Hàng tỷ USD chuẩn bị "đổ bộ" chứng khoán Việt Nam, lộ trình giải ngân ra sao?

FTSE Russell vừa công bố báo cáo phân loại thị trường giữa kỳ, xác nhận Việt Nam được lên kế hoạch thực hiện từ trạng thái thị trường cận biên (Frontier Market) sang thị trường mới nổi thứ cấp (Emerging Market), có hiệu lực từ thứ Hai, ngày 21/9/2026.

Lộ trình các quỹ chỉ số thực hiện mua cổ phiếu Việt Nam

Trong báo cáo cập nhật mới nhất, Chứng khoán Maybank (MSVN) đưa ra đánh giá dựa trên kinh nghiệm từ các thị trường gần đây được nâng hạng như China A shares, Saudi Arabia và Kuwait rằng, quá trình đưa vào rổ chỉ số thường được thực hiện theo nhiều đợt thay vì một lần duy nhất, và không nhất thiết tuân theo một lộ trình cố định hoàn toàn theo quý.

Trong phần lớn các trường hợp, việc nâng hạng được chia thành hơn hai đợt nhằm đảm bảo sự ổn định của thị trường trong quá trình hấp thụ dòng vốn.

Theo thông báo từ FTSE Russell, các quỹ chỉ số sẽ thực hiện mua cổ phiếu Việt Nam theo lộ trình 4 đợt như sau: 21/9/2026 (tỷ trọng 10%), 22/3/2027 (20%), 21/6/2027 (35%) và 20/9/2027 (35%).

Việt Nam có thể chiếm tỷ trọng ban đầu khoảng 0,35–0,40% trong rổ FTSE Emerging All Cap Index, tương ứng với dòng vốn thụ động ước tính 0,8–1,5 tỷ USD, trong khi dòng vốn chủ động có thể cao gấp 3–4 lần. Dù một phần dòng vốn có thể được giải ngân sớm, tổng dòng vốn ngoại tích lũy theo thời gian được MSVN ước tính đạt 6–8 tỷ USD, qua đó tạo nền tảng cho một chu kỳ tái định giá thanh khoản mang tính cấu trúc, tương đồng với kinh nghiệm lịch sử của các thị trường từng được FTSE nâng hạng.

Hướng tới việc hội nhập sâu hơn vào các bộ chỉ số toàn cầu, bao gồm cả MSCI

Trong ngắn hạn, Maybank dự báo diễn biến thị trường nhiều khả năng được hỗ trợ bởi tâm lý đón đầu nâng hạng và hoạt động tích lũy các cổ phiếu đủ điều kiện vào rổ chỉ số.

Khi thời điểm chính thức được đưa vào rổ đến gần, thanh khoản giao dịch và tỷ trọng tham gia của nhà đầu tư nước ngoài sẽ gia tăng rõ rệt, dù có thể xuất hiện biến động ngắn hạn quanh các kỳ cơ cấu danh mục. Về trung và dài hạn, những yếu tố này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng mặt bằng định giá và củng cố sự ổn định của chỉ số.

Về cơ bản, Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của FTSE, trong đó kỳ rà soát tháng 3/2026 chủ yếu tập trung vào các cải thiện mang tính vận hành, đặc biệt là việc triển khai mô hình global broker.

Theo Maybank, cải cách này cùng với tiến trình xây dựng cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP clearing), được kỳ vọng sẽ xử lý các hạn chế mang tính cấu trúc của hệ thống client-ID, qua đó cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, giảm rủi ro thanh toán và nâng cao hiệu quả thực thi giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài.

Nhìn xa hơn, những cải thiện liên tục về hạ tầng thị trường - bao gồm nâng cao chuẩn mực công bố thông tin, mở rộng linh hoạt giới hạn sở hữu nước ngoài, và tiến triển hướng tới cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP clearing) - đang gia tăng đáng kể mức độ tiếp cận và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

"Các cải cách này không chỉ củng cố cơ hội được FTSE nâng hạng mà còn mở rộng triển vọng hội nhập sâu hơn vào các bộ chỉ số toàn cầu, bao gồm khả năng nâng hạng lên MSCI Emerging Markets trong dài hạn", báo cáo nêu rõ.