Sau cú sốc từ xung đột Trung Đông, diễn biến giá dầu tiếp tục là biến số trung tâm chi phối thị trường tài chính. Giá dầu tăng mạnh trở lại, với WTI lên gần 100 USD/thùng và Brent quanh 105 USD/thùng, phản ánh rủi ro nguồn cung vẫn hiện hữu.
Áp lực này không chỉ dừng ở thị trường năng lượng mà còn lan sang kỳ vọng lạm phát, lãi suất và tâm lý dòng tiền trên thị trường chứng khoán.
Theo ông Bùi Văn Huy - Phó Giám đốc FIDT, từ nay đến giữa tháng 4, thị trường sẽ đối diện một “bài kiểm tra” quan trọng là sự kiện công bố các chỉ số vĩ mô tháng 3, qua đó cho thấy cú sốc từ giá dầu, tỷ giá và tâm lý phòng thủ đã ngấm vào nền kinh tế đến đâu.
Nếu dữ liệu cho thấy áp lực lạm phát chưa quá lớn và chưa lan rộng sang các lĩnh vực trọng yếu, thị trường sẽ có thêm cơ sở để củng cố vùng cân bằng. Ngược lại, trong trường hợp các chỉ dấu xấu đi nhanh hơn kỳ vọng, nhịp hồi hiện tại rất dễ bị xem lại.
Theo chuyên gia, kịch bản gây áp lực lớn nhất đối với thị trường chứng khoán không chỉ nằm ở biến động ngắn hạn của giá dầu, mà là khả năng dầu tăng trở lại hoặc neo ở mức cao trong thời gian đủ dài, đồng thời dữ liệu vĩ mô tháng 4 xác nhận những tác động tiêu cực đã lan vào nền kinh tế. Khi đó, thị trường sẽ không còn nhìn nhận đây là cú sốc mang tính tạm thời, mà bắt đầu phản ánh rủi ro suy giảm lợi nhuận doanh nghiệp, mặt bằng lãi suất và dòng tiền.
Ở góc độ kỹ thuật và dòng tiền, để xác nhận một vùng đáy đáng tin cậy, thị trường cần hội tụ một số điều kiện quan trọng: rủi ro địa chính trị không tiếp tục leo thang; thanh khoản cải thiện thực chất thay vì chỉ mang tính ngắn hạn; xuất hiện nhóm cổ phiếu dẫn dắt rõ ràng, thường là các cổ phiếu vốn hóa lớn hoặc nhóm tài chính; đồng thời các biến số vĩ mô nhạy cảm như giá dầu, tỷ giá và lãi suất không còn diễn biến tiêu cực hơn.
Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, thị trường vẫn đang trong giai đoạn dò đáy hơn là xác nhận đáy. Thanh khoản thấp tiếp tục là điểm nghẽn lớn, cho thấy dòng tiền chưa sẵn sàng quay lại mạnh mẽ. Trong bối cảnh đó, rủi ro “bull trap” vẫn hiện hữu nếu chỉ số hồi phục nhưng thiếu sự lan tỏa của dòng tiền.
Nhìn chung, yếu tố then chốt để dòng tiền quay lại thị trường nằm ở việc môi trường vĩ mô trở nên rõ ràng và ổn định hơn, đặc biệt ở ba biến số quan trọng là giá dầu, tỷ giá và lãi suất.
"Nhà đầu tư chỉ thực sự tự tin hơn khi họ tin rằng chi phí vốn sẽ không xấu thêm và lợi nhuận doanh nghiệp không bị điều chỉnh mạnh sau cú sốc vừa qua. Nói cách khác, tiền sẽ quay lại khi rủi ro được định lượng rõ hơn, chứ không chỉ vì thị trường đã giảm sâu", chuyên gia FIDT nhận định.
Về kết quả kỳ review tháng 3 của FTSE Russell công bố vào đầu tháng 4, chuyên gia cho rằng đây chủ yếu là bước rà soát mang tính thủ tục nhằm xác nhận tiến độ hơn là một quyết định mới.
Ở góc độ dài hạn, nâng hạng là câu chuyện tích cực mang tính cấu trúc, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF theo dõi chỉ số FTSE toàn cầu, với quy mô ước tính khoảng 5–6 tỷ USD theo thời gian. Đây cũng là tín hiệu cho thấy mức độ trưởng thành và hội nhập ngày càng cao của thị trường vốn Việt Nam.
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, tác động trực tiếp của sự kiện này được cho là không quá lớn. Kỳ vọng nâng hạng phần nào đã được phản ánh vào giá từ trước, trong khi dòng vốn từ các quỹ ETF khó tăng đột biến ngay do quy mô các quỹ theo dõi FTSE có xu hướng thu hẹp. Bên cạnh đó, xu hướng bán ròng của khối ngoại vẫn đang chiếm ưu thế trong bối cảnh dòng tiền toàn cầu chuyển dịch về các thị trường lớn và an toàn hơn, khiến hiệu ứng hỗ trợ từ câu chuyện nâng hạng phần nào bị lu mờ.
