Trong báo cáo phân tích mới công bố, CTCP Chứng khoán VietinBank (VBSE) đánh giá tác động của việc Mexico áp thuế chống bán phá giá đối với thép cuộn cán nóng (HRC) có xuất xứ Việt Nam và Trung Quốc, trong đó Hòa Phát là một trong những doanh nghiệp chịu mức thuế cao nhất.
Cụ thể, ngày 3/9/2026, Mexico công bố kết luận cuối cùng của cuộc điều tra chống bán phá giá HRC, khép lại quá trình kéo dài khoảng 18 tháng kể từ khi vụ việc được khởi xướng ngày 3/3/2025 theo đơn của Ternium México.
Theo quyết định, HRC của Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất chịu thuế 285,5 USD/tấn, trong khi sản phẩm của Formosa Hà Tĩnh chịu mức 271,9 USD/tấn. Các nhà xuất khẩu khác của Việt Nam thuộc phạm vi điều tra cũng bị áp mức 285,5 USD/tấn.
Cơ quan Mexico cho biết trong giai đoạn điều tra từ tháng 9/2023 đến hết tháng 8/2024, lượng HRC nhập khẩu từ Việt Nam và Trung Quốc tăng 132%. Thị phần của nhóm hàng này tăng từ 9% lên 14% tổng nhập khẩu HRC của Mexico, đồng thời tăng từ 1,9% lên 3,7% tiêu thụ nội địa. Giá nhập khẩu được xác định thấp hơn khoảng 15% so với doanh nghiệp nội địa Mexico và thấp hơn khoảng 31% so với các nguồn nhập khẩu khác.
Thuế cao nhưng thị trường Mexico quá nhỏ
Xét về mức tuyệt đối, thuế 285,5 USD/tấn tạo ra rào cản đáng kể đối với HRC của Hòa Phát.
VBSE cho biết giá HRC thế giới hiện dao động khoảng 530-600 USD/tấn. Như vậy, riêng khoản thuế tại Mexico đã tương đương khoảng 48-54% giá bán, khiến lợi thế cạnh tranh về giá gần như bị triệt tiêu. Công ty chứng khoán này cho rằng xuất khẩu HRC sang Mexico khó còn duy trì ở quy mô có ý nghĩa thương mại sau quyết định trên.
Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, đây không phải điều tiêu cực khi đặt quy mô thị trường Mexico bên cạnh hoạt động của Hòa Phát.
Theo số liệu được VBSE sử dụng trong báo cáo, tổng kim ngạch xuất khẩu thép Việt Nam sang Mexico năm 2024 chỉ khoảng 1,26 triệu USD, tương đương khoảng 32 tỷ đồng.
Báo cáo so sánh con số này với doanh thu 140.500 tỷ đồng của Hòa Phát năm 2024 và ước tính tỷ lệ chỉ khoảng 0,023% - tương đương "hạt cát" trong doanh nghiệp có quy mô tỷ đô. Mexico cũng không nằm trong nhóm 10 thị trường xuất khẩu thép lớn nhất của Việt Nam.
Do đó, VBSE đánh giá ảnh hưởng ngắn hạn chủ yếu nằm ở tâm lý thị trường hơn là kết quả kinh doanh thực tế của Hòa Phát.
Nền tảng kinh doanh nửa đầu năm cũng được xem là một yếu tố giảm bớt tác động. Theo báo cáo, Hòa Phát ghi nhận doanh thu 108.870 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 47% so với cùng kỳ và hoàn thành 52% kế hoạch năm. Lợi nhuận sau thuế đạt 15.480 tỷ đồng, tăng 103%, tương đương 70% mục tiêu 22.000 tỷ đồng cả năm.
Sản lượng thép thô trong kỳ đạt khoảng 7 triệu tấn, còn sản lượng HRC bán ra đạt 3,4 triệu tấn, tăng 57% so với cùng kỳ. Hòa Phát tiếp tục giữ khoảng 36% thị phần thép xây dựng trong nước.
Rủi ro lớn hơn nằm ở “hiệu ứng domino”
Theo VBSE, trong giai đoạn 2027-2028, áp lực sẽ tăng lên nếu nhiều quốc gia đồng thời dựng hàng rào chống bán phá giá với HRC Việt Nam. Điều này càng đáng chú ý khi các dự án mở rộng công suất của Hòa Phát bắt đầu đưa thêm lượng lớn HRC ra thị trường.
VBSE ước tính Dung Quất 2 có thể bổ sung khoảng 3-4 triệu tấn HRC mỗi năm từ năm 2027. Khi đó, bài toán quan trọng với Hòa Phát là tìm đầu ra cho phần công suất mới nếu một số thị trường xuất khẩu tiếp tục siết nhập khẩu.
Một “vùng bảo hộ” của doanh nghiệp là thị trường trong nước và các thị trường xuất khẩu chưa bị áp thuế CBPG (Đông Nam Á, Nam Á, Trung Đông).
Theo báo cáo, chiến lược của Hòa Phát là duy trì tỷ trọng xuất khẩu dưới 20% tổng sản lượng, ưu tiên tiêu thụ nội địa. Việt Nam cũng đang áp thuế chống bán phá giá 27,83% đối với một số sản phẩm HRC nhập khẩu từ Trung Quốc, qua đó tạo thêm lớp bảo vệ cho các nhà sản xuất trong nước.
VBSE cho rằng HRC từ công suất mới có thể được hấp thụ bởi các ngành ô tô, điện tử, thiết bị gia dụng trong nước, song khả năng tiêu thụ vẫn cần được theo dõi khi Dung Quất 2 vận hành đầy đủ.
Về dài hạn, công ty chứng khoán nhìn nhận các rào cản thương mại cũng có thể thúc đẩy Hòa Phát chuyển mạnh hơn sang nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao như thép đường sắt, thép ô tô và thép chuyên dụng, qua đó giảm sự phụ thuộc vào HRC cơ bản.
Theo đánh giá tổng hợp của VBSE, quyết định từ Mexico là thông tin bất lợi trong ngắn hạn nhưng chưa tạo ra tác động tài chính đáng kể đối với Hòa Phát. Biến số cần theo dõi trong những năm tới là liệu các thị trường xuất khẩu lớn khác có nối tiếp Mexico áp biện pháp phòng vệ thương mại hay không, trong bối cảnh Hòa Phát bước vào chu kỳ tăng mạnh công suất HRC.
