Viện Năng lượng vừa công bố Đánh giá Thống kê năng lượng thế giới 2026, cho thấy quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu vẫn tiếp tục diễn ra với sự tăng trưởng mạnh của điện năng và năng lượng tái tạo.
Tuy nhiên, nhiên liệu hóa thạch vẫn giữ vai trò chủ đạo trong cơ cấu năng lượng thế giới do nhu cầu tiêu thụ năng lượng tiếp tục gia tăng.
Theo báo cáo, điện năng ngày càng chiếm tỷ trọng lớn hơn trong hệ thống năng lượng toàn cầu. Trong giai đoạn 2020-2025, tỷ trọng điện trong tổng nguồn cung năng lượng tăng từ 17,1% lên 19,3%.
Xu hướng này phản ánh quá trình điện khí hóa trong giao thông, các tòa nhà và sản xuất công nghiệp, cùng với nhu cầu ngày càng lớn từ các trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống làm mát.
Trong khi đó, năng lượng tái tạo cũng tiếp tục mở rộng với tốc độ cao. Tỷ trọng của các nguồn điện gió, điện mặt trời, sinh khối và địa nhiệt trong tổng nguồn cung năng lượng toàn cầu tăng từ 3,9% năm 2020 lên 5,9% vào năm 2025.
Tổng tỷ trọng các nguồn năng lượng phát thải carbon thấp, bao gồm năng lượng tái tạo, thủy điện và điện hạt nhân, tăng từ 12,5% lên 13,7%.
Tuy nhiên, báo cáo cho thấy nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm 86,3% tổng nguồn cung năng lượng toàn cầu trong năm 2025, chỉ giảm nhẹ so với mức 87,5% của năm 2020. Cụ thể, dầu mỏ chiếm 33,5%, khí tự nhiên 25,1% và than đá 27,7%.
Theo Viện Năng lượng, nguyên nhân chính là cầu năng lượng toàn cầu vẫn tăng trung bình khoảng 1,4% mỗi năm.
Sự gia tăng dân số, phát triển kinh tế, nâng cao mức sống, cùng với nhu cầu điện cho AI, trung tâm dữ liệu, công nghiệp và làm mát khiến tổng nhu cầu năng lượng tiếp tục mở rộng.
Trong khi đó, nhiều lĩnh vực như vận tải, hàng không, vận tải biển và công nghiệp nặng vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nhiên liệu hóa thạch.
Báo cáo cũng cho thấy rằng phần lớn công suất năng lượng tái tạo mới hiện nay đang đáp ứng nhu cầu tiêu thụ năng lượng gia tăng, thay vì thay thế trực tiếp lượng nhiên liệu hóa thạch đang được sử dụng.
Điều này khiến cả năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch đều tiếp tục tăng về quy mô tuyệt đối, dù tỷ trọng của nhiên liệu hóa thạch có xu hướng giảm dần.
Một điểm đáng chú ý khác là an ninh năng lượng ngày càng trở thành ưu tiên song hành với mục tiêu giảm phát thải carbon.
Sau các biến động về nguồn cung khí đốt tại châu Âu và bất ổn địa chính trị ở Trung Đông, nhiều quốc gia coi phát triển năng lượng tái tạo không chỉ là giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu mà còn là biện pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và tăng cường bảo đảm nguồn cung năng lượng.
