Số liệu do hãng tin Bloomberg tổng hợp cho thấy biên lợi nhuận của ngành lọc dầu tại Mỹ, châu Âu và châu Á đang ở mức cao nhất kể từ năm 2018, tốt đến mức giá cổ phiếu của các nhà máy lọc dầu cũng tăng trưởng vượt bậc, thậm chí lên tới 100% tính từ đầu năm tới thời điểm hiện tại.
Ông Eugene Lindell, người đứng đầu bộ phận sản phẩm tinh chế tại công ty tư vấn FGE NexantECA, nhận định rằng biên lợi nhuận của ngành lọc dầu toàn cầu đang ở mức "cao khủng khiếp."
Về cơ bản, thị trường đang phát đi một tín hiệu rõ ràng đối với các nhà máy lọc dầu: Hãy chạy hết công suất.
Tại châu Âu, Mỹ và châu Á, các nhà máy khổng lồ vẫn vận hành như trước đây: Chuyển đổi dầu thô thành các loại nhiên liệu thiết yếu như xăng, dầu diesel, nhiên liệu máy bay và bán chúng để thu lợi nhuận.
Điều khác biệt hiện nay là mức độ rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu toàn cầu: Các cuộc tấn công không ngừng vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga, sự cố tại các nhà máy trọng yếu ở châu Á và châu Phi, cùng với việc đóng cửa vĩnh viễn nhiều nhà máy lọc dầu ở châu Âu và Mỹ.
Một loạt yếu tố này đã loại bỏ nguồn cung lên tới hàng triệu thùng dầu diesel và xăng khỏi thị trường.
Trên hết, các nhà giao dịch còn lo sợ về những gì sắp xảy ra: Các lệnh trừng phạt sắp tới của Mỹ đối với hai “ông lớn” ngành dầu mỏ Nga là Lukoil và Rosneft, cùng với các hạn chế mới của Liên minh châu Âu (EU) đối với nhiên liệu làm từ dầu thô của nước này.
Theo ước tính của công ty tư vấn năng lượng toàn cầu FGE, tổng lượng xuất khẩu sản phẩm dầu của Lukoil và Rosneft khoảng hơn 800.000 thùng/ngày. Bất kỳ sự gián đoạn lớn nào đối với lượng xuất khẩu này sẽ là một cú sốc đối với thị trường nhiên liệu toàn cầu.
Ngoài ra còn có những câu hỏi về những gì sẽ xảy ra đối với các nhà máy lọc dầu bên ngoài nước Nga mà Lukoil có tham gia đầu tư, bao gồm cơ sở Burgas của Bulgaria, nhà máy Zeeland của Hà Lan và Petrotel của Romania.
Bên cạnh đó, các hạn chế của EU (dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/1/2026) sẽ cấm việc nhập khẩu các sản phẩm xăng dầu được sản xuất từ dầu thô của Nga vào khối.
Tác động cuối cùng của chúng đối với nguồn cung dầu diesel từ Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ - hai nước đồng thời là nhà nhập khẩu dầu thô lớn của Nga - còn cần thêm thời gian xem xét.
Dù chưa thực sự hiện hữu, những yếu tố này đều đang đe dọa các chuỗi cung ứng nhiên liệu vốn đã bị siết chặt.
Kết quả là giá xăng dầu tại các trạm bơm vẫn chịu áp lực dai dẳng bất chấp giá dầu thô toàn cầu suy giảm - một điều khó có thể làm hài lòng chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump vốn xem "năng lượng giá cả phải chăng" là yếu tố thiết yếu.
Giá dầu diesel trung bình đã tăng kể từ khi Tổng thống Trump nhậm chức lần thứ hai, trong khi giá xăng hầu như không thay đổi và ở mức 3,08 USD/ gallon tính tới ngày 13/11.
Vào cùng giai đoạn, giá dầu thô tiêu chuẩn đã giảm khoảng 20% khi có những dự báo về tình trạng dư cung lớn do Tổ chức các Nước Xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) tăng sản lượng.
Về tổng thể, trong khi các nhà máy lọc dầu đang tận hưởng "mùa vàng" lợi nhuận, người tiêu dùng lại đang phải gánh chịu hậu quả của một chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy.
Sự mất cân đối này - bị khuếch đại bởi các rủi ro địa chính trị - chính là nguyên nhân sâu xa khiến cho nghịch lý giá dầu thô rẻ nhưng xăng vẫn đắt có thể tiếp diễn trong thời gian tới.
