Dù các bên vẫn còn những quan điểm khác biệt về chương trình hạt nhân, nhưng những tín hiệu lạc quan từ cả hai phía đang mở ra cơ hội ổn định lại thị trường năng lượng và an ninh khu vực.
Trong chuyến thăm tới Ấn Độ vào ngày 24/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết thế giới có khả năng sẽ nhận được tin vui “trong vài giờ tới”. Nhận định này được đưa ra ngay sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo trên mạng xã hội rằng một thỏa thuận cơ bản đã được đàm phán xong giữa Mỹ, Iran và các quốc gia liên quan, hiện chỉ còn chờ hoàn tất các thủ tục cuối cùng. Theo ông Rubio, thỏa thuận này sẽ khởi động một tiến trình nhằm hướng tới mục tiêu cốt lõi là loại bỏ hoàn toàn mối lo ngại về vũ khí hạt nhân của Iran.
Một trong những nội dung quan trọng nhất của dự thảo thỏa thuận là việc mở lại eo biển Hormuz. Tổng thống Trump nhấn mạnh hành động này sẽ giải tỏa áp lực cho thị trường năng lượng toàn cầu sau thời gian dài tuyến đường huyết mạnh này bị Iran phong tỏa. Đây là tuyến đường thủy chiến lược, nơi trung chuyển tới 1/5 lượng dầu xuất khẩu của thế giới trong thời bình.
Các nhà lãnh đạo châu Âu, bao gồm Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Thủ tướng Anh Keir Starmer, đã lên tiếng hoan nghênh tiến trình này và cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ để nắm bắt cơ hội hòa bình.
Về phía Tehran, các quan chức Iran xác nhận sự tồn tại của bản dự thảo nhưng lưu ý rằng vấn đề hạt nhân gây tranh cãi sẽ được hoãn lại để thảo luận sau 60 ngày kể từ khi ký kết.
Theo hãng tin Fars và Tasnim của Iran, nội dung bản ghi nhớ (MoU) đang được hoàn tất bao gồm các cam kết quan trọng: Mỹ đồng ý giải tỏa một phần tài sản bị đóng băng của Iran ở nước ngoài và chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của nước này. Đổi lại, Iran sẽ khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz về mức trước cuộc chiến dưới sự quản lý của mình. Đặc biệt, các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ, khí đốt và các sản phẩm hóa dầu của Iran sẽ được dỡ bỏ tạm thời trong giai đoạn đàm phán để Tehran có thể tự do bán sản phẩm.
Dự thảo cũng bao gồm một cam kết không tấn công lẫn nhau, trong đó Mỹ và các đồng minh (bao gồm cả Israel) cam kết không tấn công Iran và các lực lượng ủy nhiệm, trong khi Iran cam kết không thực hiện các cuộc tấn công quân sự phủ đầu nhằm vào Mỹ và các đối tác. Hai bên dự kiến sẽ hoàn tất thỏa thuận cuối cùng trong vòng 30 - 60 ngày tới.
Cuộc xung đột bùng nổ từ ngày 28/2 đến nay đã gây ra những thiệt hại kinh tế và nhân đạo to lớn. Sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 8/4, các bên đã trải qua nhiều vòng đàm phán cam go thông qua trung gian quốc tế trước khi tiến sát đến cơ hội chấm dứt cuộc chiến hiện nay.
