Ngày 1/6, Quốc vụ viện Trung Quốc đã ban hành một loạt quy định mới nhằm thắt chặt kiểm soát đối với các giao dịch ở nước ngoài liên quan đến nhà đầu tư Trung Quốc, công nghệ, dữ liệu và các vấn đề an ninh quốc gia.
Động thái này diễn ra một tháng sau khi Trung Quốc yêu cầu tập đoàn công nghệ Meta (Mỹ) hủy thương vụ thâu tóm công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo Manus.
Các quy định mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7 tới. Theo đó, một trong những điều khoản quan trọng nhất yêu cầu các đơn vị phải được cấp phép khi thực hiện xuất khẩu các loại hàng hóa, công nghệ, dịch vụ hoặc dữ liệu thuộc danh mục hạn chế của Trung Quốc.
Lần đầu tiên, các quy định này thiết lập một cơ sở pháp lý toàn diện và chính thức để Trung Quốc có thể buộc các bên phải đảo ngược các giao dịch đã hoàn tất ở nước ngoài. Điều này làm gia tăng rủi ro tuân thủ đối với các nhà đầu tư toàn cầu trong những lĩnh vực nhạy cảm như công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI).
Trước đó, giới chức Trung Quốc từng tuyên bố thương vụ Meta và Manus vi phạm các luật về đầu tư ra nước ngoài nhưng không nêu chi tiết. Trung Quốc hiện coi AI là lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm và có tầm quan trọng sống còn đối với an ninh quốc gia.
Văn bản quy định rõ các nhà đầu tư không được phép chuyển giao hàng hóa, công nghệ hoặc dữ liệu bị cấm xuất khẩu thông qua các hình thức như: đưa nhân viên kỹ thuật ra nước ngoài, tổ chức nhân sự làm việc tại các quốc gia khác, cung cấp hướng dẫn kỹ thuật xuyên biên giới hoặc sắp xếp đào tạo quốc tế.
Quy định này cũng trao quyền cho Quốc vụ viện Trung Quốc tiến hành rà soát an ninh đối với các khoản đầu tư hoặc chuyển nhượng tài sản ra nước ngoài. Cơ quan này có thẩm quyền yêu cầu các nhà đầu tư phải thoái vốn, ngừng đầu tư và áp dụng các hình phạt tài chính đối với những trường hợp không tuân thủ.
Giới phân tích nhận định Trung Quốc đang tích cực xây dựng một bộ công cụ pháp lý về kiểm soát xuất khẩu nhằm ứng phó với các lệnh trừng phạt của phương Tây. Mục tiêu cuối cùng là củng cố vị thế dẫn đầu trong chuỗi cung ứng toàn cầu và nâng cao năng lực tự chủ trong các lĩnh vực công nghệ trọng yếu.
