Trong báo cáo mới đây, SSI Research nhận định dòng vốn ngoại đang cho thấy những tín hiệu tích cực khi áp lực bán ròng đã thu hẹp đáng kể. Tháng 8, khối ngoại bán ròng 1,4 nghìn tỷ đồng, giảm 88,6% so với mức 11,9 nghìn tỷ đồng của tháng 7 và là mức thấp nhất trong 5 tháng.
Sự cải thiện này chủ yếu đến từ việc lực bán giảm 22% so với tháng trước, xuống 41,7 nghìn tỷ đồng, trong khi giá trị mua vẫn duy trì quanh 40,4 nghìn tỷ đồng. Dù vậy, lũy kế 8 tháng đầu năm 2026, khối ngoại vẫn bán ròng tới 93,6 nghìn tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, thanh khoản vẫn chưa cho thấy sự cải thiện tương xứng với đà hồi phục của thị trường. Theo SSI Research, diễn biến này cho thấy nhịp hồi phục vừa qua chủ yếu đến từ việc áp lực bán giảm xuống, thay vì lực cầu đủ mạnh để hấp thụ lượng cung trên thị trường. Đây cũng là yếu tố cần được theo dõi trong tháng 9.
Bước vào tháng 9, SSI Research cho rằng phần lớn kỳ vọng về một nhịp hồi phục đã được phản ánh trong diễn biến tháng 8. VN-Index tăng 5,6% trong tháng và tăng 11% so với đáy tháng 7, trong khi nhiều cổ phiếu đã cao hơn 15-20% so với vùng đáy cuối tháng 7. Mức phục hồi này tương đồng với biên độ 10-15% thường thấy trong một thị trường đi ngang, đồng nghĩa dư địa tăng giá trong ngắn hạn không còn nhiều.
Yếu tố mùa vụ cũng khiến SSI Research duy trì quan điểm thận trọng. Kể từ khi kỳ nghỉ lễ 2/9 được chuyển thành kỳ nghỉ dài ngày, VN-Index đã giảm điểm trong 3 trên 5 tháng 9 gần nhất và đi ngang trong 2 năm còn lại là 2021 và 2024. Tính bình quân 5 năm qua, chỉ số giảm 3,5% trong tháng 9.
Trên cơ sở đó, SSI Research kỳ vọng thị trường sẽ bước vào giai đoạn tích lũy và chịu áp lực bán mạnh hơn trong nửa cuối tháng 9, sau khi dòng vốn liên quan đến quá trình nâng hạng FTSE được hấp thụ.
Thanh khoản trong tháng 9 theo quan sát lịch sử cũng không thường cải thiện đáng kể so với tháng 8, do đó dòng tiền nhiều khả năng sẽ tiếp tục luân chuyển giữa các nhóm ngành thay vì tạo thành một xu hướng tăng rõ nét trên toàn thị trường. Trong bối cảnh này, SSI Research khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên các cổ phiếu phòng thủ và duy trì sự chọn lọc.
Trong khi đó, mặt bằng lãi suất vẫn là một biến số đáng chú ý. Chênh lệch giữa tín dụng và huy động đã thu hẹp, nhưng SSI Research cho rằng lãi suất có thể vẫn duy trì ở mức cao trong ngắn hạn. Riêng trong tháng 8, tăng trưởng huy động bằng VNĐ đã tăng tốc, thậm chí vượt tăng trưởng tín dụng bằng VNĐ, nhờ tác động trễ của mặt bằng lãi suất cao và dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước được chuyển vào hệ thống ngân hàng khi đầu tư công được đẩy mạnh.
Tuy nhiên, nếu tính cả VNĐ và ngoại tệ, tín dụng vẫn tăng nhanh hơn huy động. Trong bối cảnh nhu cầu tín dụng thường tăng tốc vào cuối năm, SSI Research chưa kỳ vọng lãi suất sẽ sớm hạ nhiệt. Các yếu tố bên ngoài cũng tạo thêm áp lực khi CPI tháng 8 tăng trở lại, chủ yếu do giá nhiên liệu, trong khi lợi suất trái phiếu tại Nhật Bản, Đức, Pháp, Anh và Mỹ đã lên mức cao nhất trong 20-30 năm. Chi tiêu công gia tăng và nhu cầu tài trợ khiến chi phí vay dài hạn tăng lên, qua đó tiếp tục thu hẹp dư địa giảm lãi suất của Việt Nam.
Nhìn rộng hơn, SSI Research cho rằng diễn biến của thị trường cổ phiếu đang phản ánh khá rõ bức tranh vĩ mô. Việt Nam đang chuyển hóa các nguồn lực huy động thành hoạt động kinh tế, nhưng thách thức lớn hơn là biến quá trình này thành tăng năng suất lao động và tạo ra giá trị gia tăng. Thị trường chứng khoán cũng đang đứng trước bài toán tương tự.
Thanh khoản đã có dấu hiệu cải thiện và hoạt động kinh tế vẫn duy trì tích cực, song tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp không bao gồm nhóm cổ phiếu Vingroup, được dự báo giảm tốc còn khoảng 15% trong nửa cuối năm 2026, từ mức 30% trong nửa đầu năm.
Với triển vọng lợi nhuận này, thị trường hiện giao dịch ở mức P/E 2026 khoảng 12,9 lần, và 9,6 lần nếu loại trừ Vingroup. Tuy nhiên, SSI Research cho rằng mức chiết khấu định giá này có thể còn kéo dài cho đến khi xuất hiện những tín hiệu rõ ràng hơn cho thấy hoạt động kinh tế đang chuyển hóa thành một chu kỳ tăng trưởng lợi nhuận có chiều sâu và bền vững.
