Xuất khẩu xe điện hai bánh của Trung Quốc sang khu vực Đông Nam Á tăng vọt trong quý 1/2026, khi giá nhiên liệu leo thang và tình trạng thiếu hụt xăng dầu do cuộc chiến tại Trung Đông thúc đẩy người tiêu dùng tìm kiếm phương tiện thay thế.
Diễn biến này cho thấy những lỗ hổng về năng lượng tại khu vực đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện hóa tại các thị trường vốn ưu tiên xe máy.
Bùng nổ nhu cầu tại các thị trường lân cận
Theo dữ liệu mới nhất, trong ba tháng đầu năm 2026, giá trị xuất khẩu xe điện hai bánh của Trung Quốc sang Myanmar đã tăng tới 617,5% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 64,7 triệu nhân dân tệ (khoảng 9,5 triệu USD).
Tương tự, xuất khẩu xe máy Trung Quốc sang Lào và Campuchia cũng ghi nhận mức tăng lần lượt là 25,7% và 34,2%.
Tại Myanmar, tình trạng thiếu hụt xăng dầu nghiêm trọng đã dẫn đến các biện pháp kiểm soát chặt chẽ. Từ ngày 7/3, Chính phủ nước này đã áp dụng hệ thống phân phối biển số xe chẵn-lẻ đối với ôtô cá nhân và xe máy chạy xăng, nhưng miễn trừ hoàn toàn cho xe điện.
Xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại Lào và Campuchia. Nhằm giảm bớt áp lực chi phí, Chính phủ Lào đã cắt giảm thuế tiêu thụ nhiên liệu từ ngày 18/3 và điều chỉnh giảm thời gian lên lớp tại các trường đại học để tiết kiệm năng lượng. Tại Campuchia, kể từ khi xung đột Trung Đông bùng nổ, giá xăng, dầu diesel và khí hóa lỏng (LPG) đã tăng lần lượt là 41,5%, 84% và 60%.
Các nhà sản xuất Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng mạng lưới đại lý tại khu vực để tận dụng làn sóng nhu cầu mới. Nhiều công ty còn xuất khẩu linh kiện dạng tháo rời để lắp ráp tại địa phương nhằm hưởng ưu đãi thuế, khiến quy mô xuất khẩu thực tế có thể lớn hơn nhiều so với số liệu hải quan phản ánh.
Tiềm năng và rào cản dài hạn
Khủng hoảng nhiên liệu đang thúc đẩy doanh số ngắn hạn. Tuy nhiên, xét về dài hạn, triển vọng của xe điện hai bánh tại Đông Nam Á vẫn còn nhiều thách thức.
Báo cáo do công ty Guotai Haitong Securities công bố ngày 24/3 cho thấy, trong số 15 triệu xe máy được bán ra tại 9 quốc gia Đông Nam Á năm 2025, tỷ lệ xe điện vẫn ở mức thấp (dưới 10% tại hầu hết các thị trường như Indonesia, Thái Lan, Malaysia và Philippines.
Rào cản chính nằm ở công nghệ và giá thành. Các dòng xe sử dụng ắc quy chì có giá rẻ hơn xe máy chạy xăng nhưng phạm vi di chuyển hạn chế và độ bền thấp, trong khi các dòng xe sử dụng pin lithium-ion tiên tiến vẫn có giá thành quá cao đối với đại đa số người tiêu dùng.
Việt Nam - điểm đến chiến lược của các "ông lớn" xe điện
Trong số các quốc gia Đông Nam Á, Việt Nam có lộ trình điện hóa giao thông rõ ràng nhất. Chính phủ Việt Nam đã ban hành kế hoạch hành động hướng tới mục tiêu điện hóa toàn bộ phương tiện giao thông vào năm 2050.
Tại Hà Nội - nơi có gần 7 triệu xe máy chạy xăng, Hội đồng Nhân dân thành phố đã thông qua nghị quyết ngày 26/11/2025 về việc thí điểm vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 từ tháng 7/2026, theo đó hạn chế xe máy chạy xăng theo giờ và địa điểm trong lộ trình chuyển đổi từng bước.
Nắm bắt cơ hội này, các nhà sản xuất Trung Quốc đang đẩy mạnh đầu tư sản xuất tại chỗ. Tập đoàn Yadea đã xác định Đông Nam Á là ưu tiên chiến lược trong báo cáo thường niên năm 2025.
Công ty vừa khánh thành nhà máy công suất 1 triệu xe/năm tại tỉnh Bắc Ninh vào đầu năm 2026, bổ sung cho cơ sở hiện có trên địa bàn tỉnh (trước là tỉnh Bắc Giang). Đối thủ Tailg cũng đã đưa vào vận hành nhà máy tại tỉnh Hưng Yên từ tháng 8/2024 với công suất thiết kế 350.000 xe/năm.
Đáng chú ý, doanh thu từ thị trường nước ngoài của Yadea vẫn chưa vượt quá 10% tổng doanh thu trong năm 2025, cho thấy tiềm năng tăng trưởng còn rất lớn tại khu vực Đông Nam Á.
