Nhằm hạ nhiệt thị trường năng lượng được dự báo sẽ bùng nổ trước thềm mùa Đông năm nay, 11 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), gồm Bỉ, Đan Mạch, Pháp, Đức, Hy Lạp, Italy, Litva, Luxembourg, Hà Lan, Bồ Đào Nha và Thụy Điển, ngày 30/10 đã chính thức cam kết xả 20,5 triệu thùng dầu diesel từ các kho dự trữ chiến lược quốc gia trước cuối tháng 1/2027.
Động thái trên được đưa ra trong bối cảnh xung đột leo thang tại Trung Đông và các đợt tấn công vào hạ tầng lọc dầu toàn cầu đang làm gia tăng lo ngại về nguồn cung nhiên liệu.
Sáng kiến này tiếp nối tuyên bố của các nhà lãnh đạo G7 và lời kêu gọi hành động khẩn cấp từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Trước đó, Bộ trưởng Năng lượng Pháp Roland Lescure cũng đã trình bày kế hoạch xả tổng cộng 42,6 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế, với dầu diesel chiếm gần một nửa và là mặt hàng mà nhóm giám sát dầu mỏ thuộc Ủy ban châu Âu (EC) nhận định là "tiếp tục khan hiếm" nghiêm trọng trên thị trường.
Tình trạng bất ổn địa chính trị tại Trung Đông cùng các cuộc tấn công nhắm vào các nhà máy lọc dầu ở vùng Vịnh và Nga đã đẩy giá dầu Brent vọt lên 112 USD/thùng.
Dù khẳng định chưa xảy ra tình trạng "thiếu hụt vật lý," Ủy viên Năng lượng EU Dan Jørgensen cảnh báo đà tăng giá mạnh sẽ đe dọa trực tiếp đến các nhóm dân cư dễ bị tổn thương và giáng đòn vào các ngành kinh tế then chốt, như vận tải đường bộ, logistics, nông nghiệp và sản xuất công nghiệp.
Dưới áp lực từ chính quyền Mỹ, việc nhiều nước EU quyết định đưa dầu diesel dự trữ ra thị trường được kỳ vọng sẽ giải tỏa phần nào áp lực nguồn cung ngắn hạn. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định đây chỉ là giải pháp tình thế, không thể giải quyết triệt để những lỗ hổng mang tính cấu trúc của hệ thống năng lượng châu Âu.
Để tối ưu hóa hiệu quả, 11 quốc gia EU đã yêu cầu EC thắt chặt cơ chế giám sát bằng cách thu thập dữ liệu hàng tháng về khối lượng xả kho, chủng loại và tiến độ giao hàng, qua đó tăng tính minh bạch cho thị trường toàn cầu.
Đồng thời, các nước này cũng hối thúc Brussels bảo vệ sức cạnh tranh và nâng cao năng lực của các nhà máy lọc dầu nội khối - yếu tố then chốt giúp biến dầu thô thành nhiên liệu thành phẩm.
Hiện hiệp hội ngành lọc dầu FuelsEurope cũng kêu gọi EU tạo điều kiện đầu tư thuận lợi cho quá trình chuyển đổi này. Tiến độ triển khai cam kết sẽ được các bộ trưởng năng lượng EU rà soát tại cuộc họp ngày 10/12 tới.
