Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) vừa công bố đề xuất áp dụng một đợt thuế quan mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 đối tác thương mại, trong động thái được đánh giá là nỗ lực lớn nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm tái thiết lập các biện pháp bảo hộ thương mại sau khi một số mức thuế trước đây bị Tòa án Tối cao Mỹ hủy bỏ.
Theo thông báo được đưa trong đêm 2/6 theo giờ địa phương, mức thuế cơ bản tối thiểu sẽ là 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều đối tác thương mại lớn, bao gồm Canada, Mexico, Liên minh châu Âu (EU), Đài Loan (Trung Quốc) và Vương quốc Anh. Trong khi đó, hàng hóa từ Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Brazil và Thụy Sĩ sẽ chịu mức thuế cao hơn, ở mức 12,5%.
USTR cho biết các biện pháp mới được xây dựng trên cơ sở Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, sau một cuộc điều tra về việc các đối tác thương mại của Mỹ có thực hiện đầy đủ các biện pháp ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức hay không.
Theo cơ quan này, các quốc gia bị áp mức thuế cao hơn được cho là chưa ban hành hoặc thực thi hiệu quả các quy định nhằm ngăn chặn việc nhập khẩu và lưu thông các sản phẩm có liên quan đến lao động cưỡng bức.
Trưởng Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng việc một số đối tác thương mại quan trọng chưa xử lý triệt để vấn đề này đã tạo ra môi trường cạnh tranh bất lợi đối với người lao động Mỹ.
Ông nhấn mạnh Mỹ sẽ không tiếp tục chấp nhận tình trạng hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức được đưa vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời kêu gọi các đối tác thương mại tăng cường các biện pháp thực thi nhằm bảo đảm thương mại quốc tế không tiếp tay cho các hành vi vi phạm quyền lao động.
Theo kế hoạch, đề xuất sẽ được đưa ra lấy ý kiến công chúng trong thời gian tới. Các phiên điều trần dự kiến bắt đầu từ ngày 22/6, thời hạn tiếp nhận ý kiến bằng văn bản kéo dài đến ngày 6/7 và các phiên điều trần công khai sẽ diễn ra từ ngày 7/7.
Bình luận về động thái này, bà Deborah Elms, chuyên gia của Hinrich Foundation có trụ sở tại Singapore, cho rằng nhiều đối tác thương mại của Mỹ có thể phản ứng không tích cực trước đề xuất mới. Theo bà, việc sử dụng Điều khoản 301 có thể mở đường cho các biện pháp thuế quan và phi thuế quan bổ sung trong tương lai.
Đề xuất mới được đưa ra sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 bác bỏ một số mức thuế được áp dụng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), với lý do đạo luật này không trao cho tổng thống quyền đơn phương áp đặt các biện pháp thuế quan quy mô lớn mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.
Sau phán quyết trên, chính quyền Tổng thống Trump đã chuyển sang sử dụng các công cụ pháp lý khác thuộc Đạo luật Thương mại năm 1974, trong đó có Điều khoản 122 và Điều khoản 301, nhằm tiếp tục triển khai chương trình thương mại bảo hộ và tăng cường sức ép đối với các đối tác thương mại của Mỹ.
