Lộ trình thị trường Việt Nam đang khá giống Trung Quốc 10-15 năm trước
Tại webinar với chủ đề “FTSE Inclusion - Structural Changes and Investment Opportunities” do Chứng khoán SSI tổ chức, ông David Rabinowitz, Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường châu Á – Thái Bình Dương tại UBS đánh giá có rất nhiều dữ liệu tích cực cho thấy Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ.
Một trong những điểm đáng chú ý là tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân. Hiện tại, khoảng 12% dân số Việt Nam đã có tài khoản chứng khoán – một con số tăng trưởng vượt bậc nếu so sánh với các quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á như Indonesia. Bên cạnh đó, các chính sách mới đang thúc đẩy tính minh bạch và sự tham gia sâu rộng hơn của các tầng lớp nhà đầu tư.
Bức tranh thanh khoản cũng là một minh chứng rõ nét. Từ con số khiêm tốn khoảng 10 triệu USD mỗi phiên trước đây, thị trường đã trải qua một hành trình dài với sự thay đổi ngoạn mục về quy mô giao dịch. Cách đây khoảng 10 năm, vốn hóa thị trường chỉ ở mức 52 tỷ USD, nhưng con số hiện tại đã tăng lên gấp nhiều lần. Việt Nam hiện nay có những yếu tố tương đồng với các ví dụ điển hình như Saudi Arabia, Trung Quốc hay Ấn Độ và Đài Loan để chúng ta có thể so sánh và kỳ vọng.
Đặc biệt, nếu nhìn vào tỷ lệ Free-float (tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng), Việt Nam đang cho thấy cơ hội đa dạng hóa danh mục đầu tư rất lớn. Tại các thị trường phát triển, tỷ lệ nắm giữ của cổ đông chiến lược thường chiếm khoảng 88%.
Sự khác biệt giữa phân tích chiến lược và phi chiến lược tại Việt Nam đang tạo ra quy mô giao dịch thực tế đầy hứa hẹn trong những năm tới. Những thay đổi của hiện tại so với hàng chục năm trước là rất lớn, mở ra cơ hội cho các luồng vốn quốc tế đổ vào.
Đối với các thị trường đang hướng tới danh hiệu "Thị trường Mới nổi", chuyên gia UBS cho rằng có những trụ cột chính trong cấu trúc thị trường cần đặc biệt lưu ý: khả năng tiếp cận và tính khả thi trong đầu tư.
"Tại Việt Nam, chúng tôi tập trung vào các vấn đề thực tế: Quy trình và thời gian mở tài khoản có thuận tiện hay không? Việc tiếp cận thị trường có dễ dàng không? Đặc biệt là mô hình Non Pre-funding (không yêu cầu ký quỹ 100% tiền trước khi giao dịch). Những gì Việt Nam đang thực hiện khá tương đồng với lộ trình của thị trường Trung Quốc cách đây 10-15 năm", ông David Rabinowitz cho biết.
Việc chuyển dịch từ mô hình yêu cầu vốn trước sang mô hình không yêu cầu vốn trước là một thay đổi mang tính bước ngoặt về mặt cấu trúc, tạo ra sự tự tin rất lớn cho nhà đầu tư quốc tế.
Đây chính là "bàn đạp" và "đòn bẩy" để thị trường đạt được những bước tiến cao hơn sau khi chính thức được nâng hạng. Kết quả này không phải đạt được trong một sớm một chiều mà là thành quả của cả một thập kỷ nỗ lực bền bỉ.
Nâng hạng thành công, vì sao khối ngoại vẫn bán ròng?
Dù triển vọng nâng hạng đã rõ nét, nhà đầu tư nước ngoài vẫn ghi nhận xu hướng bán ròng trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, theo UBS, điều này không hoàn toàn tiêu cực.
Thực tế, quy mô giao dịch hàng tỷ USD cho thấy khối ngoại đã hiện diện sâu rộng tại Việt Nam. Sự dịch chuyển dòng tiền là đặc điểm bình thường của một thị trường đang phát triển, phản ánh quá trình tái cơ cấu danh mục.
"Mục tiêu cốt lõi của việc nâng hạng là thu hút dòng vốn quốc tế ở lại lâu hơn, giúp thị trường bớt "dễ bị tổn thương" hơn so với việc chỉ phụ thuộc vào nhà đầu tư cá nhân. Để đạt được điều này, thị trường cần tiếp tục hoàn thiện “lối vào” cho nhà đầu tư quốc tế, đồng thời xây dựng một “môi trường ở lại” đủ hấp dẫn – từ thanh khoản, cơ chế vận hành đến đa dạng hóa sản phẩm đầu tư. Đây cũng là bài học từ các thị trường phát triển như Nhật Bản", chuyên gia UBS nhận định.
Theo UBS, quá trình nâng hạng của Việt Nam dự kiến sẽ diễn ra theo nhiều giai đoạn, với các bước tăng tỷ trọng dần (khoảng 30% mỗi đợt). Sau mỗi thông báo chính thức, thị trường cần thời gian triển khai thực tế để đảm bảo đáp ứng đầy đủ các tiêu chí.
Quá trình này có thể kéo dài, nhưng là kết quả của hơn một thập kỷ cải cách liên tục. Nếu duy trì được đà cải thiện hiện tại, Việt Nam không chỉ dừng lại ở vai trò một thị trường “ngách”, mà hoàn toàn có cơ hội trở thành điểm đến quan trọng của dòng vốn quốc tế trong tương lai.
