Kênh huy động vốn ngày càng đóng vai trò quan trọng
Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), đến cuối tháng 10/2026, quy mô thị trường trái phiếu Việt Nam đạt khoảng 4,47 triệu tỷ đồng, tương đương 34,8% GDP năm 2025. Trong đó, thị trường trái phiếu Chính phủ chiếm khoảng 22,7% GDP.
Từ năm 2021 đến nay, phát hành trái phiếu Chính phủ (TPCP) đã đáp ứng khoảng 70% nhu cầu huy động vốn của ngân sách Trung ương và 80% tổng giá trị huy động vốn trong nước. Điều này cho thấy TPCP không chỉ là công cụ huy động nguồn lực cho ngân sách mà còn giữ vai trò quan trọng trong phát triển thị trường vốn.
Hoạt động giao dịch trên thị trường thứ cấp cũng có những chuyển biến tích cực. Giá trị giao dịch TPCP bình quân ngày đến cuối tháng 10 đạt khoảng 17.500 tỷ đồng, tăng 13,34% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, giao dịch mua bán lại (repo) tăng gấp 2,7 lần so với cùng kỳ.
Diễn biến trong tuần từ ngày 9/11 đến 13/11 tiếp tục phản ánh hoạt động tích cực của thị trường. Theo Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), ngày 11/11, Kho bạc Nhà nước gọi thầu 7.500 tỷ đồng TPCP. Trong đó, 2 kỳ hạn 5 năm và 10 năm đều trúng thầu toàn bộ khối lượng gọi thầu.
Lũy kế từ đầu năm đến ngày 11/11, Kho bạc Nhà nước đã huy động gần 382.393 tỷ đồng TPCP, hoàn thành khoảng 76,5% kế hoạch phát hành 500.000 tỷ đồng năm 2026. Trên thị trường thứ cấp, tổng giá trị giao dịch trong tuần đạt 76.343 tỷ đồng, trong đó giao dịch outright bình quân ngày tăng 8,8% so với tuần trước.
Ở phân khúc trái phiếu doanh nghiệp (TPDN), hoạt động phát hành tiếp tục được duy trì. Tính đến ngày 13/11/2026, tổng giá trị phát hành TPDN từ đầu năm đạt 520.878 tỷ đồng. Trong đó, phát hành riêng lẻ đạt 447.574 tỷ đồng, chiếm 85,9%; phát hành ra công chúng đạt 73.304 tỷ đồng, chiếm 14,1%.
Quy mô phát hành cho thấy TPDN tiếp tục là một kênh huy động vốn quan trọng bên cạnh tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, cơ cấu phát hành vẫn tập trung lớn ở hình thức riêng lẻ, trong khi phát hành ra công chúng còn chiếm tỷ trọng khiêm tốn.
Theo UBCKNN, đến hết tháng 9/2026, tổng giá trị phát hành TPDN đạt gần 430.000 tỷ đồng, trong đó phát hành riêng lẻ chiếm khoảng 86%, phát hành ra công chúng chiếm 14%. Cơ quan quản lý đánh giá cơ cấu tổ chức phát hành và nhà đầu tư trên thị trường vẫn chưa đa dạng, thanh khoản trên thị trường thứ cấp chưa đồng đều.
Mở rộng chủ thể phát hành và nhà đầu tư
Một trong những định hướng đáng chú ý đối với thị trường trái phiếu thời gian tới là mở rộng cơ sở nhà đầu tư, đồng thời phát triển thêm các chủ thể phát hành và sản phẩm mới.
Theo FiinRatings, nhà đầu tư nước ngoài hiện chỉ nắm giữ khoảng 0,1% lượng TPCP Việt Nam. Phần lớn TPCP đang được nắm giữ bởi các ngân hàng thương mại, doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam.
Trong khi đó, dư nợ TPDN bằng đồng nội tệ cuối năm 2025 tương đương khoảng 10% GDP, nhưng quy mô phát hành ra công chúng chưa đến 1% GDP. Điều này cho thấy dư địa mở rộng kênh phát hành công chúng và thu hút các nhà đầu tư tổ chức vẫn còn đáng kể.
Một diễn biến mới đây, ngày 30/10/2026, HĐND TP. Hồ Chí Minh đã thông qua kế hoạch phát hành trái phiếu trong nước và quốc tế. Đợt phát hành đầu tiên dự kiến được triển khai thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế (VIFC) tại TP. Hồ Chí Minh.
Theo FiinRatings, dù quy mô ban đầu có thể chưa lớn, đây vẫn là bước thử nghiệm quan trọng để đánh giá sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế đối với trái phiếu chính quyền địa phương. Nếu được triển khai hiệu quả, việc mở rộng phát hành trái phiếu chính quyền địa phương có thể bổ sung thêm một kênh huy động vốn cho đầu tư phát triển hạ tầng, bên cạnh nguồn vốn ngân sách và tín dụng ngân hàng.
Cũng theo FiinRatings, Việt Nam hiện chưa phát hành trái phiếu xanh Chính phủ, trong khi trái phiếu xanh doanh nghiệp bằng đồng Việt Nam có tổng giá trị khoảng 1 tỷ USD, tương đương 2% dư nợ TPDN.
Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư cho năng lượng, hạ tầng và chuyển đổi xanh ngày càng lớn, việc phát triển các sản phẩm trái phiếu xanh có thể mở thêm kênh huy động vốn cho những dự án đáp ứng tiêu chí môi trường, đồng thời thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư quan tâm đến tài chính bền vững.
Tại Hội nghị tổng kết thị trường trái phiếu năm 2026, lãnh đạo Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh yêu cầu mở rộng cơ sở nhà đầu tư, tập trung vào các quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm và quỹ hưu trí; từng bước khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư dài hạn. Cùng với đó là phát triển thị trường trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và nâng cao chất lượng hoạt động trên thị trường thứ cấp.
Những định hướng này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển 2026–2030 với nhu cầu vốn lớn cho hạ tầng, sản xuất, kinh doanh và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Khi thị trường trái phiếu có thêm nhiều chủ thể phát hành, sản phẩm đầu tư và nhà đầu tư dài hạn, khả năng huy động và phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế sẽ được cải thiện, đồng thời góp phần chia sẻ nhu cầu vốn trung và dài hạn với hệ thống ngân hàng.