Cuộc xung đột leo thang tại Trung Đông đang gây ra những gián đoạn đáng kể đối với hoạt động xuất khẩu nông sản, đặc biệt là mặt hàng chuối từ Ecuador và Ấn Độ. Những khó khăn về vận tải biển, chi phí logistics tăng cao và sự đình trệ của các tuyến hàng hải đang tạo ra sức ép lớn đối với các nhà xuất khẩu và người trồng chuối tại hai quốc gia này.
Tại Ecuador – quốc gia xuất khẩu chuối lớn nhất thế giới, ngành công nghiệp chuối đang đối mặt với rủi ro đáng kể khi các tuyến vận chuyển đến Trung Đông bị gián đoạn. Ông Richard Salazar, Giám đốc điều hành Hiệp hội Xuất khẩu Chuối Ecuador (Acorbanec), cho biết các doanh nghiệp đã theo dõi chặt chẽ tình hình kể từ khi xung đột bùng phát.
Theo số liệu của Acorbanec, trong tháng 1, Ecuador đã xuất khẩu khoảng 36,6 triệu thùng chuối, tăng 9,66% so với cùng kỳ năm ngoái. Liên minh châu Âu tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm 32,61% tổng kim ngạch xuất khẩu (tăng 16%), tiếp theo là Nga với 22% (tăng 25%) và Mỹ với 14,7% (tăng 15%).
Trung Đông hiện chiếm khoảng 11,37% tổng kim ngạch xuất khẩu chuối của Ecuador, tương đương khoảng 4,15 triệu thùng. Tuy nhiên, do ảnh hưởng từ xung đột, khoảng 2,37 triệu thùng hàng đang đứng trước nguy cơ bị gián đoạn. Theo ông Salazar, việc nhiều hãng vận tải biển quốc tế tuyên bố tạm dừng các tuyến vận chuyển đến một số điểm đến trong khu vực đã khiến khoảng 500 container chuối mỗi tuần không thể xuất khẩu.
Acorbanec ước tính tình trạng này có thể khiến ngành xuất khẩu chuối Ecuador thiệt hại khoảng 50 triệu USD mỗi tháng. Theo ông Salazar, vấn đề hiện nay không phải là sự mất cân bằng cung cầu mà chủ yếu đến từ các trở ngại về hậu cần. Nhu cầu tại Trung Đông vẫn tồn tại, nhưng việc vận chuyển trở nên khó khăn hơn do các tuyến hàng hải bị thay đổi hoặc tạm dừng.
Ngoài ra, xung đột xảy ra tại khu vực mà khoảng 28% lượng dầu xuất khẩu toàn cầu đi qua, khiến giá dầu thô tăng mạnh. Điều này kéo theo chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải tăng lên, càng làm gia tăng áp lực đối với các nhà xuất khẩu nông sản.
Để giảm thiểu thiệt hại, các doanh nghiệp Ecuador đang tìm cách chuyển hướng xuất khẩu sang những thị trường thay thế như Liên minh châu Âu, Mỹ và Nga. Tuy nhiên, khả năng hấp thụ thêm nguồn cung của các thị trường này khá hạn chế do phần lớn khối lượng đã được ký hợp đồng trước đó, đồng thời nguy cơ dư cung có thể gây sức ép lên giá.
Trong ngắn hạn, một số doanh nghiệp đang xem xét các giải pháp logistics như dỡ hàng tại các cảng trung chuyển chiến lược, sau đó vận chuyển bằng đường bộ sang các quốc gia lân cận trong khu vực.
Tình hình tương tự cũng đang xảy ra tại Ấn Độ, nơi hoạt động xuất khẩu chuối sang Trung Đông gần như bị đình trệ. Ông Abhijeet Patil, đại diện công ty Trimurti Fruit Company, cho biết các hãng vận tải đã ngừng vận chuyển đường biển vô thời hạn do lo ngại rủi ro an ninh.
Theo ông Patil, khoảng 1.000 container hàng hóa đang phải quay trở lại cảng Nhava Sheva ở Mumbai, trong đó có 350 container chuối và phần còn lại là nho. Sự gián đoạn này khiến giá chuối xuất khẩu giảm mạnh. Chỉ trong một ngày, giá đã giảm từ 0,26 USD/kg xuống còn 0,17 USD/kg.
Nếu xung đột kéo dài, giá có thể tiếp tục giảm xuống còn 0,08–0,11 USD/kg, trong khi chuối dùng để chế biến chỉ còn khoảng 0,03 USD/kg. Điều này có thể khiến nhiều nông dân chịu thiệt hại nặng nề.
Ngoài yếu tố xung đột, ngành chuối Ấn Độ còn chịu áp lực từ nguồn cung suy giảm sau một mùa vụ thất bát. Một số nông dân đã phải cày bỏ các vườn chuối bị hư hại, trong khi chu kỳ trồng mới kéo dài khoảng 10 tháng khiến quá trình phục hồi phải chờ đến năm sau.
