Theo Sở Xây dựng, thời gian qua cơ quan này đã nhận được nhiều phản ánh của cá nhân, tổ chức liên quan đến việc hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã, phường và đặc khu Côn Đảo không được tiếp nhận, giải quyết.
Về thực trạng cấp giấy phép xây dựng, Sở Xây dựng rà soát cho thấy một số xã, phường hiện đang căn cứ quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy chế quản lý kiến trúc cũ (đã hết hạn), quy chuẩn về quy hoạch xây dựng để cấp phép xây dựng.
Một số phường, xã đã tạm dừng tiếp nhận hồ sơ cấp phép xây dựng do chưa có quy hoạch chi tiết hoặc quy chế quản lý kiến trúc được phê duyệt, nên chưa có cơ sở để cấp phép xây dựng.
Hiện nay việc không tiếp nhận, giải quyết hồ sơ cấp giấy phép xây dựng công trình nhà riêng lẻ thuộc thẩm quyền của UBND xã, phường, đặc khu đa số thuộc các khu vực sau:
Khu vực chưa có quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2000 được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
Khu vực có quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2000 và quy chế quản lý kiến trúc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt (tuy nhiên đã hết hạn ngày 31-12-2021).
Khu vực có quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2000 nhưng chưa có quy chế quản lý kiến trúc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
Sau khi khảo sát thực tế, Sở Xây dựng cho biết các khó khăn chủ yếu xuất phát từ quy định pháp lý về quy hoạch. Cụ thể, theo Điều 93 Luật Xây dựng 2014 (được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 62/2020/QH14) và quy định tại Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn 2024, việc cấp phép xây dựng phải dựa trên các cơ sở quy hoạch hợp lệ.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều khu vực hiện chưa có quy hoạch chi tiết theo quy định, chưa có thiết kế đô thị riêng hoặc chưa ban hành quy chế quản lý kiến trúc. Đáng chú ý, một số đồ án quy hoạch đã hết hiệu lực từ ngày 31/12/2021 theo quy định của Luật Kiến trúc 2019, khiến địa phương thiếu căn cứ pháp lý để cấp phép.
Trong bối cảnh đó, một số xã, phường vẫn phải tạm thời căn cứ vào quy hoạch chung, quy hoạch phân khu hoặc các quy chế quản lý kiến trúc đã hết hạn để xử lý hồ sơ. Nhiều địa phương khác buộc phải tạm dừng tiếp nhận hồ sơ do chưa có quy hoạch chi tiết hoặc quy chế quản lý kiến trúc được phê duyệt, dẫn đến không đủ điều kiện cấp phép theo quy định.
Sở Xây dựng cũng cho biết phần lớn trường hợp tạm dừng cấp phép tập trung tại những khu vực chưa có quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 được phê duyệt. Ngoài ra, có những khu vực đã có quy hoạch phân khu nhưng quy chế quản lý kiến trúc đi kèm đã hết hiệu lực, hoặc chưa được ban hành, tiếp tục gây khó khăn trong quá trình cấp phép xây dựng.
Để tháo gỡ các vướng mắc này, Sở Xây dựng đề nghị UBND các xã, phường và đặc khu Côn Đảo rà soát toàn bộ các khó khăn liên quan đến quy hoạch trên địa bàn quản lý. Trên cơ sở đó, các địa phương chủ động đề xuất giải pháp, gửi báo cáo về Sở Xây dựng để tổng hợp.
Sở Xây dựng sẽ phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc và các đơn vị liên quan, báo cáo UBND TP. Hồ Chí Minh xem xét, chỉ đạo nhằm sớm khơi thông quy trình cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ trong thời gian tới.
