Chính phủ Nhật Bản đã bắt đầu tổ chức đấu giá gạo từ kho dự trữ vào tháng Ba vừa qua, sau khi giá gạo tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là lần đầu tiên hoạt động này diễn ra kể từ khi kho dự trữ gạo quốc gia được thiết lập vào năm 1995.
Trong tuần cuối tháng 3/2025, giá bán lẻ một túi gạo 5kg đứng ở mức 4.206 yen (khoảng 29 USD) mỗi túi, tăng 104,5% so với cùng kỳ năm 2024.
Tình trạng thiếu hụt gạo hiện nay bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân. Một phần là vì vụ mùa thất bát do thời tiết nắng nóng vào năm 2023, cũng như hiện tượng người dân mua tích trữ hàng loạt sau cảnh báo về nguy cơ xảy ra "siêu động đất" vào năm ngoái. Lượng khách du lịch quốc tế đạt mức kỷ lục cũng được xem là một yếu tố góp phần làm gia tăng nhu cầu tiêu thụ gạo tại Nhật Bản.
Ngoài ra, một số doanh nghiệp được cho là đang có động thái găm hàng, chờ đợi thời điểm giá tốt nhất để bán ra thị trường.
Tính đến nay, Chính phủ Nhật Bản đã xuất kho khoảng 210.000 tấn gạo dự trữ. Phiên đấu giá kế tiếp với khối lượng 100.000 tấn dự kiến được tổ chức trong tuần bắt đầu vào ngày 21/4.
Tháng trước, Chính phủ Nhật Bản cũng đã công bố mục tiêu tăng gấp 8 lần lượng gạo xuất khẩu lên 350.000 tấn vào năm 2030.
Mục tiêu mới này nằm trong chiến lược dài hạn của Nhật Bản nhằm đẩy mạnh xuất khẩu gạo và nâng cao hiệu quả canh tác trong bối cảnh dân số trong nước đang già hóa và suy giảm.
Gạo cũng được xem là một yếu tố liên quan đến việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt mức thuế 24% lên hàng hóa nhập khẩu từ Nhật Bản. Nhà Trắng từng cáo buộc Nhật Bản áp mức thuế lên đến 700% đối với gạo nhập khẩu từ Mỹ, một cáo buộc mà Bộ trưởng Eto nhận định là khó hiểu.
