Từ đầu năm, hàng loạt cổ phiếu được đánh giá có nền tảng cơ bản tốt như VJC, SSI, MWG, MSN… đều giảm hai chữ số. FPT, cổ phiếu từng được nhiều nhà đầu tư lựa chọn cho chiến lược tích sản dài hạn, thậm chí lùi xuống vùng giá thấp nhất trong gần 3 năm.
Ông Bùi Văn Huy, Tổng Giám đốc CTCP FDIT chỉ ra rằng diễn biến này không khó hiểu nếu nhìn từ góc độ định giá.
Khi lãi suất tăng, không chỉ những doanh nghiệp yếu chịu ảnh hưởng mà toàn bộ thị trường bước vào quá trình định giá lại. Những cổ phiếu được xem là tốt, an toàn và sở hữu câu chuyện tăng trưởng dài hạn thường từng được thị trường chấp nhận trả mức định giá cao hơn mặt bằng chung. Vì vậy, khi chi phí vốn tăng, chính nhóm này có thể đối mặt với mức co hẹp định giá mạnh hơn.
Nói cách khác, vấn đề không chỉ nằm ở chất lượng doanh nghiệp, mà còn ở mức giá nhà đầu tư sẵn sàng trả cho chất lượng đó trong một môi trường lãi suất mới.
Theo chuyên gia FIDT, với mặt bằng lãi suất hiện tại, thị trường đang chấp nhận mức P/E thấp hơn so với trước đây. Do đó, việc một số cổ phiếu cơ bản tốt giảm sâu hơn VN-Index vẫn có thể xảy ra, ngay cả khi triển vọng dài hạn của doanh nghiệp chưa thay đổi đáng kể.
Về dài hạn, khi áp lực lãi suất hạ nhiệt, mặt bằng định giá hiện tại mới có thể trở nên hấp dẫn hơn.
Với những nhà đầu tư đang “mắc kẹt” tại những cổ phiếu này, ông Huy khuyến nghị không nên nhìn từng mã cổ phiếu một cách tách biệt, mà cần rà soát toàn bộ danh mục trong tổng thể tài sản đang sở hữu.
Lời khuyên là nên phân bổ tỷ trọng hợp lý trong tổng tài sản, tránh để danh mục cổ phiếu chiếm tỷ lệ quá lớn trong giai đoạn mặt bằng lãi suất còn cao.
Với những nhà đầu tư đã xác định nắm giữ dài hạn các doanh nghiệp tốt, chiến lược này cần đi kèm kỷ luật quản trị vốn, duy trì lượng tiền mặt dự phòng và tránh đặt bản thân vào trạng thái buộc phải bán cổ phiếu ở thời điểm bất lợi.
“Trong giai đoạn này, quản trị tài sản quan trọng không kém chuyện chọn cổ phiếu”, ông Huy nhấn mạnh.
Thị trường mới ở pha 2 của quá trình điều chỉnh
Đánh giá về mức độ thua lỗ trên thị trường, Tổng Giám đốc FIDT cho rằng tình trạng thua lỗ đã xuất hiện tương đối rộng, song tâm lý nhà đầu tư chưa rơi vào trạng thái cực điểm. Cổ phiếu đã giảm mạnh, nhưng thị trường chưa xuất hiện một pha hoảng loạn thực sự từ nhóm nhà đầu tư cá nhân.
Vị chuyên gia FIDT nhấn mạnh quá trình điều chỉnh kể từ vùng đỉnh có thể được chia thành ba giai đoạn:
Giai đoạn đầu là thời điểm những nhà đầu tư nhạy bén nhất bán ra trước, trong khi thị trường vẫn tràn ngập các thông tin tích cực như triển vọng tăng trưởng, câu chuyện nâng hạng hay kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp.
Giai đoạn thứ hai diễn ra khi các tổ chức bắt đầu cắt lỗ. Lúc này, câu chuyện trên thị trường chuyển dần sang mặt bằng lãi suất cao, áp lực vốn và sự tắc nghẽn của các kênh dẫn vốn. Dòng tiền lớn nhận ra những giả định ban đầu không còn phù hợp và buộc phải hành động.
Giai đoạn cuối cùng mới là lúc nhà đầu tư cá nhân cắt lỗ hàng loạt, sau khi thị trường giảm quá sâu, chi phí vốn trở nên khó chịu đựng, các vị thế margin chịu sức ép và thông tin tiêu cực xuất hiện dày đặc.
Theo ông Huy, thị trường hiện vẫn đang ở giai đoạn thứ hai. Nhịp điều chỉnh đã đủ mạnh để dòng tiền lớn thừa nhận rủi ro và giảm tỷ trọng, nhưng chưa đến mức nhà đầu tư cá nhân đồng loạt buông xuôi.
Thông thường, sau khi trải qua giai đoạn bán tháo mạnh từ nhà đầu tư cá nhân, xác suất thị trường tạo đáy rõ ràng mới cao hơn, dù tại thời điểm đó các thông tin tiêu cực có thể vẫn còn xuất hiện.
Chưa nên nóng vội bắt đáy
Theo chuyên gia FIDT, những giai đoạn tâm lý chán nản thường mở ra cơ hội đầu tư tốt. Tuy nhiên, giá giảm sâu không đồng nghĩa cơ hội đã lập tức xuất hiện.
Vùng mua tốt nhất thường cần hội tụ đồng thời hai yếu tố: định giá hấp dẫn đi cùng với sự giải tỏa mạnh về tâm lý và áp lực bán.
Trong bối cảnh hiện tại, ông Huy cho rằng nhà đầu tư nên ưu tiên sự kiên nhẫn, kiểm soát rủi ro và giữ sức mua, thay vì nóng vội bắt đáy chỉ vì nhiều cổ phiếu đã giảm mạnh.
