN thông báo hủy tư cách công ty đại chúng.
Đồng thời, công ty có trách nhiệm công bố thông tin về việc không đáp ứng một trong các điều kiện là công ty đại chúng theo quy định về công bố thông tin bất thường tại điểm r khoản Điều 11 Thông tư số 96/2020/TT-BTC ngày 16 tháng 11 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán hoặc văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có).
Sau 1 năm kể từ ngày không còn đáp ứng một trong các điều kiện quy định mà công ty vẫn không đáp ứng được điều kiện là công ty đại chúng, công ty gửi hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định tại khoản 2 Điều 8 Thông tư số 19/2025/TT-BTС tới UBCKNN.
Trường hợp có nhu cầu duy trì tư cách công ty đại chúng, công ty cần có kế hoạch đảm bảo đáp ứng điều kiện về vốn (bao gồm vốn chủ sở hữu và vốn điều lệ) và số lượng, cơ cấu cổ đông theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15.
Trường hợp bị hủy tư cách công ty đại chúng, trong vòng 7 ngày kể từ ngày nhận được thông báo, doanh nghiệp phải công bố thông tin và phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán để thực hiện thủ tục hủy niêm yết hoặc hủy đăng ký giao dịch theo quy định.
Tựu chung lại, các biện pháp rà soát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước là cần thiết để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và duy trì môi trường đầu tư lành mạnh. Các công ty không đủ điều kiện cần chủ động khắc phục tình trạng của mình, đồng thời, thị trường chứng khoán cũng cần tăng cường các quy định và kiểm tra nghiêm ngặt hơn nhằm nâng cao chất lượng quản trị công ty và bảo vệ sự ổn định của hệ thống tài chính.
