Đồng yen của Nhật Bản đang giao dịch quanh mức thấp nhất trong 40 năm so với đồng USD, giữa lúc các quỹ đầu cơ gia tăng đặt cược vào đà giảm sâu hơn của đồng tiền này với quy mô lớn nhất kể từ năm 2007.
Những diễn biến trên càng làm nóng thêm đồn đoán về khả năng giới chức Nhật Bản can thiệp vào thị trường ngoại hối để ổn định đồng nội tệ.
Số liệu do Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai Mỹ (CFTC) công bố ngày 6/7 cho thấy, tính đến ngày 30/6, các nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy đã nâng vị thế đặt cược vào đà giảm của đồng yen trên thị trường quyền chọn và hợp đồng tương lai lên gần 138.000 hợp đồng. Làn sóng bán khống dâng cao sau khi đồng yen rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 1986, có thời điểm chạm mức thấp 40 năm là 162,84 yen đổi 1 USD trong tuần trước.
Sáng 8/7, đồng tiền này vẫn giao dịch quanh mức 162 yen/USD. Tính từ đầu năm, đồng yen đã mất giá 3,2% so với đồng USD và nằm trong nhóm những đồng tiền chủ chốt có diễn biến kém nhất.
Giới phân tích nhận định lý do chính khiến đồng yen suy yếu là chênh lệch lãi suất lớn giữa Mỹ và Nhật Bản. Mặc dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã thực hiện đợt tăng lãi suất vào tháng 6, tác động tích cực lên đồng yen nhanh chóng bị lấn át bởi tuyên bố quyết tâm khôi phục ổn định giá cả của Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh. Chừng nào nhà đầu tư còn có thể vay đồng yen với chi phí thấp để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn bằng đồng USD, giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade) vẫn hấp dẫn.
Giữa bối cảnh đó, ngân hàng Goldman Sachs (Mỹ) đã hạ dự báo tỷ giá đồng yen và USD xuống 165 yen/USD trong một năm tới, so với mức 155 yen/USD đưa ra trước đó.
Goldman Sachs cũng dự báo tỷ giá đồng yen và USD ở mức 162 yen/USD trong ba tháng tới và 163 yen/USD trong sáu tháng tới, đồng thời cho rằng hiệu quả của các đợt can thiệp chính thức nhiều khả năng chỉ mang tính ngắn hạn khi các yếu tố nền tảng vẫn nghiêng về đồng USD.
Tuy nhiên, ông Tatsuo Yamasaki, cựu Thứ trưởng Tài chính phụ trách các vấn đề quốc tế của Nhật Bản, lại có quan điểm ngược lại. Ông cho rằng đồng yen đang bị định giá thấp tới 20% và mức hợp lý phải vào khoảng 130 yen/USD.
Theo ông, diễn biến hiện nay phản ánh sự dịch chuyển kỳ vọng của thị trường hơn là các yếu tố nền tảng.Vị cựu quan chức cũng cho hay BoJ gần như chắc chắn sẽ tiếp tục nâng lãi suất, trong khi khả năng Fed tăng lãi suất thêm một lần nữa chỉ vào khoảng 50%. Những bất ổn này khiến kịch bản chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật nới rộng thêm không hề chắc chắn.
Về phía cơ quan quản lý, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama tuần trước tái khẳng định giới chức nước này sẵn sàng hành động thích hợp trên thị trường ngoại hối vào bất kỳ thời điểm nào.
Trước đó, Nhật Bản đã chi số tiền kỷ lục 11.730 tỷ yen (72,7 tỷ USD) trong giai đoạn từ ngày 28/4 đến 27/5 để hỗ trợ đồng nội tệ. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định động thái can thiệp đơn phương từ chính phủ có thể tạo ra biến động mạnh trong vài giờ hoặc vài ngày, nhưng khó duy trì đà tăng bền vững cho đồng yen nếu các yếu tố vĩ mô không thay đổi.
Dù vậy, ông Yamasaki cũng cảnh báo giới đầu cơ không nên nhầm lẫn sự im ắng gần đây của giới chức Nhật Bản với thái độ thờ ơ bởi Bộ Tài chính nước này đã chứng minh sẵn sàng hành động. Ông gợi ý phương án "can thiệp âm thầm" với quy mô nhỏ nhằm giữ giới đầu cơ trong thế bị động, thay vì chính phủ phải chi hàng chục nghìn tỷ yen mỗi khi thị trường biến động.
Bên cạnh chính sách tiền tệ, các kế hoạch chi tiêu lớn của Thủ tướng Sanae Takaichi cũng đang tạo ra những luồng ý kiến trái chiều. Kế hoạch tăng trưởng của bà Takaichi bao gồm chương trình đầu tư trị giá 370.000 tỷ yen trong vòng 14 năm, kết hợp giữa khu vực công và tư nhân.
Trong khi Goldman Sachs lo ngại điều này làm tăng áp lực tài khóa, ông Yamasaki lại cho rằng thị trường sẽ nhận thấy tính kỷ luật tài khóa của chính phủ khi ngân sách năm tới được công bố. Lúc đó, đồng yen có thể tự phục hồi.
Về tổng thể, những hoạt động giao dịch xung quanh đồng yen hiện là cuộc đối đầu giữa áp lực bán khống mạnh mẽ dựa trên chênh lệch lãi suất và quyết tâm ngăn chặn đà suy yếu của giới chức Nhật Bản.
Trong dài hạn, triển vọng của đồng tiền này vẫn phụ thuộc vào lộ trình điều chỉnh chính sách tiền tệ của BoJ và khả năng ổn định kinh tế vĩ mô của chính phủ.
