Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày 28/10 quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản trong khoảng 3,75% - 4%. Tuy không đưa ra cam kết cụ thể nào về các bước đi tiếp theo, Chủ tịch Fed Kevin Warsh vẫn phát tín hiệu rằng nhiệm vụ kiềm chế lạm phát chưa hoàn thành. Theo giới quan sát, thông điệp này củng cố kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 12 tới và có thể thêm một lần nữa vào đầu năm 2027.
Giữ nguyên nhưng chưa dừng lại
Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) - cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ của Fed - bỏ phiếu với tỷ lệ 10 thuận 2 chống để giữ nguyên lãi suất. Hai thành viên không đồng tình là Thống đốc Fed Lisa Cook và Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland Beth Hammack, những người muốn tăng lãi suất ngay trong cuộc họp này. Trước đó, vào tháng 9, Fed đã nhất trí nâng lãi suất lần đầu tiên sau ba năm.
Tại cuộc họp báo, ông Warsh điểm lại hàng loạt kết quả khả quan của nền kinh tế Mỹ: tăng trưởng GDP nửa đầu năm được điều chỉnh lên 2,4%, tăng trưởng quý III theo ước tính hiện tại có thể vượt 3%, đầu tư của doanh nghiệp tăng ở mức hai con số và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp ở gần mức thấp kỷ lục. Theo ông, sức bền này cho phép Fed dồn sự chú ý vào lạm phát, vốn đã vượt mục tiêu 2% trong gần sáu năm qua.
Mặt khác, người đứng đầu Fed cho thấy ông không muốn kìm hãm đà tăng trưởng. Ông cho rằng phần lớn các đồng nghiệp tại Fed không đánh giá nền kinh tế đang “quá nóng”, và tăng trưởng cao hơn không có nghĩa là tăng trưởng đang đẩy lạm phát đi lên. Theo ông, mục tiêu của Fed không phải là cản trở hoạt động kinh tế hay khiến người lao động mất việc làm. Ông Warsh thừa nhận việc vay vốn tại Mỹ đã khó khăn và tốn kém hơn kể từ khi Fed tăng lãi suất hồi tháng 9. Tuy nhiên, ông cho rằng mức thắt chặt hiện nay vẫn chưa đủ để tự làm chậm nền kinh tế.
Theo ông Brett Ryan, chuyên gia kinh tế cấp cao về Mỹ tại ngân hàng Deutsche Bank, quan điểm này cùng đánh giá lạc quan về tăng trưởng về cơ bản đã xác nhận dự báo của Fed hồi tháng 9 về một đợt tăng lãi suất nữa trong năm nay.
Một nền kinh tế nhiều tín hiệu trái chiều
Fed đưa ra quyết định thận trọng khi họ đang phải điều hành một nền kinh tế phức tạp hiếm thấy. Chi tiêu tiêu dùng mạnh nhưng tâm lý người tiêu dùng yếu. Lợi suất trái phiếu ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, trong khi thị trường chứng khoán vẫn tăng mạnh. Tỷ lệ thất nghiệp thấp, nhưng tiền lương lại tăng chậm.
Điều rõ ràng nhất là lạm phát vẫn dai dẳng. Số liệu giá tiêu dùng và giá sản xuất tháng 9 cho thấy giá cả tăng trên diện rộng. So với cuối năm 2019, giá thực phẩm đã tăng khoảng 30%, giá điện tăng 43% và phí bảo hiểm ô tô tăng gần 50%. Riêng từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2/2026, giá dầu diesel đã tăng khoảng 70% và giá xăng tăng khoảng 50%. Thuế quan đối với hàng hóa cũng vẫn ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.
Theo giới quan sát, các nhà hoạch định chính sách của Fed chưa quên bài học thời đại dịch COVID-19. Khi đó, họ ban đầu coi lạm phát chỉ là hiện tượng “tạm thời”, để rồi phải đối mặt với đợt lạm phát tồi tệ nhất trong 40 năm.
Yếu tố khó lường nhất là trí tuệ nhân tạo (AI). Về lâu dài, AI được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao năng suất và kiềm chế lạm phát. Nhưng hiện tại, nhu cầu vốn khổng lồ để xây dựng hạ tầng AI lại đang đẩy chi phí vay và giá máy tính tăng lên. Vấn đề là lãi suất - công cụ chủ lực của Fed - chỉ tác động được một phần tới làn sóng đầu tư này. Theo phân tích của ngân hàng Barclays, các tập đoàn công nghệ vận hành trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang dùng hơn 90% dòng tiền từ hoạt động kinh doanh để đầu tư cho hạ tầng AI. Khoản đầu tư bằng tiền tự có này vì vậy ít chịu ảnh hưởng khi Fed tăng lãi suất.
AI cũng không phải yếu tố duy nhất nằm ngoài tầm kiểm soát của Fed. Tăng lãi suất không thể kéo giảm chi phí vận tải biển qua eo biển Hormuz, vốn tăng cao do xung đột Iran, hay giải quyết tình trạng khan hiếm chip nhớ. Song dù có phải là công cụ phù hợp nhất hay không, lãi suất vẫn là công cụ đắc lực mà Fed có trong tay và sẽ tiếp tục sử dụng cho đến khi lạm phát được kiểm soát.
Những kịch bản cho giai đoạn tiếp theo
Khi lãi suất vẫn là công cụ chính của Fed, câu hỏi đặt ra là ngân hàng trung ương này sẽ còn sử dụng chúng bao nhiêu lần. Cuộc họp ngày 28/10 chưa đưa ra câu trả lời rõ ràng. Một bộ phận nhà giao dịch cho rằng ông Warsh chưa tỏ ra đủ cứng rắn. Theo ông Vincent Reinhart, chuyên gia kinh tế trưởng tại BNY Investments, người đứng đầu Fed đang chuẩn bị cho một đợt tăng lãi suất nữa, nhưng cũng ngầm cho thấy mức tăng có thể không quá lớn. Bản thân ông Warsh cho biết Fed sẽ tận dụng các số liệu mới về tăng trưởng và lạm phát được công bố từ nay đến cuộc họp tháng 12 để đánh giá tình hình.
Dù vậy, kỳ vọng Fed tiếp tục tăng lãi suất vẫn chiếm ưu thế và điều này thể hiện ngay trong cách các quan chức Fed bỏ phiếu. Ngoài hai thành viên muốn tăng lãi suất ngay lập tức, Chủ tịch Fed chi nhánh Dallas và Chủ tịch Fed chi nhánh Minneapolis lần này ủng hộ giữ nguyên lãi suất, dù họ vốn thường lên tiếng cảnh báo về lạm phát. Theo bà Kathy Bostjancic, chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty bảo hiểm và dịch vụ tài chính Nationwide, nhiều khả năng hai quan chức này làm vậy vì tin Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 12.
Giới đầu tư cũng đang đặt cược Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 12/2026 và tháng 3/2027. Nhiều chuyên gia kinh tế cũng dự báo Fed sẽ hành động thêm hai lần, qua đó đảo ngược các đợt hạ lãi suất mà ngân hàng trung ương này thực hiện cuối năm 2025 để hỗ trợ thị trường việc làm khi đó còn yếu.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến phản biện về kịch bản Fed tiếp tục tăng lãi suất. Những người mang tâm lý thận trọng cho rằng lạm phát dự kiến sẽ giảm mạnh trong năm tới sau giai đoạn cú sốc năng lượng năm 2026. Chi phí vay cao hơn sẽ gây khó khăn cho người lao động thu nhập thấp và các doanh nghiệp nhỏ đang có khoản vay hay dư nợ thẻ tín dụng với lãi suất thả nổi. Bởi chính sách tiền tệ có thể mất tới 18 tháng mới phát huy tác dụng, việc tăng lãi suất lúc này có nguy cơ gây ra những vấn đề lớn hơn về sau.
Dù vậy, ông Maurice Obstfeld, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson ví nhiệm vụ của Fed như việc bác sĩ kê đơn kháng sinh: kể cả khi triệu chứng đã thuyên giảm, bệnh nhân vẫn cần uống hết liều. Theo ông, khi đã bắt đầu tăng lãi suất, Fed cũng cần duy trì “liều thuốc” này thêm một thời gian cho đến khi lạm phát được kiểm soát hoàn toàn.
